Домогт "боохой” Данзан

29/06/2026, 16:13

Монгол бөхийн түүхэнд хүч бяр, бөхийн жудаг, тэсвэр хатуужлаараа түүхэнд нэрээ мөнхөлсөн олон хүчтэн бий. Тэдний дундаас Сэлэнгэ нутгийн хүү, Монгол Улсын арслан “Боохой” хэмээх Данзан монгол бөхийн түүхэнд онцгой байр суурь эзэлдэг.

Дамдинсүрэнгийн Данзан нь 1895 онд тухайн үеийн Түшээт хан аймгийн Эрдэнэ вангийн хошуу, өнөөгийн Сэлэнгэ аймгийн Цагааннуур сумын Хуурч багийн нутагт малчин Дамдинсүрэнгийн ууган хүү болон төржээ. Хожим тэрээр Сэлэнгэ нутгаас төрсөн анхны улсын арслан болж, монгол бөхийн түүхэнд нэрээ мөнхөлсөн байна.

Түүний бөхийн замнал залуу наснаасаа эхэлжээ. Ардын засгийн эхэн үеийн уул тахилгын наадам болон анхны баяр наадмын дэвжээнд хүч сорин барилдаж, уран мэх, нягт барилдаанаараа олны анхаарлыг татаж байв.

Данзан арслангийн амьдралын оргил үе нь 1933 оны улсын их баяр наадам байв. Тэр жил төрийн их баярыг өргөн дэлгэр тэмдэглэж, олон бөх барилдсанаас тэрээр ес даван үзүүрлэж, Монгол Улсын арслан цол хүртжээ. Энэхүү амжилт нь зөвхөн түүний хувийн ялалт бус, Сэлэнгэ нутгийн бөхийн түүхэнд шинэ хуудас нээсэн үйл явдал болсон юм.

Ард түмэн түүнийг яагаад “Боохой” хэмээн нэрийдэх болсон талаар олон хууч яриа бий. Түүнийг хүчтэй тулж барьдаг, мэхэндээ чанга, биеийн асар их тэнхээтэй байсан учир ийм хоч тогтсон гэж нутгийн ахмадууд ярьдаг. Мөн түүний ач хүүгийн дурссанаар Данзангийн түлхэх мэхэнд орсон бөхчүүдийг тогтоон барихад бэрх байсан тухай бөхийн хүрээнд домог мэт яригддаг байжээ.

Данзан арслангийн онцгой нэгэн амжилт нь ахмад насандаа ч дэвжээг орхиогүй явдал юм. 1954 оны Ардын хувьсгалын ойн баяр наадамд тав давж шөвгөрөн “Харилтгүй бат хүчит” хэмээх шинэ чимэг хүртсэн нь монгол бөхийн түүхэнд өндөр насандаа онцгой амжилт гаргасан хүчтний тод жишээ болон үлджээ.
Өнөөдөр Цагааннуур суманд түүний нэр хүнд, дурсамж хадгалагдан үлдэж, нутгийн иргэд домогт арслангаа бахархалтайгаар дурсан ярьдаг. "Боохой" Данзан бол зөвхөн нэгэн цолтон биш Сэлэнгэ нутгийн хийморь, хөдөлмөрч зан, монгол хүний тэсвэр хатуужлын бэлгэдэл болон үеийн үед дурсагдах хүчтэн юм.

Сурталчилгаа

Сэтгэгдэл бичих

iNET.mn

str = document.title; document.write(str.substr(0,str.indexOf('»')));

Санал болгох

Сэтгэгдэл үлдээх

Төрийн дууллыг морин цагт орон даяар нэгэн зэрэг дууллаа

Пара жүдо бөхийн тамирчин Л.Туруунаа Азийн пара наадмын аварга боллоо

Х.Оюун: МОНЦАМЭ агентлаг франц хэлээр 25 жил мэдээлэл түгээсэн

Шатарчид Азийн багийн аварга шалгаруулах тэмцээнд оролцох эрхийн төлөө өрсөлдөнө

Зэвсэгт хүчний 016 дугаар нэгтгэл хийн халаалтын системд шилжиж эхэллээ

Ерөнхий боловсролын сургуулийн дуу хөгжмийн багш нарыг мастер сургалтад хамруулна

Логистикийн төв энэ онд 111 мянган чингэлэг ачиж, буулгана

Монголын анхны эмэгтэй гэрэл зурагчдын уран бүтээлийн үзэсгэлэнг нээлээ

Богдхан ууланд алхах, агаарлах хөдөлгөөнөө хязгаарлахыг анхааруулав

УВС: Хоёр суманд малчны хот руу дайрсан баавгайг устгажээ

Ш.Батбаяр: Хүн рүү халдсан баавгайг агнаж, дээжийг нь шүүх шинжилгээнд хүргүүлсэн

Б.Болдсайхан: Би шидтэн биш шүү дээ...

Үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэнд 100 гаруй аж ахуйн нэгж, байгууллага өнөөдөр мод тарив

Гаалийн байгууллага он гарсаар 5.7 их наяд төгрөгийг төсөвт төвлөрүүлжээ

Ц.Мөнхбаатар: Сэтгүүлчийг ямар үндэслэлээр, яагаад цагдан хорьсноо олон нийтэд ил болго

ТӨВ: Жижиг, дунд үйлдвэрлэл эрхлэгчдэд таван тэрбум төгрөгийн зээл олголоо

ОРХОН: Бүсийн оношилгоо эмчилгээний төвд 7,2 тэрбум төгрөгийн хөрөнгө оруулалт хийжээ

The Assassin(s) киног гурав хоногийн дотор 1 сая гаруй хүн үзжээ

Ерөнхий сайд Н.Учрал “Айчи-Нагояа 2026” наадамд оролцож буй Монголын багийн штабаар зочиллоо

Италийн Сэргэн мандалтын үеийн сор бүтээлүүд Монгол Улсад "заларна"

Узбекистан шатрын олон улсын тэмцээнд түрүүлсэн тамирчныг 200 мянган доллараар шагнана

Аравдугаар сард цаг агаар ямар байх вэ?

Парламент ирцээ хүлээж, иргэд УИХ-ын гишүүдийг ажлаа хийхийг шаардав

Ши Жиньпин 11 жилийн дараа АНУ дахь айлчлалаа эхлүүлж байна

З.Мэндсайхан: Оюутолгойн ногдол ашгийг 2037 биш, 2027 оноос авахаар тохирсон

Эрчим хүчний аюулгүй байдлыг хангах шаардлага европ болон азийг сэргээгдэх эрчим хүч рүү шилжүүлж байна

ХЗДХ-ийн сайд Г.Тэмүүлэнгээс асуусан онцлох асуултууд

Алсалсан сумдын түргэн тусламжийн үйлчилгээнд 80 авто машин нийлүүлж байна

Б.Сувд: 40 дэх удаагийн Номын баяр

Ерөнхий сайд Н.Учрал Япон Улсад албан ёсны айлчлал хийнэ

Г.Батхүү агсаны амь насаа алдсан Төрийн ордны газар

????? ????????? SpaceX ????????? ????? ??????? ?????

?.???????? ?????? ?????? ??????? ??????????? ???-?? ?????? ?????? ???????

АНУ-ын шийдвэртэй холбоотойгоор алтны ханш буурч, нефтийн ханш өслөө

"Монголыг чиглэсэн 100 мянган жуулчин агаарын тээврээс болж аяллаа цуцалдаг"

Хэвлэл мэдээллийн салбарын гэрэл зурагчид үзэсгэлэнгээ нээв

Гайхамшигт Антрактид Девен Строссын нүдээр

ЦАГИЙН САЛХИ СЭВЭЛЗҮҮЛСЭН "ЦАГИЙН ЗӨРҮҮ" ФОРУМ

Бэлтгэл хошууч генерал Б.Баярмагнай: Медальон дурсгах нь цэргийн салбарт ихээхэн хөгжсөн соёл

Эзэмшлийн газар дээрээ автомашин худалдаалж буй 15 ИААНБ-ын газар эзэмших эрхийг цуцаллаа

???? ?????????? ?????

Гамшиг осол тохиолдсон үед Ард иргэдийн ирэх “Түр Цугаларах Талбай”-д

Миний харсан Энэтхэгчүүд

“Хүний эрх, эрх чөлөө" шог зургийн үзэсгэлэнгийн нээлт боллоо

Монгол, Их Британи улсын далбаатай галт тэрэг аялалд гарав

Уран уургач, бугуйлчдын тэмцээнээс....

Жүжигчин М.Макконахи Техассын их сургуулийн профессор болжээ

Хоккайдо: Монголын өсвөрийн гэрэл зурагчид тэргүүллээ