Хар өрөвтас нутагшсан газар экосистем эрүүл байдаг
Завхан аймгийн гол мөрний сав газарт дэлхийд ховорд тооцогддог Хар өрөвтас (Ciconia nigra) тохиолддог нь байгаль хамгаалал, биологийн олон янз байдлын хувьд өндөр ач холбогдолтойг шувуу судлаачид онцолж байна.
Завхан аймагт энэхүү шувуу гэрэл зургаар баталгаажсан бүртгэлтэй бөгөөд шувуу ажиглагчид түүнийг голын хөндий, хүнээс зайдуу нам гүм орчинд ажигласан байдаг.
Хар өрөвтас нь нэг метр орчим өндөр, далавчаа дэлгэхэд 1.8 метр хүрдэг. Хар өнгийн солонгорсон өдтэй, улаан хошуу, урт улаан хөл, нүдийг тойрсон улаавтар нүцгэн арьсаараа бусад усны шувуудаас ялгардаг. Маш болгоомжтой, зожиг зан араншинтай тул ихэвчлэн ганцаараа эсвэл хосоороо үзэгддэг. Гол, горхи, намгархаг газрын загас, жараахай, хоёр нутагтан, усны шавжаар хооллодог.
Монгол орны ойт хээрийн бүсэд Хангайн нурууны гол мөрний сав газрыг даган тархдаг энэхүү шувуу Завхан аймгийн Идэр, Чигэстэй, Завхан голын сав, Отгонтэнгэрийн байгалийн цогцолборт газрын хүн багатай уулын голуудын орчимд тохиолдох боломжтой гэж судлаачид үздэг. Харин аймагт тогтмол үүрлэдэг эсэх талаар нарийвчилсан судалгаа үргэлжилж байна.
Хар өрөвтас жил бүрийн намар Хималайн нурууг даван Энэтхэг, Балба болон Өмнөд Азийн дулаан бүсэд өвөлжөөд хавар Монгол орондоо эргэн ирдэг. Ийм урт нүүдэл хийдэг тул амьдрах орчны өөрчлөлт, гол мөрний бохирдол, хууль бус агнуур зэрэг нь түүний тоо толгойд сөргөөр нөлөөлөх эрсдэлтэй гэж байгаль хамгаалагчид анхааруулж байна.
Байгаль орчны мэргэжилтнүүдийн үзэж байгаагаар, Хар өрөвтас нь цэвэр ус, загасны нөөц сайтай, экологийн тэнцвэр алдагдаагүй гол мөрний экосистемийн нэгэн чухал үзүүлэлт болдог. Тиймээс Завхан аймагт энэхүү ховор шувуу бүртгэгдэж байгаа нь бүс нутгийн байгалийн экосистем харьцангуй бүрэн хадгалагдан үлдсэний илэрхийлэл.
Шувуу судлаачид иргэд, гэрэл зурагчдад Хар өрөвтас тааралдсан тохиолдолд үргээхгүй байх, үүрлэж болзошгүй бүсэд ойртохгүй байх, байршил, зураг, ажиглалтаа мэргэжлийн байгууллагад мэдээлснээр энэхүү ховор зүйлийн тархалтын судалгаанд үнэтэй хувь нэмэр оруулах боломжтойг аймгийн Байгаль орчны газрын Орон нийттэй харилцах албаны мэргэжилтэн Д.Болор-Эрдэнэ зөвлөж байна.
Хар өрөвтас нь Монголд ховор тохиолдох нүүдлийн шувуу бөгөөд Хангай, Хэнтий, Хөвсгөлийн ойт бүсийн гол мөрөн, хадат хавцал, өндөр модтой хөндийд үрждэг.
Завхан аймагт энэхүү шувуу гэрэл зургаар баталгаажсан бүртгэлтэй бөгөөд шувуу ажиглагчид түүнийг голын хөндий, хүнээс зайдуу нам гүм орчинд ажигласан байдаг.
Хар өрөвтас нь нэг метр орчим өндөр, далавчаа дэлгэхэд 1.8 метр хүрдэг. Хар өнгийн солонгорсон өдтэй, улаан хошуу, урт улаан хөл, нүдийг тойрсон улаавтар нүцгэн арьсаараа бусад усны шувуудаас ялгардаг. Маш болгоомжтой, зожиг зан араншинтай тул ихэвчлэн ганцаараа эсвэл хосоороо үзэгддэг. Гол, горхи, намгархаг газрын загас, жараахай, хоёр нутагтан, усны шавжаар хооллодог.
Монгол орны ойт хээрийн бүсэд Хангайн нурууны гол мөрний сав газрыг даган тархдаг энэхүү шувуу Завхан аймгийн Идэр, Чигэстэй, Завхан голын сав, Отгонтэнгэрийн байгалийн цогцолборт газрын хүн багатай уулын голуудын орчимд тохиолдох боломжтой гэж судлаачид үздэг. Харин аймагт тогтмол үүрлэдэг эсэх талаар нарийвчилсан судалгаа үргэлжилж байна.
Хар өрөвтас жил бүрийн намар Хималайн нурууг даван Энэтхэг, Балба болон Өмнөд Азийн дулаан бүсэд өвөлжөөд хавар Монгол орондоо эргэн ирдэг. Ийм урт нүүдэл хийдэг тул амьдрах орчны өөрчлөлт, гол мөрний бохирдол, хууль бус агнуур зэрэг нь түүний тоо толгойд сөргөөр нөлөөлөх эрсдэлтэй гэж байгаль хамгаалагчид анхааруулж байна.
Байгаль орчны мэргэжилтнүүдийн үзэж байгаагаар, Хар өрөвтас нь цэвэр ус, загасны нөөц сайтай, экологийн тэнцвэр алдагдаагүй гол мөрний экосистемийн нэгэн чухал үзүүлэлт болдог. Тиймээс Завхан аймагт энэхүү ховор шувуу бүртгэгдэж байгаа нь бүс нутгийн байгалийн экосистем харьцангуй бүрэн хадгалагдан үлдсэний илэрхийлэл.
Шувуу судлаачид иргэд, гэрэл зурагчдад Хар өрөвтас тааралдсан тохиолдолд үргээхгүй байх, үүрлэж болзошгүй бүсэд ойртохгүй байх, байршил, зураг, ажиглалтаа мэргэжлийн байгууллагад мэдээлснээр энэхүү ховор зүйлийн тархалтын судалгаанд үнэтэй хувь нэмэр оруулах боломжтойг аймгийн Байгаль орчны газрын Орон нийттэй харилцах албаны мэргэжилтэн Д.Болор-Эрдэнэ зөвлөж байна.









Шууман шонхор