“Нутаг заагдсан” С.Зориг

3/08/2026, 19:30

С.Зориг агсны хөшөө Төв шуудангийн өмнөх, нэгэн цагт АН-ын төв байр хэмээгдэж явсан байрны хойдох сууринаасаа 2026 оны долдугаар сарын 29-30-нд шилжих шөнө алга болов. АН-ынхан наймдугаар сарын 1-нд гэнэт мэдэв. Нийгмийн сүлжээгээр шуугиулав. Нийтээрээ хайв. Нийслэлийн Засаг дарга Б.Пүрэвдагва ч хайлцав. Эрлийн эцэст, МоАХ-ны хашаанд байрлуулсныг олов. Гэтэл үүний цаад учир нь, “Голомт”-ын Д.Баясгалангийн эзэмшлийн “Ардчиллын өргөө” ХХК-ийн газрыг чөлөөлж, С.Зориг агсны хөшөөг УИХ-ын гишүүн Х.Баттулгын эзэмшлийн “Монголын ардчилсан холбоо” НҮТББ-ын хашаанд “нутаг зааж” нууцаар шилжүүлсэн байгаа юм. Д.Баясгалан тус газар дээр “Худалдаа, нийтийн үйлчилгээний газар, төв, цогцолбор” гэх зориулалт бүхий тауэр барихаар болж, хэдэн жил хүлээж байгаа юм. Учир нь, тауэр барих гэтэл С.Зориг агсны хөшөө саад болж, лав гурван жилийн өмнөөс тус хөшөөг өөр тийш шилжүүлэхээр оролдож эхэлсэн байдаг.
Энд ихээхэн сонин бөгөөд орооцолсон явдал их бий.
Нэгдүгээрт, нийслэлийн төвд, түмний нүдэн дээр байдаг С.Зориг агсны хөшөөг шөнө дөлөөр авч явахад нь хэн ч мэдээгүй юу. Хөшөө өөр газарт байршсан гурав хоногт яагаад хэн ч юу ч яриагүй вэ. Гэтэл С.Зориг агсны хөшөөг 37 насны насных нь ойгоор уран барималч Б.Дэнзэнгийн загвараар бүтээж 1999 оны дөрөвдүгээр сарын 20-нд Төв шуудангийн урд талбайд албан ёсоор нээж байв. С.Зориг нь Монголын ардчиллын эцэг гэдгээрээ түүний хөшөө Соёлын өвийг хамгаалах тухай хуулиар хамгаалагддаг
Мөн, Нийслэлийн Засаг даргын 2008 оны 357 дугаар захирамжаар хамгаалалтад авагдаж, нийслэлийн өмчид хамаардаг болсон. Өөрөөр хэлбэл, уг хөшөөг Нийслэлийн Засаг даргын зөвшөөрлөөр л “хөдөлгөх” ёстой. Бас, Засгийн газрын 2024 оны дөрөвдүгээр сарын 17-ны шийдвэрээр С.Зориг агсны хөшөөг соёлын өвд бүртгэж, хамгаалалтад авсан. Тиймээс, Соёлын өвийг хамгаалах тухай хуулийн 38.1.3-т хуульд зааснаас бусад тохиолдолд нийтийн өмчийн түүх, соёлын хөдлөх дурсгалт зүйлийг өмчлөгчийн шийдвэргүйгээр өөр байгууллага, орчинд шилжүүлэн хадгалах, зөөж тээвэрлэх, хөдөлгөхийг хориглохоор заажээ. Тэр утгаараа, хөшөө “хөдөлсөн” асуудалд Нийслэлийн Засаг дарга Б.Пүрэвдагва, Соёл, спорт, аялал жуулчлал, залуучуудын сайд Ж.Алдаржавхлан хоёр эрт, орой хэзээ нэгэн цагт хариу тайлбар хийх учиртай болно.

С.Зориг агсны хөшөө байрладаг газрын тухайд 1990 оны Ардчилсан хувьсгалын дараа Засгийн газраас ардчиллын гол гурван хөдөлгөөнд тус бүр нэг байр олгосон. МоАХ-нд өдгөө Х.Баттулгын эзэмшилд очсон гэх Ардчиллын ордон, Ардчилсан социалист хөдөлгөөнийхэнд Соёлын төв өргөө, Дуурь бүжгийн эрдмийн театрын дунд байрлах “хүзүүвч”-ийг, Шинэ дэвшилт холбоо болон тэндээс төрсөн МҮДН-ынханд Төв шуудангийн урд байрлах хоёр давхар байрыг өгчээ. Эдний нэг болох Төв шуудангийн урд байрлах хоёр давхар байр Н.Батбаяр, Б.Гарамгайбаатар, Б.Мэдрээ, Да.Ганболд нарын тэргүүлдэг МҮДН-ын эзэмшилд очжээ. Тэд “Голомт”-ын Д.Баясгалантай наймаалцсан гэсэн үг. “Тус газрыг Д.Баясгалан 480 мянган ам.доллараар МҮДН-ээс худалдаж авсан. Томоохон барилга барихаар төлөвлөсөн” гэх мэдээлэл аль 2022 онд гарч байв. Наймаа ньь хэдийн явагдаж, С.Зориг агсны хөшөө бүхий МҮДН-ын байрны газар “Голомт”-ын Д.Баясгалангийн мэдэлд очсон хэрнээ 2024 оны хавар “Шинэ дэвшилт холбоо” НҮТББ-аас С.Зориг агсны хөшөөг нүүлгэн шилжүүлэх хүсэлтийг “Зориг сан”-д хандаж гаргаж байжээ. Хүсэлтэд “Манай байгууллага тус хөшөөг нүүлгэн шилжүүлэхтэй холбоотой зардлыг бүрэн хариуцах болно” хэмээн бичсэн байдаг. С.Зориг агсны ах С.Баяр телевизэд ярилцлага өгөхдөө “Хөшөөг шилжүүлэх хэрэгтэй. Энд барилга барих гэж байна гэсэн албан бичиг “Шинэ дэвшилт холбоо”-ноос бидэнд ирсэн. Өмнө нь бидэнд энэ талаар нарийн мэдээлэл байхгүй байсан юм. Гэхдээ энэ хөшөө нь олон түмний хандиваар боссон, олон түмэн очиж хүндэтгэл үзүүлдэг тул “Зориг сан”-гаас дангаараа шийдэх боломжгүй. Мөн хөшөө дурсгал хотын хамгаалалтад байдаг гэж бид ойлгож байгаа. Тэгэхээр хөшөөг шилжүүлэхээр бол хаана байрлуулах талаар хотоос асуусан. Дүүгийн маань хөшөө 26 жил байрласан энэ байрандаа байвал уг нь зүгээр” гэсэн байдаг. Түүний өмнөхөн, 2024 оны дөрөвдүгээр сарын 9-нд Нийслэлийн Засаг дарга Х.Нямбаатар цахим хуудастаа “С.Зориг агсны хөшөөний газрыг заржээ. Зараад зогсохгүй хөшөөг нүүлгэн шилжүүлж, газар дээр нь цамхаг барихаар санаархаж байна. Үр могой эхийгээ залгидаг шиг МоАХ-ноос улбаатай энэ байгууллага их л эелдгээр “Зориг сан”-д хөшөөг нүүлгэн шилжүүлж өгнө үү гэжээ. Лав л монгол хүний дотор хэзээ ч ийм атгаг шуналын сэдэл төрөхгүй. Монголын түүхэнд хар толбо болж үлдсэн цуст хэрэгт гэмгүй иргэдийг хэлмэгдүүлэн яллаж, ахуйн гэмт хэрэг болсон мэт ойлголт өгөхийг одоо болтол хичээсээр байгаа нь ойлгомжтой болсоор байна. Монголыг хайрладаггүй нүгэлт хар гөрөөчний бүхэл бүтэн тролл арми байгааг өнөөдөр харлаа. Монголын ардчиллыг эднээс хамгаалах хэрэгтэй болжээ гэдгийг ч бас харлаа. Бид “Зоригтой”-гоо үлдэнэ” гэж бичиж холбогдох баримтуудыг хавсаргасан байв. Х.Нямбаатарыг тэгж бичсэний маргааш ЕТГ-ын дарга асан Ө.Шижир “С.Зориг агсны хөшөөтэй байрыг Да.Ганболд тэргүүтэй хэсэг бүлэг хүн зарчхаж. Олон мянган ардчиллын анхдагчид, партизануудын голомт болсон МоАХ өөрийн өмчлөлийн байрныхаа өмнө анхны зохицуулагч С.Зориг агсны хөшөөг тавья” гэж бичиж байсан юм. Одоо харахад бас л сонирхолтой хариу үйлдэл байдаг. Хоёр жил гаруйн өмнө тус хөшөөг МоАХ-ны байрны үүдэнд байрлуулах “шийдвэр” нь гарч байж гэсэн үг. Нөгөө талаас, Тавантолгой-Гашуунсухайтын төмөр замын асуудлаар нэр холбогдсон хоёр буюу Д.Баясгаланг тауэр барих гээд газраа чөлөөлөхөд гай болсон хөшөөг нь Х.Баттулга МоАХ-ныхоо байрны үүдэнд байрлуулахаар эртнээс бэлдсэн нь ямар учиртай вэ. Ийм асуулт “ургаж” байна.

С.Зориг агсны хөшөөг нууцаар шилжүүлсэн явдлыг АН-ынхан улстөржүүлэн, улмаар тус намын дарга О.Цогтгэрэл “С.Зориг агсны хөшөөг ар гэрээс нь, АН-аас зөвшөөрөл авалгүйгээр яагаад нүүлгэх болов оо. Хоёр, гурван аж ахуйн нэгж, төрийн бус байгууллагын дур мэдээд шийдэх асуудал биш шүү” гэсэн нь дотроо толхилцох бас нэг сэжмийг бий болгов. Гэтэл энэ нь ердөө Д.Баясгалангийн хотын төвд тауэр барих хүсэлтэй холбоотой. Түүний тауэр барих газрыг чөлөөлж хөшөөг нүүлгээд ердөө 36 цагийн дараа буцаагаад хуучин сууринд нь байрлуулав. Чухамдаа бол олон нийт мэдэж эсэргүүцсэн учраас л тэр. Чимээгүй байсан бол тэр чигтээ МоАХ-ны хашаанд үлдэж, өнөөдөр тауэрынх нь газар шорооны ажил эхэлж байж мэдэх л юм. Үйл явдлын холбоо сэжмүүдээс харахад, тус хөшөөг МоАХ-ны үүдэнд байрлуулахаар хэдэн жилийн өмнөөс зэхсэн. Хөшөөг 2026 оны долдугаар сарын 29-30-ны шөнө шилжүүлэхэд цагдаагийн байгууллага, Нийслэлийн Засаг дарга, Соёл, спорт, аялал жуулчлал, залуучуудын сайд зэрэг мэдэлгүй алдчихсан. Гэтэл тус хөшөө машины тээшинд хийгээд аваад явчих жижиг эд биш байдаг. Сонин биш гэж үү. Өөрөөр хэлбэл, энд нэг хэсэг нь нэг нүд чихээ таглаж, нөгөөдүүл нь хүслээ гүйцэлдүүлэх гэсэн үйл явдал болжээ. Гэтэл баригдчихсан. Бантсан. Ер нь бол Монголын төр ард түмнээс нуух, хулгайлах зүйлээ зуны амрал, ялангуяа баяр наадам дамнуулж хийдэг болсон нь нууц биш юм. Баяр наадам тулж, чуулган хаахын өмнө иргэдийн анхаарал сарнисан үед “эвгүй” хуулиудыг баталдаг. Энэ мэт хулгай, нууцаа ч ийм үеэр амжуулдаг. Хамгийн гол нь, ардчиллын бэлгэ сүлд болж ард түмний сэтгэлд үлдсэн С.Зориг агсны хөшөөг ийнхүү “нутаг заан” ийш тийш ачиж давхисан нь олон нийтэд таалагдахгүй байна. Хэргийг нь илрүүлэхгүй, тэгээд хөшөөг нь нааш цааш зөөгөөд байх нь улс төрийн эрх мэдэлтэй хэнд ч зохимжгүй л тусна. Нөгөөтэйгүүр, энэ хэрэг явдал нь “сахал “Д.Эрдэнэбилэгийг Сингапурт явснаас хойш Монголын эзнээр тодорч, улс төрийн ил далд явдлуудад нэр дурдагдаж, аваагүй тендер, хийгээгүй бизнесгүй болсон Д.Баясгалангийн бяр дуусаж байгааг харуулж байж мэдэх юм. Яагаад гэвэл “Д.Эрдэнэбилэг өнөө маргаашгүй Монголдоо ирнэ” гэдэг мэдээлэл хэдийнээс тарж, “Эрдэнэт”, Дарханы төмөрлөгийн үйлдвэрийн асуудлууд сөхөгдөж, 49-ийнхний гэх хэргийг шүүхээр хэрхэн эцэслэх талаар дээгүүр, доогуур яригдаад эхэлсэн байна.
Эх сурвалж: "Зууны мэдээ" сонин

Сурталчилгаа