Б.Сувд: 40 дэх удаагийн Номын баяр

Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн ивээл дор зохион байгуулж буй 40 дэх удаагийн Номын баяр төв талбайд гурав дахь өдрөө үргэлжилж байна. Энэхүү номын баярын санаачлагч, “Номын  ертөнц” сэтгүүлийн эрхлэгч Б.Сувдтай ярилцлаа.

-Энэ удаагийн номын баяр урьд урьдынхаас юу юугаараа онцлог байв?
-Номын баяр 40 дэх удаагаа өргөн дэлгэр, сайхан боллоо. Сүүлийн 20 жилийн хугацаанд “Номын соёлт ертөнц” ТББ-ын хамт олон номыг түгээн дэлгэрүүлэх, ном унших соёлыг төлөвшүүлэх, хүүхэд залуусыг номтой ойртуулахын төлөө олон талт ажил хийж ирсэн. Үүний үр дүнд өнөөдөр Улаанбаатар хот төдийгүй Монгол Улс даяар номоор амьсгалсан, ном унших соёлыг дэмжсэн томоохон өдрүүдийг бий болгож чадсан нь Номын баяр гэж хэлж болно. Тиймээс Номын баярыг зохион байгуулах ажил нь зөвхөн баярын гурван өдөрт хязгаарлагддаггүй. Бид бүтэн жилийн турш дотоод, гадаадын харилцаа, хамтын ажиллагаагаа хөгжүүлж, номтой холбоотой олон талт соёл, боловсролын ажлуыг уялдуулан хэрэгжүүлж байна.

Энэ жилийн Номын баярын онцлох ажлын нэг нь Сүхбаатар дүүргийн Шударга ёсны клуб, Шатрын их дэлгүүр, Монголын шатрын холбоотой хамтран нээлттэй шатрын тэмцээн зохион байгууллаа. “Хуудас бүрд мэдлэг, нүүдэл бүрд ухаан” уриан дор болсон энэхүү тэмцээнээр дамжуулан шатар сонирхогч хүүхэд, залуусыг Номын баярт татан оролцуулах, ном болон шатрын оюуны соёлыг хослуулахыг зорьсон юм.

Тэмцээнд орон нутгаас хүүхдүүд хүрэлцэн ирж, олон шатрын клубийн тамирчид оюун ухаан, мэдлэг, ур чадвараа сорин өрсөлдлөө. Нээлттэй тэмцээн учраас оролцогч хүүхдүүддээ хүндэтгэлтэй, сайхан орчин бүрдүүлэхийг чухалчилсан. Ихэнх шатрын тэмцээнийг хулдаасан самбар дээр зохион байгуулдаг бол энэ удаа Шатрын их дэлгүүртэй хамтран модон шатрын иж бүрдлээр, илүү тав тухтай, соёлтой орчинд тэмцээнийг зохион байгуулсан нь онцлог байлаа.

Тэмцээний тэргүүн байрт 8 дугаар ангийн сурагч Ч.Эрдэнэ хүү шалгарсан бол Өмнөговь аймгаас хүрэлцэн ирсэн оролцогч хоёрдугаар байрт шалгарсан. Тэргүүн байрт шалгарсан Ч.Эрдэнэ хүү Сүхбаатар дүүргийн 60 жилийн ойд зориулан бүтээсэн, Сүхбаатарын талбайн дүр төрхийг шингээсэн, гурван сая төгрөгийн үнэ бүхий тусгай шатрын эзэн болсон юм.

Ер нь шатар ч, ном ч хүний төвлөрөл, тэвчээр, бодох чадварыг шаарддаг. Өнөөдөр бид хиймэл оюун ухаан, сошиал медиа, цахим хэрэглээний эрин үед амьдарч байна. Ийм үед хүүхдүүдээ хаашаа чиглүүлэх, юунд анхааруулах вэ гэдэг нь бидний үйлдэл, үлгэр дуурайллаас ихээхэн шалтгаална. Энэ жилийн Номын баяраар шатар, ном хоёрын оюуны үнэ цэнийг хослуулж чадлаа.

Энэ удаагийн Номын баяр хүүхэд залуусын оролцоог нэмэгдүүлэх, уран зохиол, номын соёлыг олон нийтэд түгээн дэлгэрүүлэх чиглэлээр олон талт хөтөлбөртэй болж байна. Хүүхдийн зурагт номын хэсэг, Номын гудамж, хүүхдийн зохиолчидтой холбоотой чухал хэлэлцүүлгүүд, номын баярын талаарх судалгааны ажлууд, дотоод, гадаадын зочидтой хийсэн уулзалт, номын нээлт гээд олон төрлийн үйл ажиллагаа өрнөлөө.

Ингэснээр Номын баяр нь зөвхөн ном худалдаалах, ном сонирхох үйл ажиллагаа бус, харин хүүхэд залуусын оюун сэтгэлгээ, төвлөрөл, бүтээлч байдал, унших соёлыг дэмжсэн өргөн хүрээний соёл, боловсролын орон зай болж хөгжиж байна.

Энэ жилийн номын баярын бас нэгэн онцлог нь бид МҮОНРТ-тэй хамтран номын баярыг шууд дамжуулсан явдал байлаа. Ингэснээр зөвхөн Улаанбаатар хотод төдийгүй Монгол орны өнцөг булан бүрд байгаа хүмүүст номын баярын үйл ажиллагааг хамтдаа мэдрэх, оролцох боломжийг нэмэгдүүлсэн. Энэ нь номын баярын хүртээмжийг улам тэлж өгсөн чухал алхам боллоо.

-“Номын соёлт ертөнц” ТББ-аас МУИС-ийн Социологи, нийгмийн ажлын тэнхимийн дэргэдэх “Залуу социологич” клубтэй хамтран жил бүр номын баярын судалгааг хийдэг. Номын баярт залуу үе, өсвөр насныхан түлхүү оролцдог гэсэн судалгааг хаврын номын баяраар гаргасан байсан, харин намрын баяр ямар байв?
-Энэ жилийн номын баярын үеэр асруудын зургаан талд, зургаан хаалган дээр хүн тоологч байршуулсан. Тиймээс номын баяр өндөрлөсний дараа эдгээр тоон мэдээллээ нэгтгэж, илүү нарийвчилсан дүгнэлт хийхээр ажиллаж байна.

Гэхдээ одоогийн байдлаар номын баярыг зорин ирж байгаа хүмүүсийн дийлэнх нь залуучууд байна. Ялангуяа 14-20 насныхны оролцоо их байгаа нь номын уншлага залуужиж байгааг харуулж байна. Энэ бол бидний хувьд маш сайхан мэдээ. Харин 35-аас дээш насныхны ном унших хандлага харьцангуй суларч байгаа нь анзаарагдаж байна. Мэдээж амьдралын хэрэгцээ шаардлага, ажил төрөл гээд томчууд маань завгүй болсон байх. Гэхдээ “томчууд бол хүүхдүүдийнхээ тусгал” гэж ярьдаг. Бид хүүхдүүдээ ямар хүн болоосой гэж хүсэж байна, өөрсдөө тэр үлгэр дуурайллыг нь үзүүлж чаддаг байх хэрэгтэй. Тиймээс аав, ээжүүд, томчууддаа хандаж “Хүүхдүүдтэйгээ хамт ном уншаарай. Өөрсдөө ч бас номоо сайн уншаарай” гэж уриалмаар байна.

Нөгөө талаар эрэгтэйчүүдийн ном уншлагыг нэмэгдүүлэх шаардлагатай байгаа нь харагдаж байна. Номын баярыг зорин ирж буй нийт хүмүүсийн дунд эмэгтэйчүүдийн оролцоо 60 гаруй хувьтай байгаа бол эрэгтэйчүүдийн оролцоо 35 орчим хувьтай байна. Тиймээс эрчүүдийн уншлагыг нэмэгдүүлэхийн тулд тэдэнд зориулсан агуулгыг илүү өргөжүүлэх, тэдний оролцоог нэмэгдүүлэх чиглэлээр тодорхой кампанит ажил зохион байгуулах хэрэгтэй гэж үзэж байна. Үүнд хэвлэл мэдээллийн байгууллагууд, контент бүтээгчид, зохиолчид, хэвлэн нийтлэгчдийн оролцоо маш чухал. Ялангуяа эрэгтэй уншигчдын сонирхол, хэрэгцээг олж харсан бүтээлүүдийг илүү олноор туурвиж, уншлагын хүрээг тэлээсэй гэж хүсэж байна.

Мөн хүүхдийн зохиолчид, хүүхдийн ном хэвлэн нийтлэгчид нэг дор төвлөрөн оролцож байгаа нь хүүхдийн номын салбарын хувьд чухал алхам. Цаашдаа хүүхдийн зохиолч, хэвлэн нийтлэгчид нэг дор цуглаж, уншигчидтайгаа уулздаг, хүүхдийн номын соёлыг бий болгодог ийм орчин улам бүр төлөвших байх гэж бодож байна.

-Монгол номыг дэлхийд таниулах, монгол ном бүтээгчид, зохиогчийн бүтээлүүдийг дэлхийн тавцанд гаргах гадаад хамтын ажиллагаа нь хэр өргөжиж байгаа вэ?
-Монгол Улсад номоо танилцуулахаар гаднын зохиолчид, хэвлэн нийтлэгчид, ном бүтээгчид хүрэлцэн ирж, уншигчидтайгаа уулзан, бүтээлээ тайзнаа танилцуулж байгаа нь Номын баяр маань олон улсын шинжтэй болж буйн нэг илрэл юм. Тухайлбал, энэ удаагийн Номын баярт Японы нэр хүндтэй хоёр зохиолч хүрэлцэн ирж, өчигдөр номын нээлтээ хийлээ. Тэдний бүтээлүүд Монгол хэлээр хэвлэгдэн гарч, “Рурару гуайн зүлэг”, “Бондгор наран” зэрэг ном уншигчдын гарт очлоо. Зохиолчид өөрсдөө уншигчидтайгаа уулзаж, номдоо гарын үсэг зурж, халуун дулаан харилцаа үүсгэж байна.

Мөн Хятадын зохиолч Минжөү Жан “Амтат өндөг” номдоо уншигчдын хүсэлтээр гарын үсэг зурж, бүтээлээ танилцууллаа. Түүнчлэн хүүхдийн номын гудамжинд хүүхдийн зохиолч, уран бүтээлч Жантай ярилцлага, уулзалт зохион байгуулж, хүүхэд багачуудтайгаа бүтээл, уран сэтгэмжийнхээ талаар хуваалцсан.

Түүнчлэн өчигдөр ном бүтээгчидтэй хамтарсан уулзалт хийж, хэвлэн нийтлэлийн салбарын технологи, шинэ чиг хандлагын талаар санал солилцлоо. Энэтхэгийн хэвлэн нийтлэлийн салбарын төлөөлөл, хэвлэлийн газрын захирал Сэнтил Натан хүрэлцэн ирж, Тамил хэлээр хэвлэгдсэн хоёр номынхоо нээлтийг мөн хийсэн. Үүгээр зогсохгүй хүрэлцэн ирсэн зочид маань олон талт уулзалт, хамтын ажиллагаа, гэрээ хэлцлүүдийг хийж, цаашдын хамтын төслүүдийн эхлэлийг тавьж байна.

Энэ бүхэн зөвхөн монголчууд маань номын баяраа тэмдэглэж байгаа үйл явдал биш, харин дэлхийн бусад орны зохиолч, хэвлэн нийтлэгч, ном бүтээгчид Монголд ирж, бидэнтэй хамт номын баяраа тэмдэглэдэг болж байна. Энэ бол бидний хувьд үнэхээр баяртай, бахархмаар үйл явдал.

Цаашдаа Номын баяр маань Ази тивд чухалд тооцогдох олон улсын номын арга хэмжээ болж, улс орнуудын хооронд ном, зохиолч, хэвлэн нийтлэгчдийн хамтын ажиллагааг холбодог томоохон талбар болох боломжтой.

-Номын баяр жилээс жилд өргөжиж байна. Та цаашид ямар түвшинд хүрээсэй гэж хүсдэг вэ?
-Олон улсын гэрээ хэлэлцээрүүд байгуулагдаж, шинэ бүтээлүүд төрж, зохиолч, хэвлэн нийтлэгчид, уншигчид хоорондоо улам ойртох ийм орчин бүрдэх нь бидний дараагийн зорилго юм.

Номын баярынхаа 20 жилийн ойг тэмдэглэж буй энэ үед бид дараагийн 20 жилдээ хэрхэн хөгжүүлэх вэ гэдэгтээ анхаарч ажиллах хэрэгтэй. Номын баяр бол хэвлэн нийтлэгчдийг шинэ ном бүтээхэд урамшуулдаг, уншигчдыг ном уншихад хөтөлдөг, зохиолчдыг уншигчидтай холбодог, цаашлаад орон нутагт номын соёл түгэн дэлгэрэхэд нөлөөлдөг томоохон хөдөлгөөн юм.

Өнөөдөр бидний эхлүүлсэн энэ давлагаа орон нутагт ч түгэн дэлгэрч, бусад газар нутаг өөр өөрийн номын баярыг зохион байгуулж, номын соёлыг түгээн дэлгэрүүлж байна. Тиймээс Номын баярын дараагийн 20 жил бол зөвхөн нэг арга хэмжээний бус, Монгол Улс даяар номын соёлыг улам бүр хөгжүүлэх, улмаар Азийн номын ертөнцөд Монголыг холбох чухал үе байх болно.

-Өнгөрсөн 20 жилийн хугацаанд Номын баяр Монгол зохиолчдын бүтээлийг олон улсад таниулахад ямар хувь нэмэр оруулсан бэ. Номын баяраар дамжуулан Монголын зохиолч, уран бүтээлчдийг олон улсын зах зээлд таниулах ямар боломж байна вэ?

-Бид Монголын анхны утга зохиолын агентлаг болох “Либро Сувд” утга зохиолын агентлагийг байгуулснаас хойш сүүлийн гурван жилийн хугацаанд олон улсын олон арга хэмжээ, үзэсгэлэн, номын яармагт оролцож, Монголын зохиолчдоо гадаадын уншигч, хэвлэн нийтлэгчдэд сурталчлан таниулах чиглэлээр ажилласан. Энэ бүх үйл ажиллагааны гол зорилго нь Монголын зохиолчдын бүтээлийг олон улсад таниулах, улмаар өөр хэлээр хэвлэгдэн гарах боломжийг нэмэгдүүлэхэд чиглэдэг.

Бидний хийж буй гадаад харилцаа, хамтын ажиллагааны үр дүнд энэ чиглэлээр олон сайхан боломжууд ар араасаа нээгдэж байна. Тухайлбал, ирэх жилийн Бээжингийн номын яармагийн үеэр зохиолч, сэтгүүлч Р.Оюунжаргалын “Хуучин байшингийн цэнхэр нүдэн” номыг хятад хэлээр хэвлэн гаргахаар болоод байна. Мөн зураач н.Хонгорзулын уран бүтээлтэй холбоотой Хятадын нэртэй хоёр зохиолч бүтээлдээ түүний зураг, чимэглэлийг ашиглахаар болсон зэрэг баярт мэдээ ч цуварсаар байна.

Түүнчлэн Монгол Улсыг зорин ирж буй гадаадын хэвлэн нийтлэгчид, зохиолчидтой харилцаа холбоогоо өргөжүүлж, цаашлаад харилцан нөхөрлөж, соёлын солилцоогоо улам тэлж байгаа нь бидний хувьд маш үнэ цэнтэй үйл явдал юм.

Өнөөдөр энэ харилцаа зөвхөн Монголын зохиолчдыг гадаадад сурталчлах хүрээнд хязгаарлагдахгүй, харин улс орнуудын хооронд харилцан бүтээл орчуулах, өөр өөрсдийн хэлээр ном бүтээлээ хэвлэн гаргах шинэ боломжуудыг бий болгож байна.

Энэ бүхнийг бид өөрсдийн хэмжээнд хийж буй чухал соёлын солилцоо, Монголын утга зохиолыг дэлхийд таниулах нэгэн алхам гэж харж байна. Цаашдаа ч энэ хамтын ажиллагаагаа улам өргөжүүлж, Монголын зохиолч, уран бүтээлчдийн бүтээлийг олон улсын уншигчдад хүргэх боломжийг нэмэгдүүлэхийг зорьж байна.скачать dle 12.0