Эрдэнэт үйлдвэр төрийн өмч

Засгийн газарт эрх олгох тухай хуулийг хэрэглэн Эрдэнэт үйлдвэрт “онцгой дэглэм” тогтоогоод байгаа билээ. Ийм байдалд хүрэгсэн гол шалтгаан тус үйлдвэрийн 49 хувийг ОХУ-ын Орос-Тех компаниас худалдаж авсан  “Монголын зэс” корпорацийн төлөөлөл үйлдвэрийн удирдлагад оролцсон өнцгөөс асуудлыг харах нь зөв гэж үзлээ.Эрдэнэт үйлдвэрийн ОХУ-ын мэдэлд байдаг 49 хувь хоёр дахь удаагаа зарагдаж байгаа нь энэ юм байна.

ОХУ-ын засгийн газар Эрдэнэт үйлдвэрийн 49 хувьд менежмент хийж байсан Зарубежцветмет нэгдлийг 21 жилийн өмнө хувьчилсан юм байна. Гэхдээ түүн дотор Эрдэнэт үйлдвэрийн 49 хувийг багтаажээ.  Менежмент хийж байсан компани төдийгүй төрийн өмчөө хувьчилж, худалдаж болно. Тэний ийм үйл ажиллагаанд монголчууд оролцохгүй нь ойлгомжтой. Харин Эрдэнэт үйлдэрийн ОХУ-ын Засгийн газарт ногдох 49 хувийг  худалдах бол Монгол улсын Засгийн газарт мэдэгдэх үүргийгхоёр улсын хоорон(ОХУ, Монгол Улс)-д 1991 оны 6 дугаар сарын 5-ны өдөр байгуулсан хэлэлцээрийн  дагуу  хүлээжээ. Гэтэл тухайн үед ОХУ олон улсын хэлэлцээрээр хүлэээсэн үүргээ биелүүлээгүй байна.  Энэ талаар(1997онд ТӨХ дарга)үйл явдалд биечлэн оролцож байсан  Ерөнхийлөгчийн тамгийн газрын дарга З. Энхболд.” Эрдэнэт үйлдвэрийн 49 хувийг хуулийн дагуу шийдэхгүйгээр цаашаа явахгүй. ОХУ 1997онд ийм буруу үйлдэл хийсэн юм. Түүнийг засаж залруулах үүднээс тухайн үедхудалдаж авсан гэх(Зарубежцветмет)-ийнхнийг зөвлөл(удирлага)-д бид оруулаагүй. ОХУ-ын ерөнхий сайдын орлогч бөгөөд ТӨХ-ны дарга Альферт Коход  Эрдэнэт үйлдвэрийн 49 хувийг худалдсан тохиолдолд  1991 оны хэлэлцээрийн дагуу Монгол Улсын засагийн газарт мэдэгдэх үүрэгтэй. Танайх манайд мэдэгдээгүй. Монголын талд мэдэгдсэн бол ТӨХ эрхээ эдлэх байсан гэдгийг сануулж захидал бичсэн юм. Энэ захидалын дагуу ОХУ-ын Засгийн газар Зарубежцветмет нэгдэлтэйгээ шүүхдэлцээд 2007 онд эргүүлж авч төрийн өмч болгосон . Тухайн үед(1997 онд) 49 хувийг 50 мянган ам. доллароор зарах гэж байсан юм билээ. Гэтэл одоо 400 сая ам. доллароор зарах хэмжээнд хүрчээ. Энэ хэмжээний хөрөнгийг ОХУ-ын Засгийн газарт тухайн үед бид олж өгсөн байна” гэж хэлжээ.

Болж өнгөрсөн үйл явдлаас харвал өнгөрсөн 21 жилийн хугацаанд хөрөнгө  хуримтлагдаж, өмч аривжсан байна. Хойд хөршийн Засгийн газрын мэдэлд байсан 49 хувь бас л буруу замаар дахин худалдагдах хэмжээнд хүрчээ. Гэхдээ өнгө нь өөр юм.  Тэд урьд нь улс дотроо уг өмчийг худалдаж байсан. Гэвч энэ удаа Монгол улсын “Монголын зэс” корпорацид(ХХБанкинд)худалджээ. Харин ОХУ-ын Засгийн газар өмчөө худалдах талаар Засгийн газар(Ч. Сайханбилэгийн)-т  мэдэгджээ. Харамсалтай нь Засгийн газар, ирсэн мэдээлэл, үүссэн нөхцөл байдлыг ард түмэн, түүнийг төлөөлсөн УИХ-д мэдэгдэлгүйгээр мөнгө байхгүй гэдэг шалтаг тоочоод давуу эрхээсээ татгалзсан байх юм. Гэхдээ тэд арьсаа хамгаалахын тулд “Эрдэнэт зуун хувь монголын өмч боллоо” гэсэн мессэж илгээн өөрсдийгөө зөвтгөх юм.

Үлдэл нь буруу(хулгайн сэдэлтэй)байгаа энэ нөхцөлд аргыг зөвтгөх нь оновчтой шийдэл биш  гэдэг нь хэнд ч ойлгомжтой. Үйл явдал өрнөж эхэлсэн 2016 оны 6 дугаар сарын 28-наас хойш Эрдэнэт үйлдвэрийн удирдлагад тэд оролцох болжээ. Үйлдвэрийн ТУЗ, гүйцэтгэх удирдлагад тэд орсон нь Эрдэнэт үйлдвэрийг удирдлагын хомосдолд орууллаа гэж үзээд хуулийн хүрээнд “онцгой дэглэм” тогтоосон нь энэ.  Засгийн газар 3 дугаар сарын 20-нд Эрдэнэт үйлдвэрийг Төрийн өмчит үйлдвэрийн газар болгох  тогтоол гаргалаа.  Засгийн газрын  өнөөдөр (2019 оны 3-р сарын 27)-ийн хуралдаанаар Ерөнхий захирлаар Х. Бадамсүрэнг шинээр томиллоо. Эрх баригчдын гаргасан шийдвэр амьдралд хэрэгжиж эхэллээ.  

Газрын хэвлийн баялаг бүх ард түмний  өмч, Эрдэнэт үйлдвэрийг төсвийн хөрөнгөөр барьсан гээд төрийн тамгатай олон зүйл энд байгаа. Тэдэн дотор ОХУ-ын засгийн газарт ногдох 49 хувь арай өөр тамгатай. Энэ тамга өөрчлөгдөх бүрт энд ээдрээ үүсч байна гэж хэлж болно. Энэ үйл явдлын эхнийх нь 1997 онд хэрхэн өрнөсөн, түүнийг хэрхэн голдиролд нь оруулсан талаар дээр дурьдсан билээ. Бүр үйл явдалд биечлэн оролцож “Төр өмчөө мэднэ, захиралаа томилоно” гэж тухайн үед ТӨХ-ны даргаар ажиллаж байсан З. Энхболдын хэлсэн байдаг. Түүний энэ байр суурь өнөөдөр ч хэвээрээ байгаа юм байна. Тэрбээр “Орос-Тех компанийн оронд ХХБанк орж ирж байгаа бол Засгийн газар, ард түмний төлөөлөл УИХ-д оруулж эцсийн шийдвэр гаргуулах ёстой байсан юм гэж ярьсан байна. Эрдэнэт үйлдэрт 21 жилийн дараа дахин “онцгой дэглэм” тогтоож байгааг “газрын хэвлийн баялгийг цөөн хүн эзэмшиж бусдаасаа давуу эрх эдлэх гэсэн бүлэг хүмүүсийн “шунахайн сэдэлтэй” болбоотой” гэж өөр хоорондоо ярилцах хүн олон  байна. Эрдэнэт үйлдвэр дээр болж байгаа энэ үйл явдал монголчуудын баялагт хандах хандлага, түүнийг ойлгох ойлголтыг шинэ шатанд гаргаж мэднэ. Баялгийн эзэн хэн бэ?. Энэ асуултыг бүх хүн өөрөө өртөө тавихад илүүдэхгүй бололтой.

“Монголын зэс” корпорацид ХХБанк хуулийн хүрээнд зээл олгосон уу, Эрдэнэт үйлдвэрийн 49 хувийг худалдаж авсан тус корпорацийн мөнгөнд төсвийн мөнгө орсон уу гэдгийг шалгаж тогтоох нь хууль шүүхийн байгууллага, албан тушаалтнуудын хийх ажил. Эдгээрийг хуулийн хүрээнд шалгаж тогтоосны дараа УИХ-ын 23 дугаар тогтоолын дагуу “Монголын зэс” корпорацид нөхөн олговор олгоно. Монгол улсын газар нутаг(хүн амтайгаа харьцуулахад)том, байгалийн баялаг их, гэвч бидэнд хийх ажил, олох орлого бага хэвээрээ байна. скачать dle 12.0