iNet.mn дагах

Н.Нарангэрэл: Монгол хэлээр нийтдээ 10 сая гаруй хүн ярьж байна гэсэн тооцоо бий

Жил бүрийн хоёрдугаар сарын 21-нд Олон улсын эх хэлний өдөр тохиодог. Энэ өдрийг тохиолдуулан олон улсад хүүхэд, залуучуудын дунд эх хэлээ сурталчлах, хэл, соёлын олон талт байдлыг ойлгуулах чиглэлээр чуулга уулзалт, урлагийн тоглолт, сургалт зөвлөгөөн зэрэг өргөн хүрээтэй ажил зохион байгуулдаг. Харин манай улсад эл өдрийг хэрхэн тэмдэглэх талаар Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн дэргэдэх Хэлний бодлогын үндэсний зөвлөлийн Ажлын албаны дарга Н.Нарангэрэлээс тодрууллаа.
-Олон улсын эх хэлний өдрийг хэрхэн тэмдэглэдэг болсон бэ?
-1999 онд НҮБ-ын Боловсрол, соёл, шинжлэх ухааны байгууллага /ЮНЕСКО/ жил бүрийн хоёрдугаар сарын 21-ний өдрийг “Олон улсын эх хэлний өдөр” болгон зарлаж, 2000 оноос албан ёсоор тэмдэглэж эхэлсэн. 1952 оны энэ өдөр Бангладешийн Даккагийн их сургуулийн оюутнууд эх хэлээ Зүүн Пакистаны албан ёсны хоёр хэлний нэг болгохоор жагссан. Цагдаа нар тэдний эсрэг гал нээж, таван хүнийг буудан хөнөөсөн. Эх хэлээ аварч, хамгаалахын төлөө тэмцэж байгаад амиа алдсан тэдгээр оюутны дурсгалыг хүндэтгэн ЮНЕСКО-гийн 1999 оны XI сарын 17-ны Ерөнхий хуралдаанаас жил бүрийн энэ өдрийг Oлон улсын эх хэлний өдөр буюу “International Mother Language Day” болгон тунхагласан түүхтэй. ЮНЕСКО-гоос 2019 оныг “Олон улсын уугуул хэлтний жил” болгон зарласан. Энэ жилийн Олон улсын эх хэлний өдрийн сэдэв нь хөгжил, энх тайван, эвлэрлийн нэгэн хүчин зүйл болж буй уугуул хэлийг онцлон ЮНЕСКО-гийн Ерөнхий захирал Одри Азулэйн мэндчилгээ дэвшүүлсэн.
-Дэлхий дээр нийт хэдэн хэл байдаг вэ. Сүүлийн үеийн судалгаа тоо баримтаас дурдвал?
-2018 оны 7 дугаар сарын байдлаар, дэлхийн хүн ам 7097 хэлээр ярьж байгаа гэсэн судалгаа гарсан. Дэлхийн хүн амын гуравны хоёр нь хамгийн түгээмэл хятад, хинди, англи, испани, араб, орос, франц, герман, португал зэрэг 40-өөд хэлээр ярилцдаг хэмээн үздэг.
Англи, араб, испани, орос, франц, хятад хэл нь НҮБ-ын албан ёсны хэл юм. Англи хэлээр дэлхийн 99 улсад 1.8 тэрбум, испани хэлээр 58 улсад 548 сая,  орос хэлээр 266 сая, франц хэлийг 51 улсад 274 сая, хятад хэлээр 1.3 тэрбум хүн ярьдаг гэсэн сүүлийн үеийн судалгаа бий.
Харин 2010 онд монгол хэлээр нийтдээ 10 450 203 хүн ярьж байна гэсэн тооцоо гарсан байна. Үүнээс Монгол Улсад 2 754 685 хүн, ОХУ-д 647 747 хүн, БНХАУ-д 7 047 771 хүн ярьж байна гэсэн судалгааг нийгмийн хэл шинжээч, профессор Н.Нансалмаа саяхан хэвлэгдсэн номдоо дурдсан. Монгол Улсын хүн ам 2018 оны 10 дугаар  сарын 29-ний өдрийн мэдээгээр 3.225.889 болж өссөн байна.
-Манай улсад энэхүү өдрийг хэзээнээс тэмдэглэж эхэлсэн бэ?
-ЮНЕСКО  Олон улсын эх хэлний өдрийг зарлан тунхагласнаас хойш 20 дахь жилдээ тэмдэглэж байна. ЮНЕСКО-гоос хүн төрөлхтний биет бус өвийн чухал бүрэлдэхүүн хэсгийг хадгалж, бэхжүүлэхийн төлөө хэлний олон төрөл, олон хэлний боловсролыг хөхиүлэн дэмжих чиглэлээр энэхүү өдрийг тэмдэглэж ирсэн. Манай улсын хувьд 2001 оноос тэмдэглэж эхэлсэн.
-Энэ удаа ямар ажил зохион байгуулах вэ?
-Олон улсын эх хэлний өдрийг тэмдэглэх ажлын хүрээнд Хэлний бодлогын үндэсний зөвлөл нэг сарын өмнөөс төлөвлөгөөт ажлыг зохион байгуулж байна. Монгол хэлний тухай хуульд заасны дагуу “Хэлний бодлогын баримт бичиг”-ийг салбарын эрдэмтэн багш нарыг оролцуулан боловсруулж байна.
Олон улсын эх хэлний өдрөөр манай зөвлөл Нийслэлийн боловсролын газар, МҮОНРТ, Монголын Хүүхдийн ордон зэрэг байгууллагатай хамтран нийслэлийн ЕБС-ийн монгол хэл, уран зохиол, түүх нийгэм, анхан шатны боловсролын 700 багш, 100 сэтгүүлч, сэтгүүлчийн ангийн 200 оюутан, нийт 1000 хүнд зориулсан “Монгол хэлний зөв бичих дүрмийн сургалт”-ыг Монголын Хүүхдийн ордонд зохион байгуулна. Сургалтыг Хэлний бодлогын үндэсний зөвлөлийн гишүүн, Шинжлэх ухааны гавьяат зүтгэлтэн, Хэл бичгийн шинжлэх ухааны доктор, профессор М.Базаррагчаа удирдан явуулна.
Бид албан байгууллагад албан бичгийн найруулга, монгол хэлний зөв бичих дүрэм, монгол бичгийн чиглэлээр сургалт зохион байгуулж байна. Одоогийн байдлаар, 20 гаруй байгууллагад сургалт явууллаа. Үүнээс гадна “Эх хэлээ дээдэлье” аян өрнүүлж эхэлсэн. Аяны хүрээнд Монголын Хүүхдийн ордны албан хаагчдад монгол бичгийн сургалтыг хоёр сар гаруй хугацаатай явуулж дүгнэх үйл ажлыг өчигдөр зохион байгууллаа.
Мөн ШӨХТГ-тай Хамтран ажиллах санамж бичиг байгуулсан. Талууд Монгол хэлний тухай хууль, Монгол улсын хаягийн тухай хуулийн хэрэгжилтийг хангах зорилгоор санамж бичиг байгуулж, хэрэгжүүлэх ажлын төлөвлөгөө гарган ажиллаж эхэллээ.
Монгол хэлний хуульд “Үндэсний бичгийн хөтөлбөрийг үе шаттай хэрэгжүүлж, зохих бэлтгэл хангасны үндсэн дээр төрийн болон нутгийн өөрөө удирдах байгууллага албан хэргээ кирилл болон үндэсний хос бичгээр хөтлөн явуулна”, уг заалтыг “2025 оны 1 дүгээр сарын 1-ний өдрөөс дагаж мөрдөнө” хэмээн заасан. Монгол бичгийн урт болон дунд хугацааны хөтөлбөрийг Хэлний бодлогын үндэсний зөвлөл, МУБИС, МУИС, ШУА-ийн Хэл зохиолын хүрээлэнгийн эрдэмтэн судлаачдыг оролцуулан боловсруулж, саналаа БСШУСЯ-нд хүргүүлсэн. Энэ хүрээнд яаманд ажлын хэсэг гарч төслийг боловсруулж дууссан.
Бид хос бичигтэн улс болох зорилттой учраас үндэсний болон кирилл бичгийг эн зэрэгцүүлэн сургалт, хөтөлбөрийг зохион байгуулж, мэргэжил арга зүйгээр ханган ажиллах ёстой. Энэ чиглэлд 21 аймгийн хэлний бодлогын салбар зөвлөл идэвхтэй ажиллаж байна. скачать dle 12.0

Улаанбаатар хотод хэрэглээний бараа, үйлчилгээний үнэ сүүлийн нэг жилд 10.5% өсжээ

Өчигдөр, 17:51

Замын цагдаагийн газрын ойролцоох гүүрэн гарцын U turn буюу буцах эргэлтийн замаар хэрхэн зорчих вэ?

Өчигдөр, 16:37

Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагын Номхон далайн баруун бүсийн хорооны 70 дугаар чуулган болж өндөрлөлөө

Өчигдөр, 16:23

133-р сургуулийг шинэ байртай болгохыг төрийн гурван өндөрлөгөөс шаардлаа

Өчигдөр, 16:20

“ДОЛГОРМАА ОХИНД АМЬДРАЛ БЭЛЭГЛЭЦГЭЭЕ”

Өчигдөр, 16:16

Ерөнхий боловсролын 133 дугаар сургуулийн сурагчдын эцэг эхчүүд жагсав

Өчигдөр, 16:07

Я.Мөнх-Эрдэнэ: Иргэд өргөн нэвтрүүлгийн 20 суваг, 3 радио үнэ төлбөргүй хүлээн авах боломжтой боллоо

Өчигдөр, 10:05

Монгол иргэдийг НҮБ-ын Женев дэх төвд ажиллахад дэмжиж өгөхийг хүсэв

Өчигдөр, 09:57

Израйлийн ерөнхийлөгч хар тамхины хэргээр хорих ял сонссон иргэнээ аврахаар Путинд захиа бичжээ

Өчигдөр, 09:56

"Хагибис" хар салхины улмаас амиа алдсан хүмүүсийн тоо нэмэгджээ

Өчигдөр, 09:53

Үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэнд 9 зүйлийн 1500 орчим мод, сөөг тарилаа

Өчигдөр, 09:52

25 мянган тонн сайжруулсан түлш борлуулжээ

Өчигдөр, 09:51

Өмнөд Судан улсад энхийг сахиулах үүрэг гүйцэтгэсэн мотобуудлагын батальоны бие бүрэлдэхүүнд Төрийн одон медаль гардуулав

11/10/2019, 16:07

ЦЕГ “ХҮҮХДИЙН АЛБА”: Хүүхдийг гэмт хэргээс хамгаалсан 70 жил

11/10/2019, 16:03

Шөнийн тарифын хөнгөлөлтөд санал авах хугацаа өнөөдөр 18:00 цагт дуусна

11/10/2019, 14:44

Бүтээн байгуулалтын ажилтай танилцлаа

11/10/2019, 14:31

Монголын баг, Азийн шилдэг багаар хичээл заалгаж, ур чадвараа ахиуллаа

11/10/2019, 14:30

Богд хаан Жавзандамбын 150 жилийн ойд зориулсан олон улсын хурал эхлэв

11/10/2019, 13:38

Астанагийн Олон улсын санхүүгийн төвтэй танилцлаа

11/10/2019, 13:37

Сайжруулсан түлшийг зөв хэрэглэхийг айл өрхөд биечлэн зөвлөж байна

11/10/2019, 13:32

Шинэ цагийн Төвөдийг харуулсан үзэсгэлэн гарлаа

11/10/2019, 13:26

Казахстанд 25 жилийн дараа хийж буй Ерөнхий сайдын айлчлал эхэллээ

10/10/2019, 12:31

БАЙГАЛЬД ОРХИСОН ШАШНЫ ЭД ЗҮЙЛСЭЭ АВАХЫГ МЭДЭГДЬЕ

10/10/2019, 12:01

Тавантолгой-Зүүнбаян чиглэлийн төмөр замын царигийг тавьж эхэлжээ

10/10/2019, 11:45

Д.Цогтбаатар: Хил дамнасан гэмт этгээдүүдэд гишгэх газар үлдээхгүй

10/10/2019, 11:44

​Э.Эрдэнэжамъян: Үнэгүй байранд оруулна гэдэг сонгуульд санал авах гэсэн л арга хэмжээ

10/10/2019, 11:41

Дархан-Уул аймгийн Засаг дарга С.Насанбатыг АТГ-т шалгуулна

10/10/2019, 11:08

Багийн олон төрөлтийн тэмцээнд ОХУ-ын баг анх удаа алтан медаль хүртжээ

10/10/2019, 11:02

“Toyota” Олимпын наадамд зориулсан автомат жолоодлоготой тээврийн хэрэгслээ танилцуулжээ

10/10/2019, 10:59

“Экспо Монголиа-2019” байгальд ээлтэй техник, технологийг сонгож байна

10/10/2019, 10:58

9/10/2018, 12:01

????? ????????? SpaceX ????????? ????? ??????? ?????

19/09/2018, 11:38

26/09/2018, 10:41

?.???????? ?????? ?????? ??????? ??????????? ???-?? ?????? ?????? ???????

21/09/2018, 13:45

"Монголыг чиглэсэн 100 мянган жуулчин агаарын тээврээс болж аяллаа цуцалдаг"

22/04/2019, 15:55

Г.Батхүү агсаны амь насаа алдсан Төрийн ордны газар

22/05/2019, 14:51

Уран уургач, бугуйлчдын тэмцээнээс....

27/02/2019, 17:25

Гамшиг осол тохиолдсон үед Ард иргэдийн ирэх “Түр Цугаларах Талбай”-д

25/04/2019, 16:13

Хэвлэл мэдээллийн салбарын гэрэл зурагчид үзэсгэлэнгээ нээв

25/03/2019, 09:25

УИХ-ын даргаар Г.Занданшатарыг сонголоо

1/02/2019, 17:51

"Монгол бахархал" гэрэл зургийн үзэсгэлэнгээс

9/07/2019, 17:06

??? ??????? ????????? ???? ?????? ????????? ?????? ??????? ???

19/09/2018, 14:37

“ХИГАШИКАВА ОЛОН УЛСЫН ГЭРЭЛ ЗУРГИЙН ФЕСТИВАЛЬ”-Д МОНГОЛ СУРАГЧИД ХОЁРДОХ ЖИЛДЭЭ ОРОЛЦОХ ГЭЖ БАЙНА

30/07/2019, 13:58

Хятаны хосгүй үнэт үзмэрүүдийг дэлгэнэ

26/06/2019, 13:30

“Бөмбөгөр ногоон театр” баримтат гэрэл зургийн цомгийн нээлт боллоо

6/03/2019, 17:19

ЦАГИЙН САЛХИ СЭВЭЛЗҮҮЛСЭН "ЦАГИЙН ЗӨРҮҮ" ФОРУМ

17/04/2019, 12:19

Монгол, Их Британи улсын далбаатай галт тэрэг аялалд гарав

19/02/2019, 15:55

Миний харсан Энэтхэгчүүд

13/03/2019, 09:42

Хоккайдо: Монголын өсвөрийн гэрэл зурагчид тэргүүллээ

8/08/2019, 16:13

Гайхамшигт Антрактид Девен Строссын нүдээр

21/02/2019, 10:18

Уран уургач, бугуйлчдын тэмцээнээс....

27/02/2019, 17:25

9/10/2018, 12:01

Миний харсан Энэтхэгчүүд

13/03/2019, 09:42

????? ????????? SpaceX ????????? ????? ??????? ?????

19/09/2018, 11:38

"Монголыг чиглэсэн 100 мянган жуулчин агаарын тээврээс болж аяллаа цуцалдаг"

22/04/2019, 15:55

26/09/2018, 10:41

?.???????? ?????? ?????? ??????? ??????????? ???-?? ?????? ?????? ???????

21/09/2018, 13:45

Гамшиг осол тохиолдсон үед Ард иргэдийн ирэх “Түр Цугаларах Талбай”-д

25/04/2019, 16:13

Г.Батхүү агсаны амь насаа алдсан Төрийн ордны газар

22/05/2019, 14:51

Гайхамшигт Антрактид Девен Строссын нүдээр

21/02/2019, 10:18

“ХӨХ СУВД – 2019”

4/03/2019, 12:52

“Бөмбөгөр ногоон театр” баримтат гэрэл зургийн цомгийн нээлт боллоо

6/03/2019, 17:19

УИХ-ын даргаар Г.Занданшатарыг сонголоо

1/02/2019, 17:51

Гэр бүлийн үнэ цэнийг мэдрүүлсэн урлан

26/02/2019, 16:04

Хэвлэл мэдээллийн салбарын гэрэл зурагчид үзэсгэлэнгээ нээв

25/03/2019, 09:25

Бэлтгэл хошууч генерал Б.Баярмагнай: Медальон дурсгах нь цэргийн салбарт ихээхэн хөгжсөн соёл

15/03/2019, 12:37

“Бүс ба зам” чуулга уулзалт

28/04/2019, 15:55

“Ялалт 70” хөшөөнд цэцэг өргөлөө

9/05/2019, 13:29

Хөдөлмөрийн баатар, Ардын уран зохиолч Б.Лхагвасүрэнг сүүлчийн замд нь үдлээ

11/02/2019, 09:54

Автобусанд цахим картаар зорчоогүй иргэнийг 10, мөнгө авсан жолоочийг 25 мянган төгрөгөөр торгоно

27/01/2019, 15:43