Фото сурвалжлага - iNET.mn Фото мэдээллийн портал https://inet.mn/ ru Фото сурвалжлага - iNET.mn Фото мэдээллийн портал DataLife Engine Монгол Улсын дотооддоо бэлтгэсэн геотехникийн инженерүүд дипломоо гардав https://inet.mn/index.php?newsid=6352 https://inet.mn/index.php?newsid=6352
Тус сургууль Рио Тинто групп, Оюу толгой компани хамтран уул уурхайн "амин сүнс" болсон геотехникийн инженерүүдийг 2021 оноос Монгол Улсад бэлтгэж эхэлсэн юм.

Геотехникийн инженер нь уул уурхай, барилга байгууламжийн хөрс, чулуулаг, газрын гадаргын тогтцыг үнэн зөв тодорхойлох, зураг төсөл боловсруулахад өндөр ач холбогдолтой мэргэжил бөгөөд дэлхий нийтэд эрэлт хэрэгцээ нь улам өссөөр байна.

Хөтөлбөрийн хүрээнд залуус эх орондоо дэлхийн жишигт нийцсэн мэдлэг боловсрол эзэмшин, цаашид Оюу толгой төдийгүй олон улсын томоохон уурхайд ажиллах суурь нөхцөл бүрдэж байна. Үүний нэгэн жишээ нь 2024 оны анхны төгсөгчдийн 80 гаруй хувь нь “Оюу толгой” компанид ажиллаж буй юм.

Өнөөдрийн байдлаар ШУТИС-д геотехникийн чиглэлээр 90 оюутан суралцаж байгаа бөгөөд энэ оноос магистрын хөтөлбөрөө эхлүүлж, эхний элсэлтэд 20 оюутан бүртгүүлээд байна.

Монгол Улсын уул уурхайн салбарын ирээдүйг бүтээлцэх хүсэл мөрөөдөлтэй залуусыг геотехникийн инженерийн мэргэжлийг сонгон суралцаж, үндэсний болон олон улсын хэмжээний томоохон төслүүдэд хувь нэмрээ оруулахыг урьж байна. ]]> gerelchuluun Tue, 23 Jun 2026 17:22:48 +0800 Төв цэвэрлэх байгууламж ашиглалтад орлоо https://inet.mn/index.php?newsid=6340 https://inet.mn/index.php?newsid=6340 Улаанбаатар хотын иргэдийн эрүүл, аюулгүй орчинд ажиллаж амьдрах таатай нөхцөлийг бүрдүүлэх, байгаль экологийн тэнцлийг хангах чухал үүрэгтэй шинэ Төв цэвэрлэх байгууламж ашиглалтад орлоо.

Цэвэрлэх байгууламж одоогийнхоос хоёр дахин их буюу хоногт 250 мянган шоо метр бохир ус цэвэрлэх хүчин чадалтай. 55 барилга, байгууламжаас бүрдэх Төв цэвэрлэх гарсан лагаа бүрэн боловсруулж, эрчим хүч үйлдвэрлэн дотоод хэрэглээнийхээ 35 хувийг хангах юм. Энэ нь жилд 7-8 тэрбум төгрөгийн эрчим хүч хэмнэнэ гэсэн үг.

Сонгинохайрхан дүүргийн 20 дугаар хорооны нутагт баригдсан Төв цэвэрлэх байгууламжийг ашиглалтад хүлээн авах ёслолд Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын дарга А.Үйлстөгөлдөр, Хот байгуулалт, барилга, орон сууцжуулалтын сайд Э.Бат-Амгалан, Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэг, БНХАУ-ын Гадаад хэргийн сайд Ван И болон албаны бусад хүн оролцлоо.

Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх Ерөнхий сайд байхдаа шинэ Төв цэвэрлэх байгууламжийн шавыг нь тавьж, бүтээн байгуулалтыг нь эхлүүлсэн юм. Цэвэрлэх байгууламж нь Улаанбаатар хотын өргөжин тэлэх, орчны бохирдлыг бууруулах нэгэн суурь нөхцөлийг бүрдүүлж байгаад сэтгэл хангалуун байгаагаа Тамгын газрын дарга А.Үйлстөгөлдөр илэрхийлэв.

Цэвэрлэх байгууламжтай технологийн хувьд холбоотой ажиллах Хаягдал ус дахин боловсруулах үйлдвэрийг Мянганы сорилтын корпорацын буцалтгүй тусламжаар саяхан ашиглалтад оруулсан юм. Цэвэрлэх байгууламжийн туршилт, тохируулгыг өнгөрсөн оны долоодугаар сарынхаас үе шаттай хийжээ.

БНХАУ-ын хөнгөлөлттэй 249.6 сая ам.долларын зээл, манай улсын 13.1 сая ам.долларын санхүүжилтээр байгуулсан цэвэрлэх байгууламж нь хоёр улсын хамтын ажиллагааны бодит үр дүн, сайн хөршийн дэмжлэг, туслалцааны илэрхийлэл гэж талууд үзэж байна.

Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх бүтээн байгуулалтад сэтгэл зүрх, хичээл зүтгэлээ зориулан оролцсон төслийн удирдагчид, хоёр улсын холбогдох байгууллага, аж ахуйн нэгж, инженер, техникийн ажилтнуудад талархал илэрхийлснийг Тамгын газрын дарга А.Үйлстөгөлдөр уламжиллаа.

БНХАУ-ын Гадаад хэргийн сайд Ван И Засгийн газрынхаа нэрийн өмнөөс баяр хүргэж, бүтээн байгуулалтад оролцсон бүх байгууллага, аж ахуйн нэгж, инженер, техникийн ажилтнуудад талархал илэрхийлэв. Хоёр орны ард түмний найрамдал, нөхөрлөлийг бэлгэдсэн Төв цэвэрлэх байгууламж нь Хятад, Монгол хоёр улс бие биедээ харилцан тусалдаг болохын нэг илрэл болж байгааг тэмдэглэлээ.

Цэвэрлэх байгууламжийн Техник, эдийн засгийн үндэслэлийг НЗДТГ-ын захиалгаар Францын “Артеллиа вилл энд транспорт” компани боловсруулсан. Барилгын гүйцэтгэгчээр “Чайна тисижу сивил инженеринг групп”, “Бээжин констракшн инженеринг групп”-ийн хамтарсан консорциум ажиллажээ.

Мөн дотоодын туслан гүйцэтгэгч 17 компанийн 400-650, хятадын 60 гаруй инженер, техникийн ажилтан оролцсон байна. 1964 он ашиглалтад орсон хуучин Төв цэвэрлэх байгууламж хоногт 160-170 мянган шоо метр ус хүлээн авах хүчин чадалтай байсан.

Үүнээс хойш гурван удаа өргөтгөл, шинэчлэл хийсэн ч хотын хүн ам өсөхийн хэрээр бохирдлын хэмжээ 3-5 дахин нэмэгдэж, цэвэрлэх хүчин чадал нь буурч, техник, технологийн эвдрэл гэмтэл их гардаг болсон юм.



]]> gerelchuluun Mon, 15 Jun 2026 18:05:51 +0800 Гэрэл зурагчин С.Энхжаргалын “Хүү төрвөл бөх болно” бүтээл Ази тивд түрүүлжээ https://inet.mn/index.php?newsid=6334 https://inet.mn/index.php?newsid=6334
]]> gerelchuluun Mon, 08 Jun 2026 17:21:29 +0800 Азийн аварга шалгаруулах шатрын тэмцээн Монгол Улсад анх удаа зохион байгуулагдаж байна https://inet.mn/index.php?newsid=6327 https://inet.mn/index.php?newsid=6327 Монгол Улс анх удаа энэхүү тивийн хэмжээний тэмцээнийг хүлээн авч буйгаараа онцлог бөгөөд тус тэмцээнд Азийн 28 орны 240 гаруй шилдэг шатарчин өрсөлдөж байна.  Тэмцээний нийт шагналын сан 100 мянган ам.доллар бөгөөд нээлттэй ангиллын эхний таван байр, эмэгтэй ангиллын аварга тамирчин ирэх оны Дэлхийн цомын тэмцээнд оролцох эрх авах юм.]]> gerelchuluun Thu, 04 Jun 2026 15:40:04 +0800 Б.Алтангэрэл: Зэс хайлуулах үйлдвэр 30 сарын дараа ашиглалтад орж, катодын цэвэр зэс үйлдвэрлэнэ https://inet.mn/index.php?newsid=6322 https://inet.mn/index.php?newsid=6322 рдэнэтийн Үйлдвэр технологийн паркийн төслийн нэгжийн дарга Б.Алтангэрэл сэтгүүлчдийн асуултад хариулж, зэс хайлуулах үйлдвэрийн явц, хүлээгдэж буй үр дүнг танилцуулав.  

Эрдэнэт үйлдвэрийг түшиглэн зэс хайлуулах, Дарханы төмөрлөгийн үйлдвэрийг түшиглэн ган боловсруулах үйлдвэрийг барихаар бэлтгэл ажил эхлээд байна. 
Оюутын ордын өрөмдлөгийн хээрийн ажлыг 2025 онд бүрэн дуусгахаар ажиллаж байна
-Зэс хайлуулах үйлдвэрийг хэдэн жилийн хугацаанд барьж дуусгах вэ?
-Техник эдийн засгийн үндэслэлээр манай орны цаг уурын нөхцөлд тохируулан тооцвол барилга угсралтын ажил 30-32 сар үргэлжлэхээр байна.

-Төслийн гүйцэтгэгчээр дотоодын (Монгол) компаниуд оролцох уу?
-Мэдээж оролцоно. Тодорхой ажлуудад дотоодын компаниудыг туслан гүйцэтгэгчээр ажиллуулахаар төлөвлөсөн.

-Үйлдвэр ашиглалтад орвол хэдэн ажлын байр шинээр бий болох вэ?
-Урьдчилсан тооцооллоор үйлдвэр ашиглалтад орж, бүрэн хүчин чадлаараа ажиллаж эхэлснээр 4000- 5000 орчим ажлын байр шинээр бий болох боломжтой.

-Одоо төслийн шатанд хэдэн хүн ажиллаж байна вэ?
-Бэлтгэл шатандаа явж байна. Үүнд "Эрдэнэт үйлдвэр" ТӨҮГ-ын Үйлдвэрлэл, технологийн парк төслийн нэгж голчлон ажиллаж, бүтээн байгуулалтын зураг төслийн ажил эхлэх үед ажиллах хүч улам нэмэгдэнэ.
Үйлдвэрээс бүтээгдэхүүн тээвэрлэх төмөр замыг барьж дуусгажээ.Үйлдвэрээс бүтээгдэхүүн тээвэрлэх төмөр замыг барьж дуусгажээ.

-Эрчим хүчээ хэрхэн шийдэх вэ, жижиг хэмжээний шинэ эх үүсвэр барих уу?
-Үйлдвэр технологийн паркийн хүрээнд бие даасан цахилгаан станц барихгүй. Дамжуулах, түгээх үүрэгтэй дэд станц барина. Цахилгаан хангамжийг "Эрдэнэт үйлдвэр"-ийн эрчим хүчний хэрэглээтэй уялдуулан шийднэ, урьдчилсан тооцоогоор 120 мегаваттын чадалтай байхаар төлөвлөсөн.

-Үйлдвэр ашиглалтад орсноор зэсийн баяжмалын экспорт үргэлжлэх үү?
-Зэсийн баяжмалаа түүхийгээр нь уул уурхайн биржээр дамжуулан экспортолж байна. Үйлдвэр баригдсанаар баяжмалыг шууд гаргахаа больж, дотооддоо боловсруулан нэмүү өртөг шингэсэн цэвэр катодын зэс үйлдвэрлэнэ. Катодын зэсийг паркт үйл ажиллагаа явуулахаар сонирхлоо илэрхийлсэн компаниудад зах зээлийн үнээр борлуулах юм. Үүний тулд "Эрдэнэт үйлдвэр" 1,217 га газрыг төлөвлөн бүтээн байгуулалтыг хийж гүйцэтгэнэ.

-Тендерт шалгарсан, хятадын компани үйлдвэрийг бариад л буцах уу? Хөрөнгө оруулалтын хувь эзэмшил ямар байх вэ?
-Үгүй, шууд буцахгүй. Сонгон шалгаруулалтын гол зорилго нь үйлдвэрийг барьж дууссаны дараа хамтран эрсдэлээ үүрч, ашиглалтын явцад үүсэх эвдрэл, гэмтэл, засвар үйлчилгээг хамтран хариуцах зарчимтай. 
Хамтрагч тал үйлдвэрийн тодорхой хэмжээний хувийг эзэмшинэ. Монгол Улсын Гадаадын хөрөнгө оруулалтын хуулийн дагуу гадаадын талын эзэмшил 49%-иас дээш гарвал гадаадын хөрөнгө оруулалттай компаниар бүртгэж, холбогдох хууль тогтоомжийн дагуу зохицуулана.

-Урьдчилсан тооцооллоор төслийн нийт өртөг, хөрөнгө оруулалтын дүн хэд байгаа вэ?
-Батлагдсан техник эдийн засгийн үндэслэлээр төслийн нийт өртөг 772 сая ам.доллар байна.Үүнээс шууд хөрөнгө оруулалт нь 580 сая ам.доллар.Үлдсэн зөрүү мөнгө нь үйлдвэрийн эхний саруудын үйл ажиллагааг жигдрүүлэх ажлын капитал, барилгын ажлын үеийн зээлийн хүү зэрэг бусад зардал юм.

-Зэс хайлуулах үйлдвэр байгаль орчинд ээлтэй байж чадах уу?
-Уул уурхай, хүнд үйлдвэрлэлийн салбарт байгаль орчинд огт нөлөөлөхгүй буюу "бүрэн ээлтэй" байна гэж үгүй. Харин орчин үеийн техник, технологийн шийдлээр байгаль орчинд үзүүлэх сөрөг нөлөөг хамгийн бага түвшинд байлгаж чадна.

-Үйлдвэрээс гарах утаа, хог хаягдлын хэмжээ стандарт шаардлагад нийцэх үү?
-Стандартын дагуу авч үзвэл, манай үйлдвэрийн яндангаас гарах хийн дэх хүхрийн давхар исэл (SO2)-ийн агуулга нь одоогийндулааны цахилгаан станцуудаас гарч буй хүхэрлэг хийн хэмжээнээс хамаагүй бага байна.

-Мэдээлэл өгсөнд баярлалаа.]]> gerelchuluun Thu, 28 May 2026 11:11:23 +0800 Монгол адуучид бол адууны цогц өв соёлыг өвлөн тээгчид юм https://inet.mn/index.php?newsid=6314 https://inet.mn/index.php?newsid=6314 Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн ивээл дор Төрийн ордонд анх удаа зохион байгуулж буй “Монгол адуучин” үндэсний чуулганд 21 аймаг, сумдын 800 адуучин оролцож байна.Чуулганаар “Дэлхийн адууны өдөр-Монгол Улсын санаачилга”, “Адуучдын өмнө тулгамдаж буй асуудал, гарц, шийдэл”, “Адууны удмын санг хамгаалах, үүлдэр, угсааг сайжруулах”, “Малчны найман ногоон гарц, шийдэл”, “Морин хуур  урлал адуун соёлтой холбогдох нь”, “Адуу эмнэх арга ухаан” зэрэг сэдвээр илтгэл сонсож, хэлэлцүүлэг өрнүүлнэ.
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх чуулганыг нээж үг хэлэхдээ, адууны өв соёл, уламжлалыг цогцлоон хөгжүүлэхэд монголчууд асар их хувь нэмэр оруулсан учир түүнийг хадгалан хамгаалах, түгээн дэлгэрүүлэхийн төлөө дэлхийд манлайлах учиртайг тэмдэглэлээ.
Монгол адууны угшил гарлын түүх, арчилгаа маллагаа, өвчин эмгэгийг эмчлэх, уналга эдэлгээнд сургах, хурдан хүлгийг шинжин таних, адууны эдлэл хэрэглэл үйлдвэрлэх зэрэг адууны цогц өв соёлыг өвлөн тээгчид бол монгол адуучид гэдгийг онцоллоо.
Адууг эмнэн эмчлэх, адуугаа төрөл бүрийн эмчилгээ, сувилгаанд ашиглах арга зүйг орчин үеийн шинжлэх ухаантай хоршуулан хөгжүүлэх, эрдэмтэн судлаачидтай нягт хамтран ажиллах шаардлагатайг хэллээ.

Адууны өв соёл, уламжлалаа улам төгөлдөржүүлэн өвлүүлэн үлдээх өндөр үүрэг, хариуцлага үүрч яваагаа гүнээ ухамсарлах учиртайг хэлж, монгол наадмаа шударга, ёс дэгээр нь зохион байгуулах, өвлүүлэн уламжлуулахад уяачдын ёс жудаг, чин сэтгэл нэн чухал гэдгийг тэмдэглэлээ.
Цаашид адууны удмын санг хадгалан хамгаалахад төр, засаг, ард түмэн,  ялангуяа уяачид, адуучид онцгой анхаарах ёстойг санууллаа.
Ерөнхийлөгч мөн Монголын морин спорт, уяачдын холбооны тэргүүлэгч гишүүн, Тод манлай уяач Батхүрэлийн Бат-Өлзий, Дорнод аймгийн Матад сумын малчин, Манлай уяач Бат-Очирын Цэндбаатар нарт Гавьяат малчин цол хүртээлээ. Мөн нэр бүхий адуучид, уяачдыг төрийн дээд одон, медалиар шагналаа.
УИХ монгол үүлдэр омгийн адууны удмын санг хамгаалах зорилгоор үржлийн адуу, түүний үр, хөврөлийг импортлохыг 2026-2036 он хүртэлх хугацаанд зогсоох тогтоол баталсан.
Мөн сүргийн тархац, үүлдэрлэг байдлыг бүс нутгаар гаргах, үржлийн адуунд удам зүйн үнэлгээ хийх, бүртгэлжүүлэх, мэдээллийн нэгдсэн сан бүрдүүлэх, адуу судлал, төрөлжилт, ашиглалтыг нэгдсэн бодлогоор хөгжүүлэх төр, хувийн хэвшлийн хамтын ажиллагааны тогтолцоо бүрдүүлэхийг Засгийн газарт чиглэл болгоод байна.

Дэлхийн 60 шахам сая адууны 9 орчим хувь буюу 5 сая гаруй нь манай улсад байдаг. Адууныхаа тоогоор дэлхийд дөрөвдүгээрт, нэг хүнд ногдох адууны тоогоор нэгдүгээрт ордог юм.
Дэлхийн адууны өдөртэй болох Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхийн санаачилгыг НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблей өнгөрсөн онд хэлэлцэн баталсан нь хүн төрөлхтний түүхэнд адууны гүйцэтгэсэн үүрэг, ач холбогдлыг дэлхий дахин хүлээн зөвшөөрч буйн илрэл гэж болно.
Энэ дагуу улс орнууд Үндэсний их баяр наадмын өдөр буюу 7 дугаар сарын 11-ний өдөр Дэлхийн адууны өдрийг тэмдэглэж байх  юм.
Манай улс ЮНЕСКО-гийн хүн төрөлхтний соёлын биет бус өвийн жагсаалтад монгол наадам, морин хуур, хөхүүрийн айраг исгэх уламжлал, холбогдох зан үйлээ бүртгүүлсэн.
Мөн 2013 онд Хүй долоон худагт 10 мянган морьтны жагсаал, 4,000 хурдан морины уралдаан зохион Гиннест бүртгүүлээд байна.
]]> gerelchuluun Tue, 26 May 2026 18:54:15 +0800 Сэлбэ хот орон сууцжуулах төслийн нийт гүйцэтгэл 32.6 хувьтай үргэлжилж байна https://inet.mn/index.php?newsid=6310 https://inet.mn/index.php?newsid=6310
 Баянхошуу орон сууцжуулах төслийн дараагийн ээлжийн 150 айлын орон сууцны барилгын ажил 86 хувьтай байна
Баянхошуу дэд төвд 462 айлын орон сууц барихаар төлөвлөсөн. Эхний ээлжийн 110 айлын дөрвөн блок орон сууцыг 100 хувь ашиглалтад оруулж, нийслэлийн Орон сууцны корпорацад хүлээлгэн өгсөн. Харин дараагийн ээлжийн 150 айлын дөрвөн блок барилгын ажил 86 хувьтай, 76 айлын хоёр блок 58 хувьтай, 126 айлын гурван блок орон сууцны ажлын зураг төсөв 90 орчим хувьтай үргэлжилж байна. Тус орон сууц нь эрчим хүчний хэмнэлттэй ногоон орон сууц гэдгээрээ онцлогтой. 37 ам метр хоёр өрөө, 54 ам метр гурван өрөөний сонголттой.
Барилгын ухаалаг удирдлагын SCADA системтэй, ашиглалтын зардлыг 20 хувь бууруулах зорилготой, олон улсын ногоон барилгын EDGE гэрчилгээ авсан анхны орон сууц юм. Гурван төрлийн хүлэмжтэй, оршин суугчид хүлэмжээ түрээслээд нарийн ногоо тарих боломжтой. Угаалгын өрөөний угаалтуур болон шүршүүрийн усаа цэвэршүүлээд эргүүлэн суултуурт хэрэглэдэг. Айл бүр дотроо дулааны тоолууртай, халаалтаа тохируулдаг, ус хэмнэлтийн шийдлүүдтэй, байрнууд нь дээвэр дээрээ нарны зайн хураагууртай гэдгээрээ онцлог орон сууц юм.
Шархад дэд төвийн эхний ээлжийн 110 өрхийн ногоон орон сууцны барилга угсралтын ажлын явц 99 хувийн гүйцэтгэлтэй байна. Тус дэд төвийн инженерийн шугам сүлжээ, барилга байгууламжийн ажлын явц 100 хувийн гүйцэтгэлтэй, 338 айлын орон сууц барихаар төлөвлөж байна.
Ханын материал орон сууцжуулах төслийн ажлын зураг төсөл 95 хувьтай байна
Ханын материал орон сууцжуулах төсөл нь нийт 20.7 га талбай бүхий 3000 айлын орон сууцаас бүрдэнэ. Нийт 213 нэгж талбар чөлөөлөхөөс 210 нэгж талбарыг чөлөөлсөн.
Ханын материал орон сууцжуулах төсөл нь нийт 20.7 га талбай бүхий 3000 айлын орон сууцаас бүрдэнэ. Нийт 213 нэгж талбар чөлөөлөхөөс 210 нэгж талбарыг чөлөөлсөн. Төслийн эх загвар зураг эцэслэн батлагдсан, ажлын зураг төсөл 95 хувьтай байна. Барилга угсралтын ажлыг эхлүүлэхээр бэлтгэл хангаж байна. Төсөл хоёр үе шаттайгаар хэрэгжинэ. Эхний үе шатанд 2025-2027 онд 12.6 га талбайд 1800 айлын орон сууц, хоёрдугаар үе шатанд 2027-2029 онд үлдсэн 1200 айлын орон сууцыг барьж ашиглалтад оруулахаар төлөвлөжээ.
Тус орон сууцжуулах төслүүдийг хэрэгжүүлснээр агаар, хөрс, орчны бохирдлыг бууруулж, гэр хороололд хүлэмжийн хийн ялгарал бага, уур амьсгалын өөрчлөлтөд тэсвэртэй, орлогод нийцсэн орон сууцны барилга байгууламж барих, хувийн хэвшилд урт хугацааны санхүүжилт олгож ногоон зээлийн хэмжээг нэмэгдүүлнэ.

Сэргэлэн дэд станц 95 хувь, Хүннү дэд станцын бүтээн байгуулалт 84 хувьтай байна
Хүннү хот нь бүс нутгийн тэнцвэртэй хөгжлийг хангах, Монгол Улсын нийслэл Улаанбаатар хотын төвлөрлийг сааруулах, нийслэл хотын тусгай чиг үүргийг гүйцэтгэх, орон зайн оновчтой төлөвлөлт бүхий нийслэл Улаанбаатар хотын дагуул хот болох юм. Хүннү дэд төвийн бүтээн байгуулалтын суурь ажил болох цахилгаан эрчим хүчний хангамжийг шийдэх хүрээнд 220/110 КВт-ын хүчин чадалтай Сэргэлэн дэд станцын ажлыг хэрэгжүүлж, бүтээн байгуулалт 95 хувьтай байна. Мөн Хүннү дэд станцын бүтээн байгуулалт 84 хувьтай хэрэгжиж буй бөгөөд энэ онд дуусгахаар төлөвлөсөн. Үерийн хамгаалалтын дөрвөн сувгийн ажлыг эхлүүлсэн. Нийт ажил 82 хувьтайгаас гадна тус хотод 127,4 км автоз ам барихаар төлөвлөснөөс авто замын зураг төсөл, бүтээн байгуулалтын ажлын гүйцэтгэл 30 хувьтай хэрэгжиж байна. Төслийн цэвэрлэх байгууламжийн барилгын ажил 26 хувьтай байгаа юм.
НЗДТГ-ЫН ХЭВЛЭЛ МЭДЭЭЛЭЛ, ОЛОН НИЙТТЭЙ ХАРИЛЦАХ ХЭЛТЭС]]> gerelchuluun Fri, 22 May 2026 18:23:40 +0800 Монгол Улсад анхны томоохон Ус гүн цэвэршүүлэх үйлдвэр ашиглалтад орлоо https://inet.mn/index.php?newsid=6292 https://inet.mn/index.php?newsid=6292 Тэрбээр, Монгол Улс, АНУ-ын Стратегийн түншлэлийг бататгасан, харилцаа, хамтын ажиллагааны бэлгэ тэмдэг болох энэ үйлдвэр нийслэлчүүд, байгууллага, үйлдвэр, аж ахуйн нэгжүүдийг усаар найдвартай хангаж, хот баруун тийш өргөжин тэлэх, дагуул хот, шинэ суурьшлын бүс байгуулахад чухал ач холбогдолтойг хэллээ.
Мөн АНУ-ын Засгийн газар, Элчин сайдын яам, Мянганы сорилтын корпорац, Америкийн ард түмэн, бүтээн байгуулалтад оролцсон төр, засгийн болон дотоод, гадаадын бүх байгууллага, хүмүүст талархал илэрхийлж, амжилт хүслээ.
Ус гүн цэвэршүүлэх үйлдвэр Биокомбинат, Шувуун фабрик орчимд гаргасан гүний 30 худгаас хоногт 140 мянга, жилд 50 хүртэл сая шоо метр ус татан авч гүн цэвэршүүлэн төвлөрсөн сүлжээнд нийлүүлнэ.
Энэ үйлдвэр нийслэлийн ус хангамжийн хамгийн том эх үүсвэр бөгөөд хотын цэвэр усны нэг жилийн хэрэглээтэй дүйх хэмжээний усыг цэвэршүүлэх юм.
АНУ-ын Мянганы сорилтын корпорацын Тамгын газрын даргын үүрэг гүйцэтгэгч Дан Пийтри: Юуны өмнө Компакт гэрээг баталж, бүтээн байгуулалтыг эхнээс нь тууштай дэмжсэн Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх болон УИХ, Засгийн газар, нийслэл хот, холбогдох бүх байгууллага, аж ахуйн нэгж, Монголын ард түмэнд талархал илэрхийлье. Нийслэлчүүд найдвартай ус хангамжтай болж үйлдвэрлэл хөгжих, Улаанбаатар хотын өрсөлдөх чадвар сайжрах нэг баталгаа бий боллоо. Манай хоёр улс хөгжлийн хамтын ажиллагаанаас бодит үр дүн рүү, бүтээн байгуулалтаас ашиглалт руу, хамтран бүтээн байгуулагчаас эдийн засгийн өсөлтийн түнш болох шинэ шат руу шилжиж байна. Компакт хөтөлбөр нь бидний хамтын түншлэл, эдийн засгийн боломж, өсөлтийн төлөөх нийтлэг зорилгын бэлгэ тэмдэг болон үлдэхийг хүсэн ерөөе”.
Төслийн ерөнхий гүйцэтгэгчээр Туркийн “МАПА Иншаат ве Тижарет”, Израилын “Баран групп лимитед” компани ажиллаж, АНУ-ын “Тетра Тех” компани хяналт тавьжээ.
Үйлдвэрийн барилга, байгууламжийн инженерийн нарийвчилсан зураг төслийг АНУ-ын “АЭКОМ”, үндэсний “Престиж инженеринг” компани боловсруулсан байна.
Мянганы сорилтын II Компакт гэрээний дагуу АНУ-ын Мянганы сорилтын корпорацын 350 сая ам.долларын буцалтгүй тусламж, Монгол Улсын Засгийн газрын 111 сая, нийт 462 сая ам.долларын хөрөнгө оруулалтаар Ус гүн цэвэршүүлэх болон Ус дахин боловсруулах үйлдвэр барихаар шийдвэрлэсэн.
Өнгөрсөн гуравдугаар сард Шинэ Төв цэвэрлэх байгууламжийн дэргэд Хаягдал ус дахин боловсруулах үйлдвэрийг ашиглалтад оруулсан юм.
Энэ үйлдвэр шинэ Төв цэвэрлэх байгууламжаас Туул голд нийлүүлэх цэвэрлэсэн уснаас өдөрт 50 мянган шоо метрийг авч, дахин боловсруулан Дулааны III, IV цахилгаан станцад нийлүүлдэг.
Ингэснээр жилд 18 сая гаруй шоо метр буюу хотын орон сууцанд амьдарч байгаа 100 гаруй мянган өрхийн жилийн хэрэглээний 50 хувьтай тэнцэх хэмжээний гүний цэвэр ус хэмнэж байна.
Энэ нь жилдээ дөрвөн Буйр нууртай тэнцэх хэмжээний гүний цэвэр ус хэмнэж, саарал гэгдэх усыг олон салбарт ашиглах боломжтой болсон гэсэн үг юм.]]> gerelchuluun Tue, 19 May 2026 18:40:52 +0800 “Хутагт Латтимор хоёр: Тив дамнасан өв” үзэсгэлэн нээгдлээ https://inet.mn/index.php?newsid=6285 https://inet.mn/index.php?newsid=6285 Гэвч 1930-аад онд “Эрэгдэндагвын 38-ын хэрэг” т хамааруулан баривчилж, тэнсэн харгалзаж байв. Ийнхүү 1931 оны хоёрдугаар сарын 26-нд эх орныхоо хилийн дээсийг алхаж,  Дундад улсын нутаг Өвөр Монгол, Төвөд орчмоор амьдарч байгаад 1932 онд Бээжинд Оуэн Латтимортой танилцжээ.
Тэгвэл өчигдөр “Хутагт Латтимор хоёр: Тив дамнасан өв” үзэсгэлэн, олон улсын эрдэм шинжилгээний хурлын нээлт боллоо. Америкийн Монгол судлалын төв, Дилав хутагт сангийн санаачилгаар төр, шашны нэрт зүтгэлтэн Дилав хутагт Башлуугийн Жамсранжав, Америкийн нэрт монголч эрдэмтэн, өвөр ази судлаач Оуэн Латтимор нарын нөхөрлөл, амьдрал, үйл хэргийг сурталчлах зорилготой энэхүү төслийг хэрэгжүүлж байна. Энэхүү үйл ажиллагааг нээж “Дилав хутагт сан”-гийн тэргүүн, Дилав хутагт Данзанламэд “Дилав хутагтын үйл хэргийг үргэлжлүүлэх, өвлүүлэн үлдээхээр Дилав хутагт сан идэвхийлэн ажиллаж ирлээ. Дилав хутагт Б.Жамсранжав, АНУ-ын монголч эрдэмтэн Оуэн Латтимор нарын нөхөрлөл, тэдгээрийн үлдээсэн өвтэй холбоотой урьд өмнө нь олон нийтэд дэлгэж байгаагүй олон сайхан гэрэл зургийг энэ цаг мөчид дэлгэн үзүүлэх гэж байна” гэсэн юм.
Дилав хутагт Б.Жамсранжав ба АНУ-ын монголч эрдэмтэн Оуэн Латтимор (1950 он)
“Хутагт Латтимор хоёр: Тив дамнасан өв” олон улсын эрдэм шинжилгээний хуралд Монгол, АНУ, Их Британи, Япон улсаас монгол судлалын тэргүүлэх эрдэмтэд оролцож, хоёр эрхмийн яндашгүй арвин өв санг олон талаас нь судалж шинжилсэн сонирхолтой илтгэлүүдийг хэлэлцүүлэх юм. Харин үзэсгэлэнд Оуэн Латтиморын үр ач нараас Америкийн Монгол судлалын төвд 2024, 2026 онд хандивласан түүхэн гэрэл зураг, эд өлгийн зүйлсээс дэлгэхийн зэрэгцээ АНУ-ын Харвард, Жонс Хопкинс, Йэл, Пенсильванийн их сургуулийн архив, Конгрессын номын сангийн архив, шинжлэлийн ухааны доктор М.Саруул-Эрдэнийн хувийн цуглуулга, Завхан аймгийн музей, Үндэсний төв архив, Үндэсний номын сан, ТЕГ-ын тусгай архив, Олон улсын монгол судлалын холбоо, ШУА зэрэг байгууллагад хадгалагдаж байсан баримт материалаас дэлгэн толилуулж байна.
 

Дилав хутагтын хөөргийг Үндэсний музейн сан хөмрөгт хадгалууллаа

Оуэн Латтимор Бээжинд суух хугацаандаа нэгэн хүүтэй болсонд Дилав хутагт адислан Батбилиг хэмээх монгол нэр хайрласан нь Дэвид Латтимор юм. Христийн шашны ёсоор бол загалмайлсан эцэг, хүү бололцсон аж. Нэр хайрласан хүү Батбилигтээ Хутагт маш их хайртай байсан бөгөөд амьдралынхаа сүүлийн жилүүдэд АНУ-д Дэвидийнд хамт аж төрж байжээ. Нээлтийн үеэр Оуэн Латтиморын ач охин Энн Латтимор Дилав хутагтын хөөргийг Монголын Үндэсний Музейн сан хөмрөгт шилжүүлэхээр гардуулан өгсөн юм. Энэхүү хөөргийг Дилав хутагт Монголоос гарахдаа өөрийн биед авч явсан бөгөөд түүнтэй хамт Хятад, Энэтхэг, Америк зэрэг орноор хэрэн хэсэж, Латтиморын гэр бүлд үе дамжин хадгалагдаж байгаад ийнхүү Монгол орондоо эргэн ирж байна.
Түүнчлэн энэхүү үзэсгэлэн Завхан аймгийн музейд хадгалагдаж байсан үзмэрүүд олны хүртээл болж байгаа бөгөөд энэ тухай тус музейн захирал Ж.Юнрэндорж “Манай Завхан аймгийн музей 1924 оны арванхоёрдугаар сарын 11-нд байгуулагдаж байсан Монголын анхны музей юм. 1994 онд хутагтын шавь Жамбалдорж гуай АНУ-ын элчин сайдын яамны ажилтан Чойжилсүрэнд Дилав хутагтын хэрэглэж байсан 40 гаруй эд өлгийн зүйлийг өгчээ. Харин Чойжилсүрэн гуай тухайн үеийн Завхан аймгийн музейн захирал Дорждэрэмд дамжуулж өгснөөр манай музейн Хутагтуудын танхимын суурь тавигдсан юм” гэв. Тус музейд өнөөдрийн байдлаар хутагтын 60 орчим үзмэр, эд өлгийн зүйл хадгалагдаж байна. Мөн 2017 онд тухайн үеийн УИХ-ын дэд дарга Я.Санжмятав, аймгийн засаг дарга Д.Батсайхан нарын оролцоотойгоор Дилав хутагтын чандар залагджээ. Харин энэхүү үзэсгэлэнд Дилав хутагтын эдэлж хэрэглэж байсан 34 дэсийн 54 ширхэг эд өлгийн зүйлийг Завхан аймгийн музейгээс залж, Улаанбаатар хотод анх удаа цогцоор нь дэлгэн харуулж байна. Тодруулбал, Чан Кайшигийн дэргэд байхдаа барьж байсан арслан бариултай зэс тамга, гарын дардас, ёслолын малгай, оюуны бүтээл зэргийг дурдаж болно. Түүнчлэн Завхан аймгийн музейг жилд 12-15 мянган хүн үздэг бөгөөд үүний дөрвөөс таван мянга нь тус аймгийн төвийн болон сумдын ерөнхий боловсролын сурагчид байдаг байна. Энэ тэргүүтэй хүүхэд залуус хойч үедээ хутагт хувилгаадын түүх намтар тэргүүтэй эд өлгийн зүйлийг сурталчлан таниулдаг гэв. 
“Хутагт Латтимор хоёр: Тив дамнасан өв” төслийн багийн гишүүн, түүхийн ухааны доктор О.Батсайхан “Дилав хутагтыг хүрээнээс баруун тийш нутагт онцгойлон шүтэж байсан. Үндэсний тодотголтой бүхнээ буруутгах тэр үед одоогийн ханшаар хоёроос гурван сая ам.долларын хөрөнгийг нь хураасан байдаг. Тэрээр Монголд Бурханы шашны жинхэнэ мяндагтан хүн байх нөхцөлгүй болсон байна. Надад оргох боломж гарах болов уу гэсэн байдаг. Ийнхүү 1931 онд эх орноосоо гарч 1949 онд Оуэн Латтиморын урилгаар АНУ-д хөл тавьсан юм” гэв. Тэнд очсон цагаасаа Америкийн Монгол судлалд үнэтэй хувь нэмэр оруулж, их сургуулиудад лекц уншиж байв. Түүнчлэн 1963 онд Монгол Улсаас НҮБ-ын дэргэд сууж байсан элчин зөвлөх Б.Дашцэрэнтэй ярилцахдаа “Би Монгол гэсэн нэрийг нэг хором ч сэвтээхгүйн төлөө бүхий л амьдралаа зориуллаа” гэж хэлжээ. Энэ тухай доктор О.Батсайхан үргэлжлүүлэн “Монголын төлөө зүрх сэтгэл нь цохилж, бүхий л амьдрал нь эх орныхоо төлөө байсныг бардам хэлнэ. Ямар нэгэн харь улсын төлөө байгаагүй” гэсэн юм.
Монголын шашин, төрийн нэрт зүтгэлтэн, төрийн сайд Дилав хутагт Жамсранжав хийгээд түүний итгэлт нөхөр, Америкт монгол судлалыг үндэслэсэн нэрт эрдэмтэн Оуэн Латтимор нарын насан туршийн нөхөрлөл хийгээд тэдний амьдрал, үзэл санаа, үйл хэрэг, тив дамнан үлдээсэн өвийг  Монголын Үндэсний музейн үзэсгэлэнгийн танхимд морилон саатаж үзээрэй.
 ]]> gerelchuluun Thu, 14 May 2026 10:33:12 +0800 “Сэлбэ 20 минутын хот” төслийн эхний ээлжийн орон сууцны ажлыг хийж байна https://inet.mn/index.php?newsid=6272 https://inet.mn/index.php?newsid=6272 gerelchuluun Wed, 06 May 2026 18:55:46 +0800