"Баавгай болохсон" киног улс төрийн зорилгоор цензурдэж байна"

-Найруулагч Б.Тамир

-“Зура II цурам ажиллагаа” кинонд өнгөний шийдлийг илүү тод харуулсан. Энэ нь киног тодотгосон нэг хүчин зүйл болсон байх?
-Хөх, ногоон, шар, бор ногоон өнгө зонхилсон. Өнгөн дээр зоригтой шийдлүүд гаргасан хэсгүүд бий.  Анх хайрцаганд баригдсан үе байсан. Харин “Зура” кинонд  өмнө нь ашиглаж байгаагүй өнцөг, өнгийг гаргая гэж бодсон.
-Таны уран бүтээлдээ баримталдаг зарчим, арга барил юу вэ?
-Би өөрийгөө адал явдалтай киноны зураглаач гэж хардаг. Шинэлэг зүйл хийж, өөрийгөө сорихыг хүсдэг. “Зура” киноны зураг авалтын үеэр жүжигчнээ дагаад хоёр давхраас үсэрсэн. Миний нүдээр олон хүн киног үзэж байгаад зураглаач мэргэжлийн онцлог оршдог.
-Та "Фантастик" продакшны олон кинонд зураглаачаар ажилласан. Энэ дундаас "37-р Точка" киноны тухай онцолж асуумаар байна?
-30-40 минут үргэлжлэх нэг ангитай кино хийхэд маш их хугацаа, хүмүүсийн хөдөлмөр шингэдэг. Тэгэхээр олон ангит кинонд ажиллана гэдэг түүнээс хэд дахин гэсэн үг.  Киноны үйл явдлын зураг бүхэн их үнэ цэнээр бүтсэн. Киноны хамгийн сүүлийн кадрыг авч дуусаад найруулагч "болсон" гээд инээхэд  жүжигчид, киноны арын албаныхны хамгийн сайхан цаг хугацаа байсан.
-Манай зураглаачид дэлхийд хөл нийлүүлэн алхахын тулд юуг тусгах хэрэгтэй гэж хардаг бол?
-Монголын кино уран бүтээлчид орос чиг хандлагатай. Ер нь хайрцаганд баригдахгүйгээр задгай сэтгэх цаг нь ирсэн гэж боддог. Гадны уран бүтээлчдийг харахад задгай сэтгэж, зоригтой хөдөлж байна. Камерыг хөл дээр тавьж зураг авна  гэдгийг халсан. Манайд  зураг авалтаа дандаа хөл дээр авдаг. Яагаад гэвэл дүрсээ муухай болчихно гэсэн сэтгэхүй бидэнд суусан байдаг.
-Киноны уран бүтээлчдийн хамгийн том зорилго Оскарын шагнал хүртэх байдаг?
 -“Фантастик” продакшн “Red point media” студи  “Netflix”-тэй хамтарч уран бүтээлээ хийх нь бидний ойрын зорилго. Японы кино групп олон ангит киноны гурван ангийн зураг авалтыг Монголд хийхээр ирсэн байгаа. Намайг зураглаачаар хамтарч  ажиллах санал тавьсан. Энэ нь миний хувьд мөрөөдлөө биелүүлэх нэг алхам. Мэдээж уран бүтээлч хүний мөрөөдөл хүсэл "Оскар"-ын шагнал хүртэх байдаг. Найруулагч Б.Тамир ах бид хоёрын ирээдүйн зорилго "Оскар"-ын тайзнаа шагналаа хүртээд инээгээд зогсох. Б.Тамир ах бид хоёр үеэлүүд. Бидний багын олон сайхан дурсамж бий. Бид хоёр бага байхдаа кино зураг авалт хийж байна гэж тоглодог байсан. Харин одоо бид хоёр хүүхэд  насны мөрөөдлөө  биелүүлээд явж байгаа нь сайхан санагддаг.

-Та хүүхэд насны мөрөөдлөө биелүүлж чаджээ. Мэргэжлийнхээ арга барилыг хэн багшаас сурсан бэ?
-Би СУИС-ийн Радио телевизийн сургуулийг 2009 онд кино зураглаач мэргэжлээр төгссөн. Төрийн соёрхолт, хослол зургийн нэрт мастер Л.Шаравдорж гэсэн агуу хүний гарын шавь. Багшаасаа хослол зургийн арга барилаас нь тодорхой хэмжээнд сурсан. Гэхдээ үүнийгээ кино зурагт гаргах нөхцөл бүрдэхгүй байна. Одоо техник технологи хөгжөөд ирэхээр графикийг давамгай ашигладаг болсон. Хэдий багшаараа хичээлээ заалгаж байгаа ч энэ цаг хугацаа надад богинохон санагдсан. Би тэр мундаг хүнээс илүү ихийг сурахыг хүссэн. Тиймээс оюутан байхдаа багшийнхаа студи дээр хадаг, сүүтэй очоод “Намайг шавиа болгож аваач. Би таны хий гэснийг хийж, таны хийж байгаа зүйлийг сурмаар байна” гэж гуйж байсан. Багш маань “Чи хичээл дээрээ сураад л байгаа шүү дээ.  Бусадтайгаа ижилхэн яв” гэсэн. Дараа нь дахин очиход багш маань зөвшөөрөөгүй.  Гурав дахь удаа гуйхад аргагүйн эрхэнд зөвшөөрч намайг гарынхаа шавь болгосон.
-Сайхан дурсамж байна. Та багштайгаа кинонд хамт ажиллаж байсан уу?
-Монголын кино урлагийн нэрт төлөөлөгч болсон агуу хүний шавь болсондоо үргэлж талархаж явдаг. Багш маань их бүтээлч. Камераа задалж янзлаад угсарчихдаг. Монгол гэр дотор 360 эргээд орон зайн дүрслэлийг авах боломжтой гар кран хийж байсан. Би багштайгаа кино бүтээл дээр ажиллаагүй ч хүүтэй нь олон кинонд хамт ажилласан. Багшийн хүү Ш.Даваахай “Ноён солиот”, “Уулын төмөр” кинонд ажилласан чадварлаг кино зураглаач байсан. Би бага байхаасаа  “Зүрхэнд шивнэсэн үг”, “Уулын төмөр”, “Хайрыг хайрла”, “Ноён солиот” кинонд туслах зураглаачаар явж эхэлсэн. Монголын кино урлагийн сор болсон олон уран бүтээлчийн арга барилыг дэргэдээс нь харж өссөн нь урлагийн хүн болох замналыг минь нээсэн.
-Таны зураглаачаар ажилласан анхны уран бүтээл “Фантастик” продакшны “Маш нууц” I. Анхны кинон дээр ажилласан цаг хугацаа мартагдахааргүй дурсамж үлдээсэн болов уу?
-Би UBS телевизээс  ажлынхаа гарааг эхэлсэн. Телевизийн салбарт 10 гаруй жил ажилласан. Хоёр ч телевизийг үүсгэн байгуулалцсан. Өөрийгөө  илүү хөгжүүлэхийг зорьж телевизийн салбараасаа гарч “Red point media” студиэ нээсэн. Студи байгуулсны эхний жил “Фантастик” продакшны “Маш нууц” I киноны зураглаачаар ажиллах санал ирсэн. Тэгээд энэ киног хийхийн тулд эхлээд хоёр жил бэлтгэл ажил хийгээд миний анхны бие даасан уран киноны зурагт авалт эхэлсэн. Өмнө нь  “Фантастик” продакшны “Миний ах атаман” киноны хоёрдугаар зураглаачаар  ажилласан. Анхны кино учраас бүх хүчээ дайчилсан. Киноны саналаа аваад зураг авалтаа эхлэх үед хүмүүс “Бид энэ киног хийхэд ямар нэгэн байгууллага дэмжээгүй. Хувь уран бүтээлчид бор зүрхээрээ явж байгаа. Энэ киног хийхийн тулд хүмүүс байраа барьцаанд тавиад хийж байгаа шүү. Тэгэхээр маш хариуцлагатай байх ёстой” гэсэн.  Киноны монтаж дууссаны дараа би өөрийгөө үнэлээгүй. Яагаад гэвэл миний сэтгэлд киноны хийц, зураг авалтын хувьд сэтгэлд хүрээгүй. Би өөрөөсөө илүү ихийг хүсэж байсан болохоор эмээгээд киноны нээлтэд очмооргүй санагдаж байсан. Харин киногоо нээсний дараа хүмүүсийн нижигнэсэн алга  ташилт, урмын үгс илүү ихийг хийх хүч өгсөн.

 

---