iNET.mn Фото мэдээллийн портал

Төрийн гурван өндөрлөг ямар компани эзэмшдэг вэ?

gerelchuluun — Mon, 03 Aug 2026 19:31:21 +0800

Төрийн өндөр албан тушаалтнууд жил бүр хөрөнгө, орлогын мэдүүлгээ АТГ-т шинэчлэн гаргадаг. Энэхүү мэдээллийг нь АТГ жил бүрийн хоёрдугаар улиралд багтаан олон нийтэд ил болгодог билээ. Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх, УИХ-ын дарга С.Бямбацогт, Ерөнхий сайд Н.Учрал нарын шинэчилсэн хөрөнгө, орлогын мэдээллийг танилцуулъя.

Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх Аялал жуулчлалын Илт Хан компани

•Нийтийн нэг орон сууцтай, зуслангийн нэг байшинтай
•Harley Davidson, Mercedes Benz GLE 400, Lexus 570 маркийн машинтай
•100 сая төгрөгийн үнэт зүйлтэй
•Дотоодын банк, санхүүгийн байгууллага дахь хадгаламж, харилцах данс дахь үлдэгдэл нь
561 сая төгрөг
•Эрдэнэс Тавантолгой ХК, Аялал жуулчлалын Илт Хан ХХК-д хувь эзэмшдэг
•Зээлгүй, авлагагүй

УИХ-ын дарга С.Бямбацогт Ремикон, Хар тарвагатай, Билэг Инвест зэрэг найман компанитай

•3.6 тэрбумаар үнэлэгдэх, нийтийн гурван орон сууцтай, нэг авто зогсоолтой
•281 сая төгрөгийн үнэт эдлэлтэй
•Дотоодын банк, санхүүгийн байгууллага дахь хадгаламж, харилцах данс дахь үлдэгдэл нь 876 сая төгрөг
•10.3 тэрбум төгрөгийн авлагатай
•Тээврийн хэрэгсэлгүй
•Силикат ХК, Агротехимпекс ХК, АПУ ХК, Эрдэнэс таван толгой ХК, Агротехимпекс ХК, Эрдэнэс Таван толгой ХК ХК, Зоос Гоёл ХК, Эрдэнэс таван толгой ХК, Эрдэнэс Таван толгой ХК, Ремикон ХК, Хар тарвагатай ХК, Билэг Инвест ХХК-д хувь эзэмшдэг
•Зээлгүй

Ерөнхий сайд Н.Учрал Грийн Ланд, Массив трейд, Рояал Академи ХХК-д хувь эзэмшдэг

•4.2 тэрбум төгрөгөөр үнэлэгдэх нийтийн хоёр орон сууцтай, зуслангийн хоёр байшинтай, үйлчилгээний зориулалттай нэг барилгатай, хоёр авто зогсоолтой
•Нийт 953 саяар үнэлэгдэх Nissan Tiida, Li Auto Ideal, Lexus 570, Mercedes Benz G 500 маркийн машинтай
•20 адуутай
•85 сая төгрөгийн үнэт зүйлтэй
•Дотоодын банк, санхүүгийн байгууллага дахь хадгаламж, харилцах данс дахь үлдэгдэл нь 2.7 тэрбум төгрөг
•234 сая төгрөгийн авлагатай
•Эрдэнэс таван толгой ХК, Грийн Ланд групп ХХК, Их Засаг олон улсын их сургууль ХХК, Гоц жаалууд цэцэрлэг ХХК, Массив трейд ХХК, Рояал Академи ХХК-д хувь эзэмшдэг
•150 саяар үнэлэгдэх 0.07га хэмжээтэй газартай гэж мэдүүлжээ.
Эх сурвалж: "Зууны мэдээ" сонин

“Нутаг заагдсан” С.Зориг

gerelchuluun — Mon, 03 Aug 2026 19:30:18 +0800

С.Зориг агсны хөшөө Төв шуудангийн өмнөх, нэгэн цагт АН-ын төв байр хэмээгдэж явсан байрны хойдох сууринаасаа 2026 оны долдугаар сарын 29-30-нд шилжих шөнө алга болов. АН-ынхан наймдугаар сарын 1-нд гэнэт мэдэв. Нийгмийн сүлжээгээр шуугиулав. Нийтээрээ хайв. Нийслэлийн Засаг дарга Б.Пүрэвдагва ч хайлцав. Эрлийн эцэст, МоАХ-ны хашаанд байрлуулсныг олов. Гэтэл үүний цаад учир нь, “Голомт”-ын Д.Баясгалангийн эзэмшлийн “Ардчиллын өргөө” ХХК-ийн газрыг чөлөөлж, С.Зориг агсны хөшөөг УИХ-ын гишүүн Х.Баттулгын эзэмшлийн “Монголын ардчилсан холбоо” НҮТББ-ын хашаанд “нутаг зааж” нууцаар шилжүүлсэн байгаа юм. Д.Баясгалан тус газар дээр “Худалдаа, нийтийн үйлчилгээний газар, төв, цогцолбор” гэх зориулалт бүхий тауэр барихаар болж, хэдэн жил хүлээж байгаа юм. Учир нь, тауэр барих гэтэл С.Зориг агсны хөшөө саад болж, лав гурван жилийн өмнөөс тус хөшөөг өөр тийш шилжүүлэхээр оролдож эхэлсэн байдаг.
Энд ихээхэн сонин бөгөөд орооцолсон явдал их бий.
Нэгдүгээрт, нийслэлийн төвд, түмний нүдэн дээр байдаг С.Зориг агсны хөшөөг шөнө дөлөөр авч явахад нь хэн ч мэдээгүй юу. Хөшөө өөр газарт байршсан гурав хоногт яагаад хэн ч юу ч яриагүй вэ. Гэтэл С.Зориг агсны хөшөөг 37 насны насных нь ойгоор уран барималч Б.Дэнзэнгийн загвараар бүтээж 1999 оны дөрөвдүгээр сарын 20-нд Төв шуудангийн урд талбайд албан ёсоор нээж байв. С.Зориг нь Монголын ардчиллын эцэг гэдгээрээ түүний хөшөө Соёлын өвийг хамгаалах тухай хуулиар хамгаалагддаг
Мөн, Нийслэлийн Засаг даргын 2008 оны 357 дугаар захирамжаар хамгаалалтад авагдаж, нийслэлийн өмчид хамаардаг болсон. Өөрөөр хэлбэл, уг хөшөөг Нийслэлийн Засаг даргын зөвшөөрлөөр л “хөдөлгөх” ёстой. Бас, Засгийн газрын 2024 оны дөрөвдүгээр сарын 17-ны шийдвэрээр С.Зориг агсны хөшөөг соёлын өвд бүртгэж, хамгаалалтад авсан. Тиймээс, Соёлын өвийг хамгаалах тухай хуулийн 38.1.3-т хуульд зааснаас бусад тохиолдолд нийтийн өмчийн түүх, соёлын хөдлөх дурсгалт зүйлийг өмчлөгчийн шийдвэргүйгээр өөр байгууллага, орчинд шилжүүлэн хадгалах, зөөж тээвэрлэх, хөдөлгөхийг хориглохоор заажээ. Тэр утгаараа, хөшөө “хөдөлсөн” асуудалд Нийслэлийн Засаг дарга Б.Пүрэвдагва, Соёл, спорт, аялал жуулчлал, залуучуудын сайд Ж.Алдаржавхлан хоёр эрт, орой хэзээ нэгэн цагт хариу тайлбар хийх учиртай болно.

С.Зориг агсны хөшөө байрладаг газрын тухайд 1990 оны Ардчилсан хувьсгалын дараа Засгийн газраас ардчиллын гол гурван хөдөлгөөнд тус бүр нэг байр олгосон. МоАХ-нд өдгөө Х.Баттулгын эзэмшилд очсон гэх Ардчиллын ордон, Ардчилсан социалист хөдөлгөөнийхэнд Соёлын төв өргөө, Дуурь бүжгийн эрдмийн театрын дунд байрлах “хүзүүвч”-ийг, Шинэ дэвшилт холбоо болон тэндээс төрсөн МҮДН-ынханд Төв шуудангийн урд байрлах хоёр давхар байрыг өгчээ. Эдний нэг болох Төв шуудангийн урд байрлах хоёр давхар байр Н.Батбаяр, Б.Гарамгайбаатар, Б.Мэдрээ, Да.Ганболд нарын тэргүүлдэг МҮДН-ын эзэмшилд очжээ. Тэд “Голомт”-ын Д.Баясгалантай наймаалцсан гэсэн үг. “Тус газрыг Д.Баясгалан 480 мянган ам.доллараар МҮДН-ээс худалдаж авсан. Томоохон барилга барихаар төлөвлөсөн” гэх мэдээлэл аль 2022 онд гарч байв. Наймаа ньь хэдийн явагдаж, С.Зориг агсны хөшөө бүхий МҮДН-ын байрны газар “Голомт”-ын Д.Баясгалангийн мэдэлд очсон хэрнээ 2024 оны хавар “Шинэ дэвшилт холбоо” НҮТББ-аас С.Зориг агсны хөшөөг нүүлгэн шилжүүлэх хүсэлтийг “Зориг сан”-д хандаж гаргаж байжээ. Хүсэлтэд “Манай байгууллага тус хөшөөг нүүлгэн шилжүүлэхтэй холбоотой зардлыг бүрэн хариуцах болно” хэмээн бичсэн байдаг. С.Зориг агсны ах С.Баяр телевизэд ярилцлага өгөхдөө “Хөшөөг шилжүүлэх хэрэгтэй. Энд барилга барих гэж байна гэсэн албан бичиг “Шинэ дэвшилт холбоо”-ноос бидэнд ирсэн. Өмнө нь бидэнд энэ талаар нарийн мэдээлэл байхгүй байсан юм. Гэхдээ энэ хөшөө нь олон түмний хандиваар боссон, олон түмэн очиж хүндэтгэл үзүүлдэг тул “Зориг сан”-гаас дангаараа шийдэх боломжгүй. Мөн хөшөө дурсгал хотын хамгаалалтад байдаг гэж бид ойлгож байгаа. Тэгэхээр хөшөөг шилжүүлэхээр бол хаана байрлуулах талаар хотоос асуусан. Дүүгийн маань хөшөө 26 жил байрласан энэ байрандаа байвал уг нь зүгээр” гэсэн байдаг. Түүний өмнөхөн, 2024 оны дөрөвдүгээр сарын 9-нд Нийслэлийн Засаг дарга Х.Нямбаатар цахим хуудастаа “С.Зориг агсны хөшөөний газрыг заржээ. Зараад зогсохгүй хөшөөг нүүлгэн шилжүүлж, газар дээр нь цамхаг барихаар санаархаж байна. Үр могой эхийгээ залгидаг шиг МоАХ-ноос улбаатай энэ байгууллага их л эелдгээр “Зориг сан”-д хөшөөг нүүлгэн шилжүүлж өгнө үү гэжээ. Лав л монгол хүний дотор хэзээ ч ийм атгаг шуналын сэдэл төрөхгүй. Монголын түүхэнд хар толбо болж үлдсэн цуст хэрэгт гэмгүй иргэдийг хэлмэгдүүлэн яллаж, ахуйн гэмт хэрэг болсон мэт ойлголт өгөхийг одоо болтол хичээсээр байгаа нь ойлгомжтой болсоор байна. Монголыг хайрладаггүй нүгэлт хар гөрөөчний бүхэл бүтэн тролл арми байгааг өнөөдөр харлаа. Монголын ардчиллыг эднээс хамгаалах хэрэгтэй болжээ гэдгийг ч бас харлаа. Бид “Зоригтой”-гоо үлдэнэ” гэж бичиж холбогдох баримтуудыг хавсаргасан байв. Х.Нямбаатарыг тэгж бичсэний маргааш ЕТГ-ын дарга асан Ө.Шижир “С.Зориг агсны хөшөөтэй байрыг Да.Ганболд тэргүүтэй хэсэг бүлэг хүн зарчхаж. Олон мянган ардчиллын анхдагчид, партизануудын голомт болсон МоАХ өөрийн өмчлөлийн байрныхаа өмнө анхны зохицуулагч С.Зориг агсны хөшөөг тавья” гэж бичиж байсан юм. Одоо харахад бас л сонирхолтой хариу үйлдэл байдаг. Хоёр жил гаруйн өмнө тус хөшөөг МоАХ-ны байрны үүдэнд байрлуулах “шийдвэр” нь гарч байж гэсэн үг. Нөгөө талаас, Тавантолгой-Гашуунсухайтын төмөр замын асуудлаар нэр холбогдсон хоёр буюу Д.Баясгаланг тауэр барих гээд газраа чөлөөлөхөд гай болсон хөшөөг нь Х.Баттулга МоАХ-ныхоо байрны үүдэнд байрлуулахаар эртнээс бэлдсэн нь ямар учиртай вэ. Ийм асуулт “ургаж” байна.

С.Зориг агсны хөшөөг нууцаар шилжүүлсэн явдлыг АН-ынхан улстөржүүлэн, улмаар тус намын дарга О.Цогтгэрэл “С.Зориг агсны хөшөөг ар гэрээс нь, АН-аас зөвшөөрөл авалгүйгээр яагаад нүүлгэх болов оо. Хоёр, гурван аж ахуйн нэгж, төрийн бус байгууллагын дур мэдээд шийдэх асуудал биш шүү” гэсэн нь дотроо толхилцох бас нэг сэжмийг бий болгов. Гэтэл энэ нь ердөө Д.Баясгалангийн хотын төвд тауэр барих хүсэлтэй холбоотой. Түүний тауэр барих газрыг чөлөөлж хөшөөг нүүлгээд ердөө 36 цагийн дараа буцаагаад хуучин сууринд нь байрлуулав. Чухамдаа бол олон нийт мэдэж эсэргүүцсэн учраас л тэр. Чимээгүй байсан бол тэр чигтээ МоАХ-ны хашаанд үлдэж, өнөөдөр тауэрынх нь газар шорооны ажил эхэлж байж мэдэх л юм. Үйл явдлын холбоо сэжмүүдээс харахад, тус хөшөөг МоАХ-ны үүдэнд байрлуулахаар хэдэн жилийн өмнөөс зэхсэн. Хөшөөг 2026 оны долдугаар сарын 29-30-ны шөнө шилжүүлэхэд цагдаагийн байгууллага, Нийслэлийн Засаг дарга, Соёл, спорт, аялал жуулчлал, залуучуудын сайд зэрэг мэдэлгүй алдчихсан. Гэтэл тус хөшөө машины тээшинд хийгээд аваад явчих жижиг эд биш байдаг. Сонин биш гэж үү. Өөрөөр хэлбэл, энд нэг хэсэг нь нэг нүд чихээ таглаж, нөгөөдүүл нь хүслээ гүйцэлдүүлэх гэсэн үйл явдал болжээ. Гэтэл баригдчихсан. Бантсан. Ер нь бол Монголын төр ард түмнээс нуух, хулгайлах зүйлээ зуны амрал, ялангуяа баяр наадам дамнуулж хийдэг болсон нь нууц биш юм. Баяр наадам тулж, чуулган хаахын өмнө иргэдийн анхаарал сарнисан үед “эвгүй” хуулиудыг баталдаг. Энэ мэт хулгай, нууцаа ч ийм үеэр амжуулдаг. Хамгийн гол нь, ардчиллын бэлгэ сүлд болж ард түмний сэтгэлд үлдсэн С.Зориг агсны хөшөөг ийнхүү “нутаг заан” ийш тийш ачиж давхисан нь олон нийтэд таалагдахгүй байна. Хэргийг нь илрүүлэхгүй, тэгээд хөшөөг нь нааш цааш зөөгөөд байх нь улс төрийн эрх мэдэлтэй хэнд ч зохимжгүй л тусна. Нөгөөтэйгүүр, энэ хэрэг явдал нь “сахал “Д.Эрдэнэбилэгийг Сингапурт явснаас хойш Монголын эзнээр тодорч, улс төрийн ил далд явдлуудад нэр дурдагдаж, аваагүй тендер, хийгээгүй бизнесгүй болсон Д.Баясгалангийн бяр дуусаж байгааг харуулж байж мэдэх юм. Яагаад гэвэл “Д.Эрдэнэбилэг өнөө маргаашгүй Монголдоо ирнэ” гэдэг мэдээлэл хэдийнээс тарж, “Эрдэнэт”, Дарханы төмөрлөгийн үйлдвэрийн асуудлууд сөхөгдөж, 49-ийнхний гэх хэргийг шүүхээр хэрхэн эцэслэх талаар дээгүүр, доогуур яригдаад эхэлсэн байна.
Эх сурвалж: "Зууны мэдээ" сонин

Дэлхийн өвд бүртгэсэн “Чихэртийн зоо”-нд “Хаадын хүлэг” үйл ажиллагааг зохион байгуулав

gerelchuluun — Mon, 03 Aug 2026 19:10:20 +0800

НҮБ-ын ЮНЕСКО-ийн 48 дугаар Их Хурал БНСУ-ын Бусан хотноо болж, Монгол Улсаас анхын төрт улсын дурсгал болох “Хүннүгийн язгууртнуудын булш бунхан”-ыг Дэлхийн өвийн жагсаалтад саяхан бүртгэсэн билээ.

ЮНЕСКО-ийн Дэлхийн өв Бурхан Халдунаас Монголын эзэнт гүрний нийслэл Хархорум хүртэлх аялал жуулчлалын маршрут хөгжүүлэх, хаад язгууртны өв соёлыг сурталчлах “Хаадын зам” үйл ажиллагааг “Чингис хаан” үндэсний музейн санаачилгаар дөрөв дэх жилдээ зохион байгуулж энэ үйл явдалтай давхцан хэдхэн хоногийн өмнө Дэлхийн өвд бүртгэсэн Төв аймгийн Баянцагаан сумын нутаг дахь “Чихэртийн зоо” хэмээх газар “Хаадын хүлэг” үйл ажиллагааг энэ сарын 1-нд зохион байгуулсан байна.

Энэхүү үйл ажиллагааг нээж “Чингис хаан” үндэсний музейн захирал, Академич С.Чулуун хэлэхдээ “Баянцагаан сум нь Монгол Улсын 330 сум дотроо хүлэг морьдоороо алдартай.Тэр хүлэг морийг унаж хүн төрөлхтний анхны төрт улсыг байгуулж явсан Хүннүчүүдийн язгууртны цогцолбор булш Чихэртийн зоод 2000 жилийг нандигнан хадгалагдаж ирсэн Хүннүгийн дурсгал өнөөдөр Монгол улсын төдийгүй хүн төрөлхтөний хамгаалалтанд орж, хүн төрөлхтөнд үеийн үед хадгалж, хамгаалж, сурталчилж, түгээн дэлгэрүүлэх гайхамшигтай түүхэн цаг тохиож байна. Чихэртийн Зоо дахь Хүннүгийн язгууртны дурсгал нь Монгол нутгаас олдсон хамгийн эртний дурсгал бөгөөд Модун Шаньюйн үед хамаарч магадгүйг эрдэмтэд судалжээ. Ийнхүү Тал хээрийн бүсийн сумдаас анхны төрт улсын дурсгал хүн төрөлхтний өвт газраар бүртгэсэн нь анхны тохиолдол болж байна” хэмээн тодотгов.

Хөвсгөл нуурын лусыг тахих төрийн тахилгын ёслол боллоо

gerelchuluun — Mon, 03 Aug 2026 19:06:01 +0800

XVII жарны “Сүрээр дарагч” хэмээх Гал морин жилийн зуны адаг Хөхөгчин хонь сарын арван есөн буюу өнөөдөр Хөвсгөл нуурын лусыг тахих төрийн тахилгын ёслол Чөчү хайрхны тахилгат овоонд боллоо.

Тахилгад Монгол Улсын Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх төрийг төлөөлөн оролцов. Тахилгын өмнөх орой Хөвсгөл аймгийн Мөрөнгийн хүрээ Гандандаржайлин хийдийн лам нар Итгэл, Санжаанамсиг, Зүгдор, Тамжаджав, Хорвоонжиг, Сэртүв, Одсүрэн, Шагжтүв болон Долоон бурхан од тус бүрт тахилгын ном хурлаа.

Тахилгын өдөр Монгол Улсын Ерөнхийлөгч, Зэвсэгт хүчний Ерөнхий командлагч У.Хүрэлсүх төрийн бэлгэдлийг илэрхийлж, хүндэт харуулын цэргүүдээр хамгаалуулан тахилга үйлдэх талбайд хүрэлцэн ирлээ. Дараа нь Монгол Улсын Төрийн далбаа, Бүх цэргийн Их хар сүлдний Умарын элч сүлд, Хөвсгөл аймгийн туг, Эзэн Богд Чингис хааны хөрөг, Төрийн долоон эрдэнийг тахилын ширээнээ залж байрлууллаа.

Лам, хуврагууд ном уншиж, дун, хэнгэрэг зэрэг хөгжим эгшиглүүлэн овооны эздийг урин залах зан үйл үйлдлээ. Хөвсгөл аймгийн Хөгжимт драмын театрын бүжигчид лусыг баясгаж хатдын бүжиг бүжиглэв. Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх монголчуудын мянга мянган жилийн түүхтэй уул овоо, ус мөрний тахилга бол эх дэлхий, элгэн нутгаа хайрлан хамгаалах үзэл санаа, үүрэг, хариуцлага бөгөөд улсын үндэс болсон газар нутгаа тамгалан тогтоож, өв соёл, үүх түүх, зан заншлаа ирээдүй хойчдоо өвлүүлэн уламжлуулах төрийн их ёслол гэдгийг тэмдэглэлээ.
Олон мянган жилийн тэртээгээс хүн зон, амьтан, ургамал, амьтай бүхнийг ундаалан тэтгэж ирсэн Хөвсгөл нуураа монголчууд “Далай ээж” хэмээн нэрийдэж, ижий шигээ дээдлэн хүндэтгэдэг түүхэн уламжлалтайг дурдав.

Монгол Улсад ирсэн гадаадын жуулчдын тоо 568.9 мянгад хүрчээ

gerelchuluun — Mon, 03 Aug 2026 19:03:04 +0800

Монгол Улс 2026 оны 7 дугаар сарын 31-ний өдрийн байдлаар нийт 568,989 гадаадын жуулчин хүлээн авч, өнгөрсөн оны мөн үеийнхээс 90,537 жуулчинаар буюу 18.9 хувиар өссөн үзүүлэлттэй байна.

Сүүлийн дөрвөн жилийн 7 дугаар сарын 31-ний өдрийг хүртэлх хугацаанд Монгол Улсад ирсэн гадаадын жуулчдын тоо тогтвортой өссөн бөгөөд 2023 онд 364,594, 2024 онд 435,037, 2025 онд 478,452 байсан бол 2026 онд 568,989-д хүрч, хамгийн өндөр үзүүлэлт бүртгэлээ.

Зөвхөн 2026 оны 7 дугаар сард Монгол Улсад 150,257 гадаадын жуулчин ирсэн нь өмнөх оны мөн үеийнхээс 128,808 жуулчнаас 21,449-өөр буюу 16.7 хувиар өссөн үзүүлэлт болж байна.

Сүүлийн дөрвөн жилийн 7 дугаар сард ирсэн жуулчдын тоог харьцуулбал, 2023 онд 100,911, 2024 онд 139,502, 2025 онд 128,808 байсан бол 2026 онд 150,257 болж, 7 дугаар сарын хэмжээнд хамгийн өндөр үзүүлэлтэд хүрчээ. Энэхүү өсөлт нь Монгол Улсын аялал жуулчлалын салбарын сэргэлт, олон улсын зах зээл дэх эрэлт нэмэгдэж байгааг илтгэхийн зэрэгцээ 2026 оны аялал жуулчлалын улирал өмнөх жилүүдээс илүү үр дүнтэй үргэлжилж байгааг харуулж байна.

Шатахууныг авто машины дугаарын тэгш, сондгойгоор олгохдоо 50 мянган төгрөгөөр хязгаарлана

gerelchuluun — Mon, 03 Aug 2026 19:01:14 +0800

Ерөнхий сайдын захирамжаар Газрын тосны бүтээгдэхүүний хангамж, нийлүүлэлтийг тогтворжуулах Шуурхай штаб ажиллаж, Аж үйлдвэр, эрдэс баялгийн сайд Г.Дамдинням ахалж байна. Тус штабаас улсын хэмжээнд шатахууны нөөц хомсдол үүссэн тул энэ шөнө 00.00 цагаас эхлэн авто машины дугаарын тэгш, сондгойгоор олгохдоо 50 мянган төгрөгөөр хязгаарлах, задгай саванд өгөхгүй шийдвэр гаргалаа.

Олон оронд хэрэгжүүлж буй энэ зохицуулалт нь нөөцөө зөв, тэгш хуваарилах, иргэдийг ШТС-ын гадаа хүлээлгэж цагийг нь үрэхгүй, орон нутгийнханд боломж олгох арга юм. Энэ хязгаарлалт нь наймдугаар сарын 15 хүртэл үргэлжилнэ гэж АҮЭБЯ мэдээлэв.

Дэлхий даяар нефть, шатахуун, бэлэн бүтээгдэхүүний тээврийн нөхцөл байдал хүндэрч, газрын тосны хямрал болж буй нь манай улсад ч нөлөөлж байгааг АҮЭБ-ийн сайд Г.Дамдинням онцлоод, “ОХУ-ын газрын тосны үйлдвэрт зөвхөн 7 дугаар сард 190 удаа дроны довтолгоо ирсэн нь өнгөрсөн оныхоос 10 дахин нэмэгдсэн. Довтолгооны улмаас газрын тос боловсруулах 16 үйлдвэр ажиллагаагүй болж, хүчин чадал нь 45 хувь хүртэл багасаад байгаа”-г тодотгосон юм.

Онгоцны 1000 тонн түлш Замын-Үүд боомтод өнөөдөр бууж байгаа бол ОХУ-аас шатахууны ачилтыг нэмэхэд анхаарч, БНСУ-ын яам, үйлдвэрийн төлөөлөлтэй уулзан, БНХАУ-аас эхний ээлжинд 2000 тонн дизель, 6000 тн АИ92 ачуулаад байна.

Энэ бэрхшээлтэй цаг үеийн хамтдаа туулахыг хүсэж байгаагаа сайд Г.Дамдинням учирлаад, “Аль болох иргэдэд хүндрэл учруулахгүй асуудлыг шийдэхийн төлөө, нөөцөө зөв зохистой хуваарилж байна. Намрын ургац хураах үед 7-10 мянган тн дизель түлшний хэрэгцээ үүсдгийг нөөцөлж байгаа. Бид хангамжаа таслахгүй, үнээ хэт өсгөхгүйг зорьж байна” гэлээ.

Манай улсын газрын тосны бүтээгдэхүүний хэрэгцээ жилд 14 хувиар нэмэгддэг. Өнгөрсөн онд газрын тосны 3 сая тонн бүтээгдэхүүн, энэ оны эхний 7 сард 1 сая 783 тонн хэрэглэжээ. Хэрэглээний 30 хувь нь АИ92 бензин, 63 хувийг дизель түлш юм. Нийт хэрэглээний 80 хувийг төв, говийн бүс эзэлдэг байна.

Бага хуралд оролцохоор 4,127 төлөөлөгч албан ёсоор бүртгүүлээд байна

gerelchuluun — Tue, 28 Jul 2026 17:11:55 +0800

Өнөөдрийн байдлаар НҮБ-ын Цөлжилттэй тэмцэх тухай конвенцын Нарийн бичгийн даргын газарт нийт 4,127 оролцогч Монгол Улсын Улаанбаатар хотноо зохион байгуулах COP17 бага хуралд оролцохоор албан ёсоор бүртгүүлээд байна.

Өнгөрсөн долоо хоногт бүртгэсэн оролцогчдын тоо 2,836 байсан бол долоо хоногийн хугацаанд 1,000 гаруйгаар өсжээ. Өмнө нь зарим дэд хорооны дарга, нарийн бичгийн дарга нарын мэдээлсэн 2.800 орчим оролцогчтой гэсэн тоо нь тухайн үеийн бүртгэлийн мэдээлэл байсныг Үндэсний хорооны Ажлын албанаас тодотгов.

Бага хурал эхлэх хугацаа ойртохын хэрээр оролцогчдын тоо цаашид ч нэмэгдэх төлөвтэй байна. Учир нь төлөөлөгчид бүртгэлээ НҮБ-ын Цөлжилттэй тэмцэх тухай конвенцын Нарийн бичгийн даргын газарт албан ёсоор хийдэг бөгөөд бүртгэлийн шинэчилсэн мэдээллийг тус байгууллагаас Монголын талд тогтмол ирүүлдэг байна.

Өнөөдрийн байдлаар бүртгэсэн 4.127 оролцогчийн бүрэлдэхүүн дараах байдалтай байна.

Гишүүн орнуудын төлөөлөгч-1.137
Ажиглагч байгууллагын төлөөлөгч-2.100
Дээд түвшний төлөөлөгч-112
Бусад ангиллын оролцогч-763

Мөн өндөр түвшний төлөөлөгчдийн бүртгэлд:

Шадар сайдын түвшний 1 төлөөлөгч
Байгаль орчин болон бусад салбарын сайдын түвшний 66 төлөөлөгч
Дэд сайдын түвшний 29 төлөөлөгч
Ерөнхийлөгч асан 4 хүн
НҮБ-ын агентлагуудын удирдах түвшний 5 төлөөлөгч
Олон улсын банк, санхүүгийн байгууллагын дэд ерөнхийлөгчийн түвшний 5 төлөөлөгч оролцохоо албан ёсоор баталгаажуулаад байна.

Түүнчлэн БНСУ, Бүгд Найрамдах Коста Рика Улс, Бүгд Найрамдах Финланд Улсын Ерөнхийлөгчөөр ажиллаж байсан төрийн тэргүүнүүд COP17 бага хуралд оролцохоо албан ёсоор мэдэгджээ.

Эрдэнэт хотын 50 жилийн ойн баяр

gerelchuluun — Tue, 28 Jul 2026 16:59:47 +0800

Монгол орны төв хэсэгт орших Орхон голын уудам хөндийд хагас зуун жилийн өмнө цоо шинэ хот сүндэрлэн босно гэж тухайн үед цөөн хүн төсөөлж байсан биз ээ. Өнөөдөр тэрхүү хот Монгол Улсын гурав дахь том хот болж, уул уурхай, үйлдвэрлэл, шинжлэх ухаан, боловсрол, соёлын хөгжлийн томоохон төв болон өргөжин хөгжжээ.

2026 он бол Эрдэнэт хот байгуулагдсаны түүхт 50 жилийн ой тохиож буй онцгой жил юм. Энэхүү ой нь зөвхөн нэгэн хотын баяр бус, Монгол Улсын үйлдвэржилт, бүтээн байгуулалт, эдийн засгийн хөгжилд үнэтэй хувь нэмэр оруулсан олон арван мянган бүтээн байгуулагчдын хөдөлмөрийн ялалтыг алдаршуулсан үндэсний хэмжээний түүхэн үйл явдал болж байна. Түүхт ойг "Эрин зууны бахархал – Эрдэнэт 50 жил" уриан дор тэмдэглэж байгаа нь Эрдэнэтийн хөгжлийн үнэ цэнэ, улс орны хөгжилд гүйцэтгэсэн үүргийг тодорхой илэрхийлж байна.

Монгол Улсын Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх Эрдэнэт хотын 50 жилийн ойн нээлт, ойд зориулсан баярын хуралд оролцов.
Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийг Эрдэнэт хотод хүрэлцэн ирэхэд Орхон аймгийн Иргэдийн төлөөлөгчдийн хурлын дарга Д.Мөнхбат, Засаг дарга Б.Зоригтбаяр нар угтаж, хотын төв талбайд Төрийн хүндэт харуул жагслаа.

Д.Ариунтуяа: Тал хээрээс хүргэх Монголын шийдэл дэлхийд шинэ хэлэлцүүлгийг эхлүүлнэ

gerelchuluun — Tue, 28 Jul 2026 12:09:22 +0800

Монгол Улсад НҮБ-ын Цөлжилттэй тэмцэх тухай конвенцын Талуудын 17 дугаар бага хурал (COP17) тун удахгүй болох гэж буйтай холбогдууланБОУАӨЯ-ны Гадаад хамтын ажиллагааны хэлтсийн дарга Д.Ариунтуяатай ярилцлаа.

-Хурлын үеэр цөлжилт, газрын доройтол, ган гачгийн асуудлаар ямар туршлага, санаачилгаа олон улсад танилцуулахаар төлөвлөж байна вэ?
-COP17хурлыг Монгол Улс зохион байгуулж байгаа нь зөвхөн олон улсын томоохон арга хэмжээ хүлээн авч буй хэрэг биш. Энэ бол дэлхийн байгаль орчны засаглалын хамгийн чухал гурван конвенцын нэгийг зохион байгуулж буй, Монгол Улсын хувьд түүхэн ач холбогдолтой үйл явдал юм. 1992 онд НҮБ-ын гишүүн орнууд байгаль орчны тулгамдсан асуудлыг хамтран шийдвэрлэх зорилгоор Биологийн олон янз байдлын тухай, Уур амьсгалын өөрчлөлтийн тухай, Цөлжилттэй тэмцэх тухай гэсэн гурван суурь конвенцыг баталсан. Эдгээр нь өнөөдөр дэлхийн улс орнуудын заавал хэрэгжүүлэх олон улсын үндсэн хэлэлцээрүүд бөгөөд COP хурлаар хэрэгжилтээ дүгнэж, цаашдын бодлогоо тодорхойлдог.
2026 он бол онцгой жил. Учир нь улс орнууд Тогтвортой хөгжлийн зорилтын хэрэгжилтээ дүгнэж, 2030 оноос хойших хөгжлийн бодлогын чиглэлээ тодорхойлох чухал үе шатанд ирээд байна. Мөн НҮБ-аас Монгол Улсын санаачилгаар 2026 оныг "Бэлчээр ба нүүдлийн мал аж ахуй эрхлэгчдийн олон улсын жил" болгон зарласан. Энэ нь COP17хуралтай цаг хугацааны хувьд давхцаж буйгаараа онцгой ач холбогдолтой. Энэ үеэр Монгол Улс зөвхөн газар нутгийнхаа 76.8 хувь нь цөлжилт, газрын доройтолд өртөөд байгаа талаар ярихгүй. Харин асуудлыг хэрхэн шийдвэрлэх, ямар бодлого хэрэгжүүлж байгаа, ямар түншлэл бий болгох, дэлхийтэй хамтын ажиллагааг хэрхэн өргөжүүлэх вэ гэдэгт голлон төвлөрнө. Энэ хүрээнд Монгол Улсын Засгийн газар "Steppe Action Agenda" буюу "Тал хээрийн төлөвлөгөө" гэсэн гурван стратегийн санаачилгыг дэвшүүлж байгаа.
Нэгдүгээрт, дэлхийн хуурай газрын томоохон хэсгийг бүрдүүлдэг бэлчээрийн экосистемийн үнэ цэн, ач холбогдлыг олон улсад шинэ түвшинд гаргаж тавих зорилготой. Хоёрдугаарт, далайд гарцгүй орны хувьд усны нөөцийн нэгдсэн менежментийн асуудлыг цөлжилт, газрын доройтолтой уялдуулан олон улсын хамтын ажиллагааны шинэ чиглэл болгон дэвшүүлнэ. Усны нөөцийн зөв менежмент нь хуурай бүс нутгийн тогтвортой хөгжлийн үндэс гэдгийг Монгол Улс өөрийн туршлагаар харуулахыг зорьж байна.

-Дэлхийн бусад орноос ямар туршлага, хөрөнгө оруулалт, технологийг татахыг зорьж байна вэ. Хөгжлийн түншүүдтэй ямар хамтын ажиллагаа өрнүүлж байгаа вэ?
-Монгол Улсын дэвшүүлж буй "Тал хээрийн төлөвлөгөө"-ний гурав дахь чиглэл нь тогтвортой дэд бүтцийг хөгжүүлэх асуудал юм. Зам, төмөр зам, барилга байгууламж, хот байгуулалт, уул уурхай, хөдөө аж ахуй зэрэг бүхий л салбар газрын ашиглалттай шууд холбоотой байдаг. Тиймээс дэд бүтцийг зөвхөн эдийн засгийн хөгжил гэж бус, газрын доройтол, хөрсний эрүүл мэнд, байгальд үзүүлэх нөлөөллийг хамтад нь авч үзэх шаардлагатай болсон. Иймээс Монгол Улс хөгжлийг байгальд суурилсан шийдэлтэй уялдуулж, бэлчээрийн экосистем, усны нөөцийн менежмент, тогтвортой дэд бүтцийг цогцоор нь авч үзсэн бодлогыг олон улсад санал болгож байна. Энэхүү санаачилгыг "Тал хээрийн төлөвлөгөө" хэмээн нэрлэсэн нь учиртай. Монгол Улсыг дэлхий нийт өргөн уудам тал хээрээр нь таньдаг. Энэ давуу талаа ашиглаж асуудлыг олон улсын түвшинд шинэ шатанд гаргахыг зорьж байгаа юм.
Цөлжилттэй тэмцэх тухай НҮБ-ын конвенцын хүрээнд газрын нөхөн сэргээлт, тогтвортой менежментийн шилдэг туршлагыг олон улсад түгээдэг тусгай механизм бий. Монгол Улс энэхүү платформоор дамжуулан өөрийн сайн туршлагыг дэлхийд сурталчлах, шинжлэх ухаанд суурилсан шийдлүүдээ танилцуулахаар ажиллаж байна.

-Иргэд, малчид, залуучууд, эрдэмтэн судлаачид, иргэний нийгэм, хувийн хэвшлийн оролцоог хэрхэн хангаж байна вэ?
-Монгол Улс COP17хурлыг зөвхөн зохион байгуулагч орон төдий бус, конвенцын идэвхтэй гишүүний хувьд харж байна. Тиймээс бидний гол зорилго бол туршлага, мэдлэг солилцох, түншлэлээ өргөжүүлэх, хөрөнгө оруулалт татах боломжийг бодит үр дүнд хүргэх явдалюм. Бид зөвхөн хэдэн мянган төлөөлөгч хүлээн авч, зохион байгуулахад бус, хурлын дараа ч үргэлжлэх урт хугацааны хамтын ажиллагааг бий болгоход илүү ач холбогдол өгч байна. Монгол Улс өөрийн туршлага, санаачилгыг олон улсад түгээхийн зэрэгцээ ижил сорилттой улс орнуудтай Өмнөд-өмнөд болон Өмнөд-хойдын хамтын ажиллагааг өргөжүүлж, шинэ технологи, хөрөнгө оруулалт, санхүүжилтийн боломжийг татах чиглэлээр хөгжлийн түншүүдтэй идэвхтэй ажиллаж байна.

-Бага хурлын үеэр хоёр болон олон талт уулзалтууд ямар чиглэлээр өрнөх вэ. Байгаль хамгаалах төслүүдэд хөрөнгө оруулалт татах бодит боломж Монголд хэр байна вэ?
-COP нь үндсэндээ Засгийн газруудын албан ёсны хэлэлцээний талбар. Харин сүүлийн жилүүдэд зөвхөн төрийн байгууллагуудаар хязгаарлагдахгүй, малчид, тариаланчид, эрдэмтэн судлаачид, залуучууд, уугуул иргэд, иргэний нийгэм, хувийн хэвшлийн оролцоог хангасан дэлхийн хэмжээний хамтын ажиллагааны платформ болон өргөжсөн. Монголд болох COP17-ын үеэр ч энэ зарчим хадгалагдана. Ган, цөлжилт, газрын доройтолд хамгийн их өртөж буй хүмүүсийн дуу хоолойг бодлого боловсруулагчдад хүргэх, олон талын оролцоог хангах нь хурлын онцлог байх юм.
Хурлыг“Цэнхэр” болон “Ногоон” гэсэн хоёр бүстэй зохион байгуулна. Цэнхэр бүсэд Засгийн газрын албан ёсны хэлэлцээ өрнөх бол Ногоон бүсэд иргэний нийгэм, хувийн хэвшил, эрдэм шинжилгээний байгууллага, залуучууд болон хөгжлийн түншүүд хэлэлцүүлэг, үзэсгэлэн,үйл ажиллагаагаазохион байгуулж, албан ёсны хэлэлцээний агуулгад өөрсдийн байр суурийг хүргэх боломжтой. Өнөөдрийн байдлаар бүртгүүлсэн төлөөлөгчдийн 60 орчим хувийг эрдэмтэн судлаачид, залуучууд, уугуул иргэд, хувийн хэвшлийн төлөөлөл эзэлж байгаа нь энэ удаагийн COP17 олон талын оролцоог бодитоор хангаж байгааг илтгэнэ.
Хурлын үеэр хоёр талт уулзалтууд Байгаль орчин, Гадаад харилцаа, Сангийн яам, Эдийн засаг, хөгжлийн яам зэрэг төрийн байгууллагуудын түвшинд өрнөж, улс орнуудын төлөөлөгчидтэй хөрөнгө оруулалт, хамтын ажиллагаа, бодлогын асуудлаар хэлэлцээ хийнэ. Харин олон талт уулзалтад НҮБ-ын байгууллагууд, олон улсын банк, санхүүгийн байгууллагууд, хөгжлийн түншүүд, олон улсын байгууллагуудын удирдлагууд оролцохоор төлөвлөж байна.

-Байгаль хамгаалах төслүүдэд хөрөнгө оруулалт татах бодит боломж хэр байна вэ?
-Энэ удаагийн COP олон улсын хэмжээнд өмнө байгаагүй өндөр сонирхол татаж байна. Зөвхөн Цэнхэр бүсэд 745 зэрэгцээүйл ажиллагааныхүсэлт ирсэн нь хөгжлийн түнш, олон улсын байгууллагууд Монголд болох хурлаас өндөр үр дүн хүлээж байгааг илтгэнэ. Ийм өргөн оролцоо нь Монголд зөвхөн туршлага солилцохоос гадна газрын доройтол, нөхөн сэргээлт, тогтвортой газрын менежмент, байгальд суурилсан шийдлийг дэмжих хөрөнгө оруулалт, шинэ түншлэлийг эхлүүлэх том боломж. Хоёр болон олон талт уулзалтуудаа үр дүнтэй зохион байгуулж чадвал Монгол Улс энэ салбар дахь олон улсын хамтын ажиллагааны шинэ төв болж чадна.

-Монголчууд эндээс юуг хамгийн сайн ойлгож, ямар өөрчлөлтийг эхлүүлэх ёстой гэж Таүзэжбайна вэ?
-COP17 бол монгол хүн бүрийн оролцоо энэ хурлын амжилтыг тодорхойлно. Юуны өмнө бид өдөр тутмын ногоон дадлаа өөрчлөх хэрэгтэй. Хогийг зөвхөн хаягдал гэж бус, дахин ашиглах боломжтой нөөц, баялаг гэж харах бол эхний алхам. Хотын цэвэр байдал, ангилан ялгах соёл, мод тарихаас гадна ургуулж арчлах дадал зэрэг нь энэ хурлаас өмнө ч, дараа нь ч бидний хэвшүүлэх ёстой соёл юм.
Мөн монголчуудын уламжлалт зочломтгой зан, эелдэг харилцаа энэ хурлын хамгийн үнэ цэнтэй нүүр царай байх болно. Таксины жолоочоос эхлээд үйлчилгээний ажилтан, энгийн иргэн хүртэл зочин бүрт найрсаг хандаж, Монголоос сайхан дурсамж авч буцах нөхцөлийг бүрдүүлэх нь бидний хамтын үүрэг. Эцсийн дүндээ COP17-ын хамгийн том өв нь зөвхөн гарын үсэг зурсан баримт бичиг биш. Харин монголчуудын өдөр тутмын ногоон соёл, байгальд ээлтэй хандлага бодитоор өөрчлөгдөж эхэлсэн байх явдал гэж би үздэг.

СЭЛЭНГЭ: МОНЦАМЭ-гийн анхны мэдээ дамжуулсан түүхэн байр хадгалагдаж байна

gerelchuluun — Tue, 28 Jul 2026 12:06:10 +0800

Монголын үндэсний мэдээллийн МОНЦАМЭ агентлаг байгуулагдсаны 105 жилийн ой энэ онд тохиож буйтай холбогдуулан тус агентлагийн түүхэн эхлэлтэй салшгүй холбоотой дурсгалууд Сэлэнгэ аймгийн Алтанбулаг суманд өнөөдөр ч хадгалагдан үлдэж, үндэсний мэдээллийн сэтгүүл зүйн үнэт өв болон сүндэрлэж байна.

Ардын журамт цэргийн түр штаб байрлаж, улмаар МОНЦАМЭ агентлагийн анхны мэдээг гадаад ертөнцөд дамжуулсан түүхэн улаан дүнзэн байшин өдгөө Сэлэнгэ аймгийн Алтанбулаг сумын Нэгдсэн музейн хашаанд эх төрхөө хадгалан байрлаж, жил бүр дотоод, гадаадын олон зочин, судлаачдын сонирхлыг татдаг.

Монголын үндэсний мэдээллийн МОНЦАМЭ агентлаг нь 1921 онд албан ёсоор байгуулагдсан бөгөөд Ази тивийн ууган үндэсний мэдээллийн агентлагуудын нэг юм.

1921 оны гуравдугаар сарын 18-нд Ардын журамт цэрэг Хиагтыг харийн түрэмгийлэгчдээс чөлөөлсний дараа жанжин Д.Сүхбаатарын санаачилгаар “Монголчуудын бослого” нэртэй анхны мэдээг “МОНТА мэдээлэв” гэсэн нэрийн дор тухайн үеийн Алс Дорнодын Бүгд Найрамдах Улсын “Дальта” агентлагт илгээжээ. Улмаар уг мэдээ Оросын РОСТА агентлагаар дамжин 1921 оны гуравдугаар сарын 30-ны өдрийн “Правда” сонинд нийтлэгдсэн нь Монгол Улсын анхны олон улсад түгээгдсэн албан ёсны мэдээлэл болсон түүхтэй.

Энэхүү түүхэн мэдээг илгээсэн байр нь тухайн үеийн Ардын журамт цэргийн түр штаб байсан бөгөөд байшингийн үүдэнд байрлах цагаан гантиг дурсгалын хавтан дээр “Д.Сүхбаатар 1921 оны 3 дугаар сарын 19-нөөс 7 дугаар сарын 2-ныг хүртэл энд ажиллаж байв” хэмээн сийлсэн байдаг.