iNet.mn дагах

ЦАГААН САР: Идээ ундааны ёсон

БИТҮҮНИЙ ЗООГ
Битүүний зоог эрүүг нь заагаагүй хонины битүү толгой юм уу өвчүү байдаг. Өвчүү чанасан бол өвчүүгээ өөд нь харуулан дээр нь дал, дөрвөн өндөр, шаант, залаатай богтос тавина. Битүү толгой чанасан бол аманд нь өвс ногоог төлөөлүүлэн сонгино сармис суулгаж, гургалдайны түрийтэй үзүүрийг толгойныхоо ард тавьж гургалдайгаар нар зөв ороож сэмжээр бүтээн дал дөрвөн өндөр, шаант богтосны аль нэгийг тавьдаг. Битүүний орой бууз жигнэж банш чанан, мөн шөлний будаа хийж, айл хөршийндөө хүүхдээр хүргүүлдэг. Бууз, баншиндаа цагаан мөнгө хийж тэр бууз, банш таарсан хүн ирэх жил олз омогтой явахыг билэгшээдэг.

УУЦ ТАВИХ ЁСОН

Малын махны толгойн хэсэг нь эх болно. Махаа энэ эх талаар нь зочин руу харуулж өгнө. Зочин толгой талаас нь барьж, хажуулдуулан огтолж идэх ёстой. Ууцыг хөндөхдөө зүүн гараараа сүврэгдэн талаас нь барьж, баруун гараараа өөхөн нуруун талаас нь нимгэн зүсэх хэрэгтэй. Бусад махыг нь зөв огтлоход ганц эх талыг нь мэдэх нь чухал. Их бүхэл /бүтэн мах, ууц/ тавих журам

1. Толгой
2. Ууц
3. Өвчүү
4. Хаа
5. Гуя
6. Хүзүүний сээр

Махны толгой /эх/ гэдэг нь толгойны хошуу талыг хэлдэг. Толгойг идэхдээ эхлээд хамар дээрээс нь хуйх авч галд өргөөд дараа нь хоёр чих, зовхийг нь хөндөөд огтолж иддэг. Хүзүүний эх нь хүзүү тал, сээрнийх нь хар сээр, ууцны сүврэгдэн тал, өвчүүний бүдэрхий нь далны толгой нь, бугалганы нарийн атгамал үзүүр нь, шагайтын борвитой тал нь, дунд чөмөгний нарийн үзүүр нь, сүүжний далбаа нь юм.

Бүхэл мах тавьсан байвал зочин хүн эхэлж толгойд нь хүрээд дараа нь ууцанд, сүүлд нь сээр, хүзүү болон бусад махнаас нь иднэ.
ШИНИЙН ТАВГИЙН ИДЭЭ ЗАСАХ ЁС

Шинийн идээ ундааг их идээ, бага идээ гэж эсвэл цагаалга, битүүлэг гэдэг. Их идээ томхон цар тавагт зассан самнаа хавсай, ул (хэвийн боов, самар, сүүл, цоохор боов, саран боорцог, шар, цагаан тос, ааруул хурууд, бал бурам, чихэр, үзэм, чавга)-аар чимэглэсэн идээг хэлдэг. Бага идээ гэдэг нь багашаархан няд тавагт зассан шүүс, буюу өвчүү хонтой шаант, залаатай богтос, дал дөрвөн өндөр зэргийг хэлдэг. Шинийн нэгний идээ будааны шим шүлт, өнгө жавхаанаас тэр жилийн буян хишиг тогтоно гэж үздэг. Шинийн идээг засахдаа цагаан идээний билэгдлийг юу юунаас эрхэмлэдэг. Их идээ буюу цагаан сарын тавгийн идээг засахдаа хавсай боов буюу ул боовыг гурав, тав, долоо, ес давхарладаг ёстой. Айл гэр бүл, ураг төрлийн дээдэс болсон өвөг юм уу эцгийн гэрийн тавгийн идээг долоо давхарлан засдаг. Өвгийн гэрийн идээг долоон давхар, эцгийн гэрийн идээг таван давхар, ураглаж хуримласан хүүгийн гэрийн идээг гурван давхар засна.
МАХ ХУВААРИЛАХ ЗАНШИЛ

Монголчуудад малын махыг өрх гэрийн гишүүд идэх нарийн хуваарьтай байжээ. Хүүхдэд бөөр, сүүл, уушиг, зүрх, элэг зэргийг зөөлөн гэж өгдөг. Нугас, тархи, чөмөг зэргийг өгвөл дүйнгэ, дүлий, нусгай, эрдэм сурахдаа муу болно гэж үздэг учир өгдөггүй. Толгойны ясыг эр хүн хагалбал эм хүн иднэ, хагалахгүй бол иддэггүй. Битүүний орой хонины бүтэн мах тавагт тавихад гэрийн эзэн эхэлж есөн хөндлөнг (толгой, хушуу, хоёр эрүү, хоёр чих, ууцны хоёр тал) хөндөж галдаа өргөдөг. Дараа нь бурхандаа өргөөд, гэрт байгаа хүмүүстээ тарааж өгдөг. Настай хүнд толгой, ууц, өвчүү чанаж хүндэлнэ. Мал нядалсан хүнд гол мах, зүрх уушигнаас өгдөг ёстой.скачать dle 12.0

"Атомэкспо 2019" форум Сочи хотод болж байна

17/04/2019, 12:22

ЦАГИЙН САЛХИ СЭВЭЛЗҮҮЛСЭН "ЦАГИЙН ЗӨРҮҮ" ФОРУМ

17/04/2019, 12:19

“Эхийн алдар” одонтой эхчүүдэд жилд 30 тэрбум төгрөгийн тэтгэмж олгодог

17/04/2019, 11:59

Ц.Жадамбаа: Залуус бид асуудлыг судалж, аливаа зүйлд нухацтай хандах цаг ирсэн

16/04/2019, 14:14

Жил дөрвөн сарын дараа “Мөсөн өргөө” спортын ордонтой болно

16/04/2019, 14:10

“ЖДҮ корпораци” байгуулагдлаа

16/04/2019, 14:08

Дэлхийн Монгол туургатны “Өхөөрдөм гоёо 2019” наадмын бүртгэл эхэллээ

16/04/2019, 14:05

Дуучин Becky “Азийн шилдэг дуучин”-аар шалгарчээ

16/04/2019, 12:05

“Багш спорт-2019” наадамд Сайншанд сумын V сургуулийн багш нар тэргүүлэв

16/04/2019, 11:56

Ерөнхийлөгч Х.Баттулга АНУ-ын Конгресст өргөн барьсан Гуравдагч хөршийн худалдааны тухай хуулийг дэмжиж буйгаа илэрхийллээ

16/04/2019, 11:54

Ерөнхийлөгч Х.Баттулга БНХАУ-д анхны Төрийн айлчлалаа хийнэ

16/04/2019, 11:52

Ж.Шижир: Сайн багш 10 дахин илүү орлого олно

16/04/2019, 11:16

Нөөцийн мах худалдаалж буй хүнсний дэлгүүрийн жагсаалт

16/04/2019, 11:05

Нийт нутгаар шороон шуургатай байхыг анхаарууллаа

16/04/2019, 11:03

Налайхын замыг өнөөдрөөс хэсэгчлэн хаав

16/04/2019, 11:00

Парисын Эх дагинын сүмд гал гарлаа

16/04/2019, 10:58

“Орлогод нийцсэн орон сууц”-ны 768 айлын барилга эхэллээ

16/04/2019, 10:46

Элчин сайд М.П.Сингх Монгол судлалыг дэмжихээ илэрхийлэв

16/04/2019, 10:43

Японы буцалтгүй тусламжаар баригдсан АШУҮИС-ийн эмнэлэг ирэх 6-р сард нээлтээ хийнэ

15/04/2019, 14:38

МОНЦАМЭ, ТАСС агентлагийн хамтын ажиллагаа өргөжинө

15/04/2019, 14:08

Сүсэглэл, солиорлын дэнс: ЗОМБИ

15/04/2019, 13:24

“Талх чихэр” ХК “Ухаалаг хэрэглэгч” хөтөлбөрийг зарлаж байна

15/04/2019, 13:21

Хойд мөсөн далайн бүс нутгийн V форум боллоо

15/04/2019, 11:58

Арьс шир боловсруулах байгаль орчинд ээлтэй технологи нэвтрүүлнэ

15/04/2019, 11:53

Гал түймрийн осол гамшгаас урьдчилан сэргийлэхийг уриалав

15/04/2019, 11:51

Ким Жөн Ун энэ сард ОХУ-д айлчилж магадгүй

15/04/2019, 11:36

“Boeing 737 Max” онгоцоор нислэг үйлдэх хугацааг хойшлуулжээ

15/04/2019, 11:35

“70 АГШИН-70 ТҮҮХ” УРАЛДААН-32

15/04/2019, 11:30

Ерөнхийлөгч Х.Баттулга "Мөсөн ордон"-ы шав тавих ёслолд оролцов

15/04/2019, 09:32

С.Зоригийг хөнөөсөн хэргийг анх удаа УИХ-аар хэлэлцсэн долоо хоног

15/04/2019, 09:30

Хэвлэл мэдээллийн салбарын гэрэл зурагчид үзэсгэлэнгээ нээв

25/03/2019, 09:25

????? ????????? SpaceX ????????? ????? ??????? ?????

19/09/2018, 11:38

9/10/2018, 12:01

Гайхамшигт Антрактид Девен Строссын нүдээр

21/02/2019, 10:18

Хаврын баяр наурызаар гал, нар, ураг төрлөө дээдэлдэг

22/03/2019, 16:20

АН-ынхан шаардлагаа гардуулж өгснөөр жагсаалаа ӨНДӨРЛҮҮЛЛЭЭ

5/04/2019, 16:52

Төрийн дуулал зохиогчдын “Төрсөн өдөр” тэмдэглэнэ

12/04/2019, 14:57

УИХ-ын даргаар Г.Занданшатарыг сонголоо

1/02/2019, 17:51

26/09/2018, 10:41

Адууны дэл, сүүл боловсруулах үйлдвэр нээлтээ хийлээ

1/04/2019, 16:46

Монгол цэргийн өдрөөр эрчүүдэдээ баярын мэнд хүргээрэй

18/03/2019, 12:49

ЦАГИЙН САЛХИ СЭВЭЛЗҮҮЛСЭН "ЦАГИЙН ЗӨРҮҮ" ФОРУМ

17/04/2019, 12:19

Өнөөдөр орон даяар гамшгийн аюулыг зарлан мэдээлэх дохио дуугарна

21/03/2019, 12:35

Хөдөлмөрийн баатар, Ардын уран зохиолч Б.Лхагвасүрэнг сүүлчийн замд нь үдлээ

11/02/2019, 09:54

Ц.Нямдорж: Наадмаар морьдын медальд 288 сая төгрөг зарцуулдаг

3/04/2019, 11:35

Сонирхолтой зургууд

11/04/2019, 13:30

Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Х.Баттулга 2222 сурагчийн хамт “Тусгаар тогтнол” шүлэг уншлаа

4/04/2019, 15:23

Дугуйчид оны анхны аяллаа хийлээ

20/03/2019, 13:37

Б.Содномдаржаа, Т.Чимгээ нарыг ЭРҮҮДЭН ШҮҮСЭН бичлэгийг ЗУРГААР ҮЗҮҮЛЖ БАЙНА

31/03/2019, 16:30

????????? ????, ???????? ??? ??????? ?????? ???????

19/09/2018, 11:40

9/10/2018, 12:01

Гайхамшигт Антрактид Девен Строссын нүдээр

21/02/2019, 10:18

Өнөөдөр орон даяар гамшгийн аюулыг зарлан мэдээлэх дохио дуугарна

21/03/2019, 12:35

Гэр бүлийн үнэ цэнийг мэдрүүлсэн урлан

26/02/2019, 16:04

“ХӨХ СУВД – 2019”

4/03/2019, 12:52

“Бөмбөгөр ногоон театр” баримтат гэрэл зургийн цомгийн нээлт боллоо

6/03/2019, 17:19

Уран уургач, бугуйлчдын тэмцээнээс....

27/02/2019, 17:25

ХҮНДИЙН ӨРГӨЛТИЙН 2019 ОНЫ ЗАЛУУЧУУДЫН УЛСЫН АВАРГА ШАЛГАРУУЛАХ ТЭМЦЭЭН

8/04/2019, 13:24

АН-ынхан шаардлагаа гардуулж өгснөөр жагсаалаа ӨНДӨРЛҮҮЛЛЭЭ

5/04/2019, 16:52

Хэвлэл мэдээллийн салбарын гэрэл зурагчид үзэсгэлэнгээ нээв

25/03/2019, 09:25

????? ????????? SpaceX ????????? ????? ??????? ?????

19/09/2018, 11:38

Орхон аймагт "Эдийн засгийн форум 2019" чуулган эхэллээ

9/04/2019, 13:16

УНТЭ элэг шилжүүлэн суулгах 68 дахь хагалгаагаа амжилттай хийжээ

12/03/2019, 10:23

Хөдөлмөрийн баатар, Ардын уран зохиолч Б.Лхагвасүрэнг сүүлчийн замд нь үдлээ

11/02/2019, 09:54

???? ?????????? ?????

3/01/2019, 19:25

Дэлхийн хамгийн сайхан номоор Хятад ном шалгарчээ

20/02/2019, 15:25

УИХ-ын даргаар Г.Занданшатарыг сонголоо

1/02/2019, 17:51

ХӨВСГӨЛ ДАЛАЙД “ЛЕКСУС-470” МАШИН ЖИВЖЭЭ

11/02/2019, 16:42

Монгол, Их Британи улсын далбаатай галт тэрэг аялалд гарав

19/02/2019, 15:55

Жүдочид “Дюссельдорфийн их дуулга”-аас 1 мөнгө, 3 хүрэл медаль хүртлээ

26/02/2019, 10:21