Шувууны гэрэл зурагчныг шувуу өдсөн нь

23/08/2023, 17:27

Шувууны гэрэл зурагчин хэмээн олонд танигдсан Л.Жаргалсайхан саяхан байрныхаа гадаа хон хэрээтэй тоглож суугаа бичлэгээ Фэйсбүүкт оруулсан билээ. Хэрээ гэдэг бол маш сонор сэрэмжтэй, жирийн бор шувуу, тагтаа шиг “гэр хүн хоёрт ойр байдаг” жигүүртэн биш. Гэтэл тэр шувуу хүнтэй тийнхүү хээвнэг тоглон зугаацаж байгаа нь сонирхол татав. Өнгөрсөн долоо хоногийн сүүлээр болж өнгөрсөн “Нүүдэлчин” фестиваль дээр бид Л.Жаргалсайхан гуайтай уулзаж энэ талаар асууж тодруулсан юм.
- Саяхан та нэг хэрээтэй тоглож суугаа бичлэгээ Фэйсбүүкт нийтэлжээ. Энэ яг юу болов?
- Хэд хоногийн өмнө юм. Нэг орой тамхи тариа авах гээд гарч иртэл орцны үүдэнд баахан хүүхдүүд нэг юман дээр шавж байх юм. Дөхөөд хартал нэг хэрээ дунд нь байна. Хүүхдүүд шувууг ихэд сонирхох мөртлөө түүнээсээ айгаад, цочоод, тэгэхээр нөгөө хэрээ нь бас хүүхдүүдээсээ айж үргэж цочоод байх юм. Ер нь хот газрын хүүхдүүд амьтнаас их айдаг болж л дээ. Сонирхуулж хэлэхэд хүн төрөлхтний 98 хувь нь аалзнаас айдаг арахнофобия гэдэг зуршилтай байдаг. Уг нь аалз бол маш гэмгүй амьтан. Хүн амьтан хазаж хайраад байдаг юм байхгүй. Гэтэл бараг хүн бүр түүнээс айдаг. Тэгээд хүүхдүүд хэрээнээс айгаад байхаар би яг л үүнтэй зүйрлэн бодож байлаа. Бас сонирхуулж хэлэхэд энэ ертөнцийн түм гаруй шувууны тал хагас нь бор шувууны багт орж явдаг. Эдгээр таван мянга гаруй зүйлийн шувууны хамгийн том нь хон хэрээ юм. Энэхүү бор шувууны багаас нэлээд олон шувуу хүнийг дагаж, хот сууринд амьдардаг. Бидний сайн мэдэх хээрийн бор шувуу, алтан хараацай гэх мэт хориод шувуу хүнтэй ойр амьдардаг. Харин хон хэрээ бол хүн дагадаггүй, хүнтэй ойртдоггүй шувуу юм. Нөгөө талаар хэрээ маш болгоомжтой, сонор сэрэмжтэй шувуу.
Үндсэн яриандаа эргэж ороход би тэр хэрээг хэсэг ажиглаж байгаад бага багаар ойртоод жаахан тал өгөөд, өхөөрдөөд тоглох гээд үзэхгүй юу. Тэгэнгүүт шууд ойртоод найзархаад ирж байгаа юм. Уг нь хүн бол амьтнаас айхгүй байх хэрэгтэй гэж би боддог. Болгоомжлох, зай барих юм бол байлгүй яахав. Шувуутай хүн аятайхан харьцвал шувуу ч бас аятайхан л харьцана. Одоо бол бид байгалиасаа их холдсон байна. Нэг тагтаа нисээд ирэхэд л учиргүй айж цочдог болсон байна. Ер нь хүнд гэмтэй шувуу гэж бараг үгүй. Амьтан хийгээд шувууны талаарх бидний мэдлэг их хомс юм. Би саяын хэрээний бичлэг цахим орчинд тавьсан, бас шувуудын зураг үе үе нийтлээд байдаг нь шувууг хүмүүст таниулах, хүүхдүүдэд ойртуулах гэсэн бяцхан зорилго байдаг юм. Гэрэл зурагчин хүн юмыг аль ч талаас нь харуулж болно шүү дээ. Тийм болохоор шувууг энгийн сайхан талаас нь харуулж хүмүүст хүргэх гэсэн бодол байдаг. Зүгээр сэг зулгааж байгаа Хималайн хажир бүргэд бол хүнд таагүй харагддаг л даа. Өөрөөр бол муухай шувуу гэж байдаггүй. Дахиад л үүнтэй холбоотой өөр юм сонирхуулахад хүн, бич, хэрээ гурвыг ухаантай амьтан гэж үздэг юм байна. Ухаантай гэдэг нь юу гэсэн үг вэ гэвэл тархины хэмжээ бусдаас харьцангуй том гэсэн үг аж. Мөн орон зайн мэдрэмж өндөртэй, хамгийн гол нь дасан зохицох чадвар маш өндөртэй байдаг юм байна. Хүнээс хол, хээрээр амьдардаг хэрээ хот газар аргаа олоод амьдраад байна гэдэг нь дасан зохицох чадвар сайтайнх гэсэн үг.
- Тэр шувуу танай хавиар байнга очдог уу?
- Түүнээс хойш ихэнхдээ бага үдийн алдад манай байрны үүдээр ирдэг болоод байна. Тэгээд намайг гарч орох тоолонд дөхөж ирээд хөөрхөн өдөж чангаагаад байдаг юм. Ойр хавьд үүрлэсэн үү, яасан юм бүү мэд. Нас бие гүйцсэн бололтой харагдсан. Нас бие гүйцсэн хэрээний хоёр далавч хөхөлбөр өнгөтэй байдаг. Уржигдар бас гарч иртэл нөгөөх чинь хүрээд ирэхээр нь өлсөж байгаа байх гэж бодоод буцаж гэртээ ороод жаахан нойтон мах аваачиж өгсөн юм. Над руу дэгдэж ирээд, хөөрхөн тоншиж зулгаагаад, тоглож наадаад байгаа юм. Тэгээд жаахан хамт зугаацаж байгаад зураг дүрсийг нь буулгасан юм. Одоо бас ирсэн л байгаа байх.
- Ойр дотнын хүмүүс тань юу гэх юм?
- Хүмүүс миний нийтэлсэн зургийг хараад, та гэртээ аваад орчихгүй яасан юм бэ гэж их хэлж байна. Тэр огт болохгүй. Хүн бол амьтан тэжээхдээ их хариуцлагатай хандах ёстой. Тэжээж чадахгүй юм бол амьтан аваад хэрэггүй. Хүмүүс сонирхлоороо амьтан тэжээнэ гэж аваад жаахан төвөгтэй санагдангуут гаргаад хаячихдаг. Энэ маш буруу, муухай зүйл. Энэ хэрээг хэн нэгэн хүн тэжээж байгаад гаргаад хаячихсан юм болов уу гэж бодогдоод байгаа юм. Хүний гараас хоол идээд дасчихсан амьтныг шууд гаргаад хаяна гэдэг бол түүнийг үхэлд хүргэнэ л гэсэн үг. Манай зарим найз тэр хэрээг авъя гэж байна лээ. Би бол түүнийг тэжээж чадахгүй. Чадахгүй хүн амьтан зовоох бол ёстой дэмий.
- Та өмнө нь хэрээний зураг их авч байв уу?
- Шувууны гэрэл зургийн дотор оронгийн бор шувуу болон турлиахны зураг их ховор байдаг. Бор шувуу бол айл бүрийн л үүдэнд сууж байдаг шүү дээ. Зургийг нь хүмүүс тоож авдаггүй байхгүй юу. Турлиахыг хүмүүс хэрээнээс ялгадаггүй юм. Хэрээ л гэж хардаг. Хэрээ дотроо хон хэрээ, хар хэрээ, харлаг хэрээ, алагтуу, улаан хошуут гэх мэт байна. Хон хэрээ бол эд нар дотроо биеэр том. Хэрээний зураг надад нэлээд бий.

Сурталчилгаа