БАЯНХОНГОР: Баянлиг сумын нутагт орших Зуухын суурин

6/09/2024, 12:04

Монгол орны нутгаас олдсон шинэ чулуун зэвсгийн үед хамаарагдах олон зуун олдворын дотор, үлэмж баялаг олдворын нэг нь Баянхонгор аймгийн Баянлиг сумын нутгийн зүүн өмнөд хэсэгт орших Зуух хэмээх суурингийн ул мөр юм. Тус газраас малталтаар олдсон эд зүйлсийн дотор 46х35х9 см орчим хэмжээтэй хоёр ширхэг зуух олдсон нь НТӨ 4000-3000 жилийн тэртээ зэс хайлуулж байсныг итлгэнэ.

Энэхүү сууринг 1985 онд Монгол-Зөвлөлтийн түүх, соёлын хамтарсан экспедицийн Чулуун зэвсгийн дурсгал судлах ангийнхан анх илрүүлэн олсон байна. Энэ газар нь Баянлиг сумын төвөөс Өвөрхангай аймгийн Богд сумын төв орох зам дагуу тааралдах Хатан суудлын уулнаас 25 км зайтай газарт оршино. Зуухын суурингийн газарзүйн байршил нь дэлхийд алдартай Баян загтай адил юм. 1985, 1995 онд хийсэн судалгааны ажлын үр дүнд эндээс археологийн дурсгал бүхий дөрвөн суурин газар олдсоны нэг нь хуучин чулуун зэвсгийн үеийн, нэг нь хүрэл зэвсгийн түрүү үеийн дурсгалтай байв.

Шинэ чулуун зэвсгийн дурсгал бүхий хэсгээс чулуун зэвсгийн төрөл бүрийн 9000 шахам үлдэц, ялтас, залтас, хусуур хутга, хутган ялтас, сумны зэв, жадны үзүүр, тариа цайруулах зорилгоор ашигладаг самбар чулуу, нухуур чулуу зэргээс гадна амьтдын 20 гаруй яс, цацагт хяруулын өндөгний хальс, шавар ваар савны хагархай олдсон байна. Эдгээр чулуун зэвсгүүдийг улаан, бор, шар өнгийн хаш, мана, цахиур, хайрга, элсэнцэр чулуугаар хийсэн байжээ.

Зуухын суурингаас олдсон нэгэн сонирхолтой олдвор бол байгалийн ямарваа нэгэн элэгдэлд ороогүй урьд өмнө Монголын нутагт тааралдаж байгаагүй, цагаан саарал өнгийн цахиурлаг чулуугаар хийсэн том хэмжээний жадны гилбэр үзүүр (173*77*33мм) юм. Ерөнхий хэлбэр нь навчин хэлбэрийн сумны зэвийг санагдуулах бөгөөд гүдгэр гадаргатай ямарваа нэгэн ир суулгаагүй суурьтай энэ жадны үзүүр нь хоёр талдаа, хоёр захаасаа сайтар ирлэгдсэн байна. Ирний төрөл нь шаталсан тэгш бус хэмт ир болно. Сонирхолтой нь жадны үзүүрийн хоёр талын төвийн гүдгэр талбайнууд огт хөндөгдөөгүй байгалийнхаа төрхөөр хадгалагдан үлджээ.
Зуухын суурингийн олдворууд он цагийн хувьд Монгол орны нутаг дэвсгэрт говийн хэлбэрийн үлдэц давамгайлан ажиглагдах болсон Х.Т.Ө IX-VII мянган жилийн үеэс Х.Т.Ө III мянган жилийн тэртээ энэ газар эртний хүмүүс амьдарч байсныг лавсган харуулдаг юм.

Баянлиг сум нь аймгийнхаа зүүн өмнөд захын сум бөгөөд Улаанбаатараас 870, аймгийнхаа төвөөс 240 км зайд оршдог, 119 мянган хавтгай дөрвөлжин км нутагтай. Урд талаараа Өмнөговь аймгийн Сэврэй, Гурвантэс сумдтай 270 км, баруун болон баруун хойт талаараа өөрийн аймгийн Баянговь, Богд сумдтай 180 гаруй км, зүүн хойт болон зүүн талаараа Өвөрхангай аймгийн Богд сумтай 110 гаруй км нутгаар хиллэдэг.

Сурталчилгаа

Сэтгэгдэл бичих

iNET.mn

str = document.title; document.write(str.substr(0,str.indexOf('»')));

Санал болгох

Сэтгэгдэл үлдээх

Богдхан ууланд алхах, агаарлах хөдөлгөөнөө хязгаарлахыг анхааруулав

УВС: Хоёр суманд малчны хот руу дайрсан баавгайг устгажээ

Ш.Батбаяр: Хүн рүү халдсан баавгайг агнаж, дээжийг нь шүүх шинжилгээнд хүргүүлсэн

Б.Болдсайхан: Би шидтэн биш шүү дээ...

Үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэнд 100 гаруй аж ахуйн нэгж, байгууллага өнөөдөр мод тарив

Гаалийн байгууллага он гарсаар 5.7 их наяд төгрөгийг төсөвт төвлөрүүлжээ

Ц.Мөнхбаатар: Сэтгүүлчийг ямар үндэслэлээр, яагаад цагдан хорьсноо олон нийтэд ил болго

ТӨВ: Жижиг, дунд үйлдвэрлэл эрхлэгчдэд таван тэрбум төгрөгийн зээл олголоо

ОРХОН: Бүсийн оношилгоо эмчилгээний төвд 7,2 тэрбум төгрөгийн хөрөнгө оруулалт хийжээ

The Assassin(s) киног гурав хоногийн дотор 1 сая гаруй хүн үзжээ

Ерөнхий сайд Н.Учрал “Айчи-Нагояа 2026” наадамд оролцож буй Монголын багийн штабаар зочиллоо

Италийн Сэргэн мандалтын үеийн сор бүтээлүүд Монгол Улсад "заларна"

Узбекистан шатрын олон улсын тэмцээнд түрүүлсэн тамирчныг 200 мянган доллараар шагнана

Аравдугаар сард цаг агаар ямар байх вэ?

Парламент ирцээ хүлээж, иргэд УИХ-ын гишүүдийг ажлаа хийхийг шаардав

Ши Жиньпин 11 жилийн дараа АНУ дахь айлчлалаа эхлүүлж байна

З.Мэндсайхан: Оюутолгойн ногдол ашгийг 2037 биш, 2027 оноос авахаар тохирсон

Эрчим хүчний аюулгүй байдлыг хангах шаардлага европ болон азийг сэргээгдэх эрчим хүч рүү шилжүүлж байна

ХЗДХ-ийн сайд Г.Тэмүүлэнгээс асуусан онцлох асуултууд

Алсалсан сумдын түргэн тусламжийн үйлчилгээнд 80 авто машин нийлүүлж байна

Б.Сувд: 40 дэх удаагийн Номын баяр

Ерөнхий сайд Н.Учрал Япон Улсад албан ёсны айлчлал хийнэ

Ёкозүна цолны болзол сонссон Киришима Б.Лхагвасүрэнгийн хүсэл талаар болов

Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх НҮБ-ын Ерөнхий нарийн бичгийн даргатай уулзлаа

23 дахь удаагийн “Crossing Bridges” олон улсын гэрэл зурагчдын фестиваль Улаанбаатар хотноо эхэллээ

Төрийн гурван өндөрлөг ямар компани эзэмшдэг вэ?

“Нутаг заагдсан” С.Зориг

Дэлхийн өвд бүртгэсэн “Чихэртийн зоо”-нд “Хаадын хүлэг” үйл ажиллагааг зохион байгуулав

Хөвсгөл нуурын лусыг тахих төрийн тахилгын ёслол боллоо

Монгол Улсад ирсэн гадаадын жуулчдын тоо 568.9 мянгад хүрчээ

Г.Батхүү агсаны амь насаа алдсан Төрийн ордны газар

????? ????????? SpaceX ????????? ????? ??????? ?????

?.???????? ?????? ?????? ??????? ??????????? ???-?? ?????? ?????? ???????

АНУ-ын шийдвэртэй холбоотойгоор алтны ханш буурч, нефтийн ханш өслөө

"Монголыг чиглэсэн 100 мянган жуулчин агаарын тээврээс болж аяллаа цуцалдаг"

Хэвлэл мэдээллийн салбарын гэрэл зурагчид үзэсгэлэнгээ нээв

Гайхамшигт Антрактид Девен Строссын нүдээр

ЦАГИЙН САЛХИ СЭВЭЛЗҮҮЛСЭН "ЦАГИЙН ЗӨРҮҮ" ФОРУМ

Бэлтгэл хошууч генерал Б.Баярмагнай: Медальон дурсгах нь цэргийн салбарт ихээхэн хөгжсөн соёл

Эзэмшлийн газар дээрээ автомашин худалдаалж буй 15 ИААНБ-ын газар эзэмших эрхийг цуцаллаа

???? ?????????? ?????

Гамшиг осол тохиолдсон үед Ард иргэдийн ирэх “Түр Цугаларах Талбай”-д

Миний харсан Энэтхэгчүүд

“Хүний эрх, эрх чөлөө" шог зургийн үзэсгэлэнгийн нээлт боллоо

Монгол, Их Британи улсын далбаатай галт тэрэг аялалд гарав

Жүжигчин М.Макконахи Техассын их сургуулийн профессор болжээ

Уран уургач, бугуйлчдын тэмцээнээс....

Хоккайдо: Монголын өсвөрийн гэрэл зурагчид тэргүүллээ