Домогт "боохой” Данзан
Монгол бөхийн түүхэнд хүч бяр, бөхийн жудаг, тэсвэр хатуужлаараа түүхэнд нэрээ мөнхөлсөн олон хүчтэн бий. Тэдний дундаас Сэлэнгэ нутгийн хүү, Монгол Улсын арслан “Боохой” хэмээх Данзан монгол бөхийн түүхэнд онцгой байр суурь эзэлдэг.
Дамдинсүрэнгийн Данзан нь 1895 онд тухайн үеийн Түшээт хан аймгийн Эрдэнэ вангийн хошуу, өнөөгийн Сэлэнгэ аймгийн Цагааннуур сумын Хуурч багийн нутагт малчин Дамдинсүрэнгийн ууган хүү болон төржээ. Хожим тэрээр Сэлэнгэ нутгаас төрсөн анхны улсын арслан болж, монгол бөхийн түүхэнд нэрээ мөнхөлсөн байна.
Түүний бөхийн замнал залуу наснаасаа эхэлжээ. Ардын засгийн эхэн үеийн уул тахилгын наадам болон анхны баяр наадмын дэвжээнд хүч сорин барилдаж, уран мэх, нягт барилдаанаараа олны анхаарлыг татаж байв.
Данзан арслангийн амьдралын оргил үе нь 1933 оны улсын их баяр наадам байв. Тэр жил төрийн их баярыг өргөн дэлгэр тэмдэглэж, олон бөх барилдсанаас тэрээр ес даван үзүүрлэж, Монгол Улсын арслан цол хүртжээ. Энэхүү амжилт нь зөвхөн түүний хувийн ялалт бус, Сэлэнгэ нутгийн бөхийн түүхэнд шинэ хуудас нээсэн үйл явдал болсон юм.
Ард түмэн түүнийг яагаад “Боохой” хэмээн нэрийдэх болсон талаар олон хууч яриа бий. Түүнийг хүчтэй тулж барьдаг, мэхэндээ чанга, биеийн асар их тэнхээтэй байсан учир ийм хоч тогтсон гэж нутгийн ахмадууд ярьдаг. Мөн түүний ач хүүгийн дурссанаар Данзангийн түлхэх мэхэнд орсон бөхчүүдийг тогтоон барихад бэрх байсан тухай бөхийн хүрээнд домог мэт яригддаг байжээ.
Данзан арслангийн онцгой нэгэн амжилт нь ахмад насандаа ч дэвжээг орхиогүй явдал юм. 1954 оны Ардын хувьсгалын ойн баяр наадамд тав давж шөвгөрөн “Харилтгүй бат хүчит” хэмээх шинэ чимэг хүртсэн нь монгол бөхийн түүхэнд өндөр насандаа онцгой амжилт гаргасан хүчтний тод жишээ болон үлджээ.
Өнөөдөр Цагааннуур суманд түүний нэр хүнд, дурсамж хадгалагдан үлдэж, нутгийн иргэд домогт арслангаа бахархалтайгаар дурсан ярьдаг. "Боохой" Данзан бол зөвхөн нэгэн цолтон биш Сэлэнгэ нутгийн хийморь, хөдөлмөрч зан, монгол хүний тэсвэр хатуужлын бэлгэдэл болон үеийн үед дурсагдах хүчтэн юм.
Дамдинсүрэнгийн Данзан нь 1895 онд тухайн үеийн Түшээт хан аймгийн Эрдэнэ вангийн хошуу, өнөөгийн Сэлэнгэ аймгийн Цагааннуур сумын Хуурч багийн нутагт малчин Дамдинсүрэнгийн ууган хүү болон төржээ. Хожим тэрээр Сэлэнгэ нутгаас төрсөн анхны улсын арслан болж, монгол бөхийн түүхэнд нэрээ мөнхөлсөн байна.
Түүний бөхийн замнал залуу наснаасаа эхэлжээ. Ардын засгийн эхэн үеийн уул тахилгын наадам болон анхны баяр наадмын дэвжээнд хүч сорин барилдаж, уран мэх, нягт барилдаанаараа олны анхаарлыг татаж байв.
Данзан арслангийн амьдралын оргил үе нь 1933 оны улсын их баяр наадам байв. Тэр жил төрийн их баярыг өргөн дэлгэр тэмдэглэж, олон бөх барилдсанаас тэрээр ес даван үзүүрлэж, Монгол Улсын арслан цол хүртжээ. Энэхүү амжилт нь зөвхөн түүний хувийн ялалт бус, Сэлэнгэ нутгийн бөхийн түүхэнд шинэ хуудас нээсэн үйл явдал болсон юм.
Ард түмэн түүнийг яагаад “Боохой” хэмээн нэрийдэх болсон талаар олон хууч яриа бий. Түүнийг хүчтэй тулж барьдаг, мэхэндээ чанга, биеийн асар их тэнхээтэй байсан учир ийм хоч тогтсон гэж нутгийн ахмадууд ярьдаг. Мөн түүний ач хүүгийн дурссанаар Данзангийн түлхэх мэхэнд орсон бөхчүүдийг тогтоон барихад бэрх байсан тухай бөхийн хүрээнд домог мэт яригддаг байжээ.
Данзан арслангийн онцгой нэгэн амжилт нь ахмад насандаа ч дэвжээг орхиогүй явдал юм. 1954 оны Ардын хувьсгалын ойн баяр наадамд тав давж шөвгөрөн “Харилтгүй бат хүчит” хэмээх шинэ чимэг хүртсэн нь монгол бөхийн түүхэнд өндөр насандаа онцгой амжилт гаргасан хүчтний тод жишээ болон үлджээ.
Өнөөдөр Цагааннуур суманд түүний нэр хүнд, дурсамж хадгалагдан үлдэж, нутгийн иргэд домогт арслангаа бахархалтайгаар дурсан ярьдаг. "Боохой" Данзан бол зөвхөн нэгэн цолтон биш Сэлэнгэ нутгийн хийморь, хөдөлмөрч зан, монгол хүний тэсвэр хатуужлын бэлгэдэл болон үеийн үед дурсагдах хүчтэн юм.
Сурталчилгаа
Английн шигшээ шөвгийн наймд Норвегийн багтай тоглохоор боллоо
Өнөөдөр, 16:51
Ерөнхийлөгч асан Ц.Элбэгдорж Монголд иржээ
Өнөөдөр, 16:49
Хөдөлмөрийн баатар, Монгол Улсын гавьяат нисгэгч Р.Батнасан
Өнөөдөр, 16:45
Хар өрөвтас нутагшсан газар экосистем эрүүл байдаг
Өнөөдөр, 16:43
Шинэ онцгой туурвил, шилдэг гарамгай бүтээлүүдэд Төрийн шагнал хүртээлээ
Өнөөдөр, 16:40
Монгол Улс Үндэсний баяр наадамтай зэрэгцүүлэн “Дэлхийн адууны өдөр”-ийг тэмдэглэнэ
Өнөөдөр, 16:38
БНСУ-ын Ерөнхийлөгч И Жэ Мён төрийн айлчлал хийнэ
Өнөөдөр, 16:37
Эрдэмтэд эсийн хөгшрөлтийг удаашруулах боломжит аргыг нээжээ
29/06/2026, 19:58
Домогт "боохой” Данзан
29/06/2026, 16:13
Алтны ордуудаа “эргэлт”-д оруулалгүй харин ч удлаа
29/06/2026, 16:07
Хэльмут Кулитц: Эдийн засгийн харилцааг илүү эрчимтэй хөгжүүлэх нь бидний дараагийн зорилт
29/06/2026, 16:03
“Unlock the Mongolian economy” хуралдаанд хөрөнгө оруулагчид оролцлоо.
29/06/2026, 16:00
Хөл бөмбөгийн ДАШТ монгол гэрэл зурагчны дуранд
23/06/2026, 17:30
Визийн саадыг давж, хүүгийнхээ ДАШТ-ий тоглолтыг үзсэн нь
23/06/2026, 17:24
Визийн саадыг давж, хүүгийнхээ ДАШТ-ий тоглолтыг үзсэн нь
23/06/2026, 17:24
Монгол Улсын дотооддоо бэлтгэсэн геотехникийн инженерүүд дипломоо гардав
23/06/2026, 17:22
МСНЭ-ийн Ерөнхийлөгчөөр Л.Нинжжамцыг сонголоо
23/06/2026, 17:07
“Clean Up Day Mongolia” төсөл олон улсын шагнал хүртлээ
23/06/2026, 17:05
Германы Саксони мужийн Кемниц хотноо монголчууд наадлаа
23/06/2026, 17:04
Сурын харвааны улсын аварга шалгаруулах харвааг анх удаа аймагтаа зохион байгууллаа
23/06/2026, 17:02
Хятад, Хойд Солонгосын удирдагчид долоон жилийн дараа Пхеньянд уулзлаа
15/06/2026, 19:00
"Чингис хаан” үндэсний музей Польшийн Цэргийн музейтэй хамтран ажиллана
15/06/2026, 18:21
Д.Жамъяншарав: Сорилт бүрд богино хугацааны ашиг бус ирээдүйг харсан шийдвэр гаргаж ирсэн
15/06/2026, 18:20
Н.Учрал: Баталгаат тэтгэврийн тогтолцоог нэвтрүүлнэ
15/06/2026, 18:14
Цэндийн Цогтыг Улсын дээд шүүхийн Ерөнхий шүүгчээр томиллоо
15/06/2026, 18:07
Төв цэвэрлэх байгууламж ашиглалтад орлоо
15/06/2026, 18:05
Дулаан, цахилгааны хэрэглээгээ гар утсаараа хянаж болно
8/06/2026, 17:37
С.Чулуун: Д.Нацагдорж Монголын түүх, соёлын өвийн судалгааны хөгжилд цогц, анхдагч үүрэг гүйцэтгэсэн онцгой хүн
8/06/2026, 17:35
Эрдэнэт хотын ойн баримтат киног сэтгүүлч Г.Золжаргал найруулна
8/06/2026, 17:31
Орон сууцны банк байгуулж, жил бүр олгох зээлийн хэмжээг нэмнэ
8/06/2026, 17:25
Г.Батхүү агсаны амь насаа алдсан Төрийн ордны газар
22/05/2019, 14:51
????? ????????? SpaceX ????????? ????? ??????? ?????
19/09/2018, 11:38
26/09/2018, 10:41
9/10/2018, 12:01
?.???????? ?????? ?????? ??????? ??????????? ???-?? ?????? ?????? ???????
21/09/2018, 13:45
АНУ-ын шийдвэртэй холбоотойгоор алтны ханш буурч, нефтийн ханш өслөө
14/08/2019, 15:22
"Монголыг чиглэсэн 100 мянган жуулчин агаарын тээврээс болж аяллаа цуцалдаг"
22/04/2019, 15:55
Хэвлэл мэдээллийн салбарын гэрэл зурагчид үзэсгэлэнгээ нээв
25/03/2019, 09:25
Гайхамшигт Антрактид Девен Строссын нүдээр
21/02/2019, 10:18
ЦАГИЙН САЛХИ СЭВЭЛЗҮҮЛСЭН "ЦАГИЙН ЗӨРҮҮ" ФОРУМ
17/04/2019, 12:19
Бэлтгэл хошууч генерал Б.Баярмагнай: Медальон дурсгах нь цэргийн салбарт ихээхэн хөгжсөн соёл
15/03/2019, 12:37
Эзэмшлийн газар дээрээ автомашин худалдаалж буй 15 ИААНБ-ын газар эзэмших эрхийг цуцаллаа
30/08/2019, 12:46
.jpg)
???? ?????????? ?????
3/01/2019, 19:25
Гамшиг осол тохиолдсон үед Ард иргэдийн ирэх “Түр Цугаларах Талбай”-д
25/04/2019, 16:13
Миний харсан Энэтхэгчүүд
13/03/2019, 09:42
“Хүний эрх, эрх чөлөө" шог зургийн үзэсгэлэнгийн нээлт боллоо
17/12/2019, 14:42
Монгол, Их Британи улсын далбаатай галт тэрэг аялалд гарав
19/02/2019, 15:55
Жүжигчин М.Макконахи Техассын их сургуулийн профессор болжээ
30/08/2019, 13:22
Уран уургач, бугуйлчдын тэмцээнээс....
27/02/2019, 17:25
Хоккайдо: Монголын өсвөрийн гэрэл зурагчид тэргүүллээ
8/08/2019, 16:13
АНУ-ын шийдвэртэй холбоотойгоор алтны ханш буурч, нефтийн ханш өслөө
14/08/2019, 15:22
Уран уургач, бугуйлчдын тэмцээнээс....
27/02/2019, 17:25
????? ????????? SpaceX ????????? ????? ??????? ?????
19/09/2018, 11:38
9/10/2018, 12:01
Миний харсан Энэтхэгчүүд
13/03/2019, 09:42
Үндэсний сэтгүүл зүй үүсэж хөгжсөний 106 жилийн ойн баярын өдөр
6/03/2019, 17:04
Жүжигчин М.Макконахи Техассын их сургуулийн профессор болжээ
30/08/2019, 13:22
Г.Батхүү агсаны амь насаа алдсан Төрийн ордны газар
22/05/2019, 14:51
Хэвлэл мэдээллийн салбарын гэрэл зурагчид үзэсгэлэнгээ нээв
25/03/2019, 09:25
“Хүний эрх, эрх чөлөө" шог зургийн үзэсгэлэнгийн нээлт боллоо
17/12/2019, 14:42
26/09/2018, 10:41
"Монголыг чиглэсэн 100 мянган жуулчин агаарын тээврээс болж аяллаа цуцалдаг"
22/04/2019, 15:55
???? ?????????? ?????
3/01/2019, 19:25
Уяачдад Монгол Улсын цол хүртээв
3/02/2019, 14:32
Гайхамшигт Антрактид Девен Строссын нүдээр
21/02/2019, 10:18
?.???????? ?????? ?????? ??????? ??????????? ???-?? ?????? ?????? ???????
21/09/2018, 13:45
Б.Баярсайхан: Байгууллагууд дэргэдээ цэцэрлэг байгуулахад төр хувьсах зардлыг нь даана
12/08/2019, 19:11
Эзэмшлийн газар дээрээ автомашин худалдаалж буй 15 ИААНБ-ын газар эзэмших эрхийг цуцаллаа
30/08/2019, 12:46
Өсвөрийн шатарчдын улсын аварга багаар Хэнтий аймаг шалгарлаа
6/03/2019, 11:03
ЦАГИЙН САЛХИ СЭВЭЛЗҮҮЛСЭН "ЦАГИЙН ЗӨРҮҮ" ФОРУМ
17/04/2019, 12:19