Монгол циркийг үүсгэн байгуулагчдын нэг Л.Нацаг
Ардын жүжигчин Л.Нацагийн амьдрал, уран бүтээлийг харуулсан “Циркийн Нацаг” гэрэл зургийн үзэсгэлэн Монголын театрын музейд өнгөрсөн баасан гарагт нээлтээ хийлээ. Тэрбээр монгол циркийг үүсгэн байгуулагчдын нэг юм. БНМАУ-ын Ардын жүжигчин Л.Нацаг сургуульд байхдаа толгой дээрээ тогтох, годройтох хөдөлгөөнийг гарамгай хийхийн зэрэгцээ утсан хөгжмийг чадварлаг тоглодог байсан нь циркийн урлагт амжилт үзүүлэх суурь нь болжээ. Тухайлбал, 1936-1938 онд гавьяат жүжигчин Ж.Раднаабазар, Д.Гомбо нартай ЗСБНХУ-ын Бүх холбоотын циркийн сургуульд амжилттай суралцаж 16 настайдаа төгсөж иржээ.
Тэд 1938 оноос Төв театрын циркийн ангийн жүжигчин, 1941 оноос улсын циркт жүжигчин, багш, найруулагч, уран сайхны удирдагчаар 40 гаруй жил ажилласан байна. Тэрбээр ажиллах хугацаандаа циркийн үндэсний мэргэжилтнүүдийг бэлтгэхэд хувь нэмрээ оруулсан. 1972-1978 онд Циркийн сургуулийн захирал, 1978-1981 онд Завхан аймгийн Тосонцэнгэл сумын Ардын циркийг үүсгэн байгуулалцаж багшаар ажиллажээ. Л.Нацагийн олон жилийн хөдөлмөр, зүтгэлийг төр, засгаас өндрөөр үнэлж 1944 онд БНМАУ-ын гавьяат жүжигчин, 1972 онд БНМАУ-ын Ардын жүжигчин цолоор шагнасан байна. Түүний 100 жилийн ойг тохиолдуулан гэр бүл, үр хүүхдүүдийнх нь санаачилгаар Монголын театрын музей, Монголын циркийн урлагийн байгууллагуудын нэгдсэн хороо хамтран энэ үзэсгэлэнг ирэх сарын 11-нийг хүртэл үзэгчдэд толилуулна. скачать dle 12.0
Тэд 1938 оноос Төв театрын циркийн ангийн жүжигчин, 1941 оноос улсын циркт жүжигчин, багш, найруулагч, уран сайхны удирдагчаар 40 гаруй жил ажилласан байна. Тэрбээр ажиллах хугацаандаа циркийн үндэсний мэргэжилтнүүдийг бэлтгэхэд хувь нэмрээ оруулсан. 1972-1978 онд Циркийн сургуулийн захирал, 1978-1981 онд Завхан аймгийн Тосонцэнгэл сумын Ардын циркийг үүсгэн байгуулалцаж багшаар ажиллажээ. Л.Нацагийн олон жилийн хөдөлмөр, зүтгэлийг төр, засгаас өндрөөр үнэлж 1944 онд БНМАУ-ын гавьяат жүжигчин, 1972 онд БНМАУ-ын Ардын жүжигчин цолоор шагнасан байна. Түүний 100 жилийн ойг тохиолдуулан гэр бүл, үр хүүхдүүдийнх нь санаачилгаар Монголын театрын музей, Монголын циркийн урлагийн байгууллагуудын нэгдсэн хороо хамтран энэ үзэсгэлэнг ирэх сарын 11-нийг хүртэл үзэгчдэд толилуулна. скачать dle 12.0
Санал болгох
-

Төрийн соёрхолт Д.Сосорбарамд Японы Эзэн хааны одон гардууллаа
-
Уран зургийн “Монгол арт” галерейд тун удахгүй Урчуудын Эвлэлийн хорооны 80 жилийг тохиолдуулж гаргаж байгаа “Репиний академийн шадар гурав: Ё.Өлзийхутаг, Б.Пүрэвсүх, С.Элбэгдорж” үзэсгэлэн нээгдэх гэж байна. “Шадар гурав”-ын нэг болох Төрийн шагналт зураач Б.Пүрэвсүхийн талаар түүний шавь, зураач Г.Лхагвасүрэнгийн бичснийг “Зууны мэдээ” сонин “Миний багш” буландаа онцлон хүргэж байна.

XX зууны Монголын дүрслэх урлаг нь дэлхийн урлагийн жишигт тэмүүлсэн түүхэн он жилүүдийн эхлэл, үргэлжлэл, амжилтууд, сургалтын суурь, залгамж холбоо бүрдэлийн түүхийг бүтээсэн алдарт зураачдын эрин үе байсан юм. Тэдгээрээс онцлон дурдах ёстой түүхэн сэдэвт уран зургийн гол төлөөлөл болсон цөөхөн зураачийн нэг нь Монгол Улсын Төрийн шагналт зураач, судлаач, багш Б.Пүрэвсүх юм.
Тэрбээр бүтээл бүртээ өнгө зохиомжийн хөг нийлсэн сүрлэг дайчин, давшингуй хөдөлгөөнт шийдлээр түүхэн үйл явдлын эгзэгтэй хором агшинг оновчтой сонгож, цаг хугацаа орон зайн зохиролт нөхцөлд түүхэн бодит хүмүүсийн эх оронч, тэмцэлд уриалан дуудагч дүрийг харуулж чаддаг. Энэ нь түүний уран зурагт мэргэшсэн мастер уран чадвар, түүхийн үнэ цэнийг эрхшээсэн чанд сэтгэлийн илрэл болдог юм.
Түүний бүтээлүүдийн зөвхөн нэрийг нь ажиглахад хоорондоо холбоо дэс үүсгэсэн мэт “Тэмцэгчид”, "Шинэ цагийн босгон дээр", "Тэмцлийн замд”, "Талын баатрууд” гэх мэтээр цаг хугацаа орон зайн хосолмол өнгө аяс нь үргэлжлэн байхын зэрэгцээ аливаа түүхэн үсрэлт дэвшлийн эгзэгт мөч бүрт хүний сэтгэл зүйн мөчлөг хэрхэн автаж, шийдэл гаргаж хөдөлгөөнд орж буй хийгээд өрнөл буюу учиг тайлагдах учир шалтгаан үүсэх хэсгийн аль мөчлөгт зохиомжийн сонголтыг ямар харааны түвшингээс хэдий багцааны орон зайд дүрслэлийг сонгож гол дүрүүдийн байршлыг аль чиглэлд хөдөлгөөнийг өрнүүлэн авах нь түүний гол өгүүлэмж санаа болдог мөнхөд эрхэмлэх хүн чанар, монгол эх орончдын туйлбар төгс зан чанарыг өгүүлэхийн зэрэгцээ зохиомжлох арга хэллэгийн их мастер болохыг нь харуулдаг.
Ихэнх бүтээлд нь Сүхбаатар, Магсаржав, Амарсанаа, Саж лам гэсэн түүхэн бодит дүрүүд гол дүрийн орон зайг эзэлдэг. Энэ нь тэдгээр бодит дүрийн сэтгэл зүйг онцлон судалж, мэдэрч оновчтой илэрхийлдэг болохыг харуулж буй хэрэг. Түүхэн зургийн гол шалгуур зарчим, үнэ цэнийн асуудалд хариу өгөөд байгаа хэрэг. "Саж ламыг баривчилсан нь" уран зурагт сэтгэл зүйн драматизм хэрхэн өрнөж буйг гэрэл сүүдрийн тоглолтоор оновчтой шийдсэнийг харж болно. “Тэмцэгчид”, "Талын баатрууд”, ”Шинэ цагийн босгон дээр”, "Тэмцлийн замд” гэсэн ерөнхий нийтлэг сэтгэмжийн дүрүүдээс бүтсэн бүтээлүүдийн гол дүрд шийдэмгий, их оргил тэмүүлэлд автаж ассан залуухан эр манлайд нь дүрслэгдэж буй давтамж мэдрэгдэнэ. Энэ дүр бол түүний өөрийнх нь дүр гэж ойлгогдохоор байдаг. Учир нь түүх судлаач, түүхэн зураач байхын шалтаг нь түүний өөрийн сэтгэлийн гүнд оршиж буцалж байсан төрмөл эх оронч үзэл түүхэн үйл явдлаар дамжин уран бүтээлд нь бууж буй гэж үзүүштэй. Нөгөө талаар түүний бүтээлийг хөндлөнгөөс харахад бүтэх үйл явц нь амархан, богино хугацаанд тодрон босдог мэт сэтгэгдэл төрүүлдэг нь бүтээлчид өөрт нь тухайн түүхэн цаг хугацаа, орон зай, үйл явдлын цөмд бүрэн орж хувилах эрдэм авьяас хосолмол байсны шинж гэлтэй.
"Саж лам баригдав” 1983 он, 165x130 см, зотон тос, 
"Талын баатрууд” 1981 он, 142x160, зотон тос 
"Шинэ цагийн босгон дээр” 1978 он, 90x135, зотон тос Б.Пүрэвсүх багш эскизийг маш хөнгөн их ерөнхий тоймлодог аргатай байсныг бид мэднэ. Энэ нь түүний судалгааны их мэдлэгтэй нь онцгой холбоотойг орхиж болохгүй. Үндсэн хэллэг нь хөдөлгөөн байдаг. Түүгээрээ түүний бүтээлүүд хүнд хүрдэг тэр хөдөлгөөнийг зурдаггүй харин бичдэгт түүний гол чадвар оршдог. Тэрбээр бийрнийхээ алсын төгсгөл хэсгээс хөнгөн барьж чөлөөтэй бичлэгүүдийг гайхалтай өнгө хослолоор амилуулдаг чадвар нь хөгжим тоглож буй мэт сэтгэгдэл төрүүлдэг. Бас нэг сонирхолтой арга нь хуучин зураг дарж хийх явдал байсан.
"Тэмцлийн замд” 1987 он, 160x200, зотон тос
Тэрбээр И.Е.Репинийн академи төгсөгчдийн хуулбар бүтээлийн үзэсгэлэнд Рейнбрандт Харменс ван Рейнийн "Залуугийн хөрөг”, Пьер Огюст Ренуарын "Эмэгтэйн хөрөг” гэсэн хоёр бүтээлийг толилуулж байсныг санаж байна. Техник ажиллагааны хувьд эрс тэрс ялгаатай энэ хоёр бүтээлийн нэг нь олон үеэр давхарлан фактур үүсгэн бичсэн, нөгөө нь маш тунгалаг нимгэн усан будгийн мэт бичсэн бүтээл байдаг. Ингэж тэр өөрийгөө хөгжүүлж сорих, олох тал дээр ухамсартай зорилготой шийдлүүдийг гаргаж чаддаг байсныг харуулж байна. Рейнбрандтын агуу их амьдралын үнэнийг өгүүлсэн дүрийн сэтгэл зүйн илрэл, өнгийн тослог нүнжиг шингэсэн бүтээлүүд түүний дотоод хүнийг сэрээх, ур чадвараа өсгөх хүчин зүйл болсон бололтой. Вечеллио Тициан, Рейнбрандт Харменс ван Рейн, өөрийн багш, ардын зураач В.М.Орешников нарын агуу их мастерын бичлэгийн их ур чадвар, төрөл, өнгийн баялаг цогцлоо, гэрэл сүүдрийн хэллэг өвийг суралцаж эзэмшиж тээж ирсэн хүн юм. Тэр гоёчлолыг ойшоодоггүй үнэнийг бахдан дуулагч. Багш маань "Амьдралыг хайрлаж байх хэрэгтэй” гэж хэлдэг байж билээ. Тэрбээр Эжен Делакруа, өөрийн багш О.Цэвэгжав, Д.Амгалан нараас морь дүрслэл тэр дундаа хөдөлгөөнт морь дүрслэлийг өвлөн авч хөгжүүлсэн юм. Түүний морьд жинхэнэ монгол зүс галбирыг шингээсэн бодит дүрслэлийг олсон байдаг. "Уралдаан” бүтээлдээ хурд хөдөлгөөний хүний нүд үл гүйцэм агшныг зөвхөн өнгө бичилтийн шийдлээр гаргаж зохиомжилсон нь ур чадварынх нь чансааг харуулдаг. Түүний хүндэлдэг зураачид дээрхээс гадна Делакруа Эжен, Ян Матейко, В.И.Суриков, Г.М.Коржев нар юм. Ийнхүү олон хүнээс суралцсан хэдий ч түүний бичилтийн техник хэн нэгний буй болгосон горим маниарт баригдаагүй өөрийн чөлөөт байдлаа хадгалсан баялаг арга ажиллагаагаараа бусдаас ялгардаг. Гол дүрүүдийг хөрөглөн ямар ч бага хэмжээтэй байсан ерөнхий шийдлийн орон зайг эвдэхгүйгээр усан будгийн бийр ашиглан шаглан бичих чадвар нь түүний онцгой чадвар юм.
"Уралдаан” 1978 он, 80x120, зотон тос
Их Рейнбрандтын гэрэл сүүдрээр бүтээх арга нь хожим киноны хэл болсон төдийгүй өгүүлэн буй эрхэм зураачийн Монголын түүхэн кинонд ажиллах суурь болж өгсөн бололтой. Монголын түүхэн киноны гол тулгуур хос багана болсон "Мандухай сэцэн хатан”, "Мөнх тэнгэрийн хүчин дор” түүхэн туульсын хэмжээний кино нь Б.Пүрэвсүхгүйгээр бүтэх боломжгүй байсан гэж хэлж болно. Түүний түүхэн арвин судалгаа, түүнийг боловсруулах зураачийн өндөр ур чадвар нь хэн хүнд тэгш заяадаггүй билээ.
Тиймээс тус кинонууд нь хөгжим дуу, хүүрнэл хосолсон амьд хөдөлгөөнт түүхэн уран зургийн бүтээл болсон юм.
Түүний уран бүтээлийн бүтэц туурвилын онцлог гээд нарийн судалгааг жинхэнэ урлаг судлалын онол арга зүйн үүднээс таньж тайлж, нэвтрэх ажил үйлийг эрчимтэй явуулах нь онцгой чухал болж байна. Түүхэн уран зургийн ач холбогдол өнөөгийн нийгэмд чухал хэвээр байгааг нийтээр хүлээн зөвшөөрөх биз ээ.
"Мандухай цэцэн хатан” түүхэн уран сайхны киноны эскиз, 1987 он Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин
"Мөнх тэнгэрийн хүчин дор” түүхэн киноны эскиз. 1989 он Түүхэн зургийн их мастер Б.Пүрэвсүх багшаа дурсахуй
-

Монгол хүн сансарт ниссэний 41 жилийн ой тохиож байна
-





“МОНГОЛЫН САЙХАН БИЧИГТЭН-2021” УЛСЫН УРАЛДААНЫ ШИЛДГҮҮД ШАЛГАРЛАА
-

Ахмад гэрэл зурагчин, МУСГЗ Ж.Даваасамбуу тэнгэрт дэвшлээ
Сэтгэгдэл бичих
ХХОАТ-ын 2025 оны хөнгөлөлт, буцаан олголтыг иргэдийн дансанд шилжүүлж эхэлжээ
Өчигдөр, 20:28
Г.Батсуурь: Уран зохиол дахь жендэрийн судалгаа эрчимжиж байна
Өчигдөр, 20:26
"Эгэл хөвүүн Тэмүжин" таван боть романы эхний хоёр боть ном хэвлэгдлээ
Өчигдөр, 20:25
Засгийн газрын Хяналт хэрэгжүүлэх газрын даргаар П. Батбаатарыг томилжээ
Өчигдөр, 20:22
Дорнын их яруу найрагч Б.Явуухулангийн нэрэмжит “Мөнгөн хазаарын чимээ” наадам болно
Өчигдөр, 20:21
С.Баярцогт: Намын дарга, бүлгийн даргын албан тушаалыг салгах нь зүйтэй гэж ярилцсан
Өчигдөр, 20:20
Эрчим хүчний үнийг иргэдэд гэнэтийн дарамтгүйгээр үе шаттай шинэчилнэ
Өчигдөр, 20:18
П.Наранбаяр:Өмнөх сайд нар руу буруугаа чихэж буй увайгүй үйлдлээ зогсоо
Өчигдөр, 20:17
Санжаасүрэнгийн Зориг агсны 64 насны ой тохиож байна
Өчигдөр, 20:16
Орос, тува, казахаар нэрлэсэн 319 газар усны нэрийг өөрчилнө
Өчигдөр, 20:15
Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх Бүгд Найрамдах Казахстан Улсад төрийн айлчлал хийхээр мордлоо
Өчигдөр, 20:11
ЗТЯ-ны Төрийн нарийн бичгийн даргаар Б.Баярмагнайг томилжээ
10/04/2026, 12:32
Элчин сайдууд итгэмжлэх жуух бичгээ барилаа
10/04/2026, 12:31
УИХ-ын гишүүнийг эгүүлэн татах хуулийг дэмжинэ, дэмжихгүй
10/04/2026, 12:26
Ормузын хоолойн хямрал Бээжин, Москвад ашигтай, АНУ болон түүний холбоотнуудад хохиролтой
10/04/2026, 12:22
Э.Даваанасан ААШТ-д түрүүлсэн Монголын 10 дахь эмэгтэй тамирчин боллоо
10/04/2026, 12:18
Б.Ган-Очир: Хөгжлийн үндсэн зарчим бол ердөө уламжлалаа шинэчлэх юм
10/04/2026, 12:16
Улстөржилтдөө улайрсан Х.Нямбаатар Дээд шүүхийн тогтоолыг хэрэгжүүлэхдээ хууль зөрчив
1/04/2026, 15:58
Туул гол уу, Туулын хурдны зам уу?
1/04/2026, 15:56
Монгол Улсын 35 дахь Ерөнхий сайд Н.Учрал
1/04/2026, 15:54
Ерөнхий сайдад нэр дэвшсэн Н.Учралыг УИХ-ын даргаас чөлөөллөө
1/04/2026, 15:52
Усны компакт төлөвлөсөн хугацаа, батлагдсан төсөвтөө хэрэгжив
1/04/2026, 15:50
Ч.Жачин: Монголын уран зохиолыг жинхэнэ уран зохиол болгосон бүтээлүүд бол “Миний нутаг”, “Учиртай 3 толгой“
1/04/2026, 15:47
“Оскар”-ын наадмын шилдгүүд тодорлоо
16/03/2026, 21:59
Н.Учрал: Хаврын ээлжит чуулганаар авлигын эсрэг эрх зүйн эрүүл орчныг бүрдүүлнэ
16/03/2026, 21:57
“Цагаан алт” хөтөлбөрийн хүрээнд өрхийн үйлдвэрлэлийг бүх талаар дэмжинэ
16/03/2026, 21:55
Улаанбаатар хотын Хаягдал ус дахин боловсруулах анхны үйлдвэр ашиглалтад орлоо
16/03/2026, 21:54
Ж.Батмөнх агсны мэндэлсний 100 жилийн ойд зориулсан дижитал үзэсгэлэнг нээлээ
10/03/2026, 20:29
Зэвсэгт хүчний алба хаагчдын нийгмийн баталгааг сайжруулна
10/03/2026, 20:26
“Хөх сувд” мөсний наадамд үндэсний хувцсаараа гоёсон иргэд
10/03/2026, 20:21
Г.Батхүү агсаны амь насаа алдсан Төрийн ордны газар
22/05/2019, 14:51
????? ????????? SpaceX ????????? ????? ??????? ?????
19/09/2018, 11:38
26/09/2018, 10:41
9/10/2018, 12:01
?.???????? ?????? ?????? ??????? ??????????? ???-?? ?????? ?????? ???????
21/09/2018, 13:45
АНУ-ын шийдвэртэй холбоотойгоор алтны ханш буурч, нефтийн ханш өслөө
14/08/2019, 15:22
"Монголыг чиглэсэн 100 мянган жуулчин агаарын тээврээс болж аяллаа цуцалдаг"
22/04/2019, 15:55
Хэвлэл мэдээллийн салбарын гэрэл зурагчид үзэсгэлэнгээ нээв
25/03/2019, 09:25
Гайхамшигт Антрактид Девен Строссын нүдээр
21/02/2019, 10:18
Бэлтгэл хошууч генерал Б.Баярмагнай: Медальон дурсгах нь цэргийн салбарт ихээхэн хөгжсөн соёл
15/03/2019, 12:37
Эзэмшлийн газар дээрээ автомашин худалдаалж буй 15 ИААНБ-ын газар эзэмших эрхийг цуцаллаа
30/08/2019, 12:46
ЦАГИЙН САЛХИ СЭВЭЛЗҮҮЛСЭН "ЦАГИЙН ЗӨРҮҮ" ФОРУМ
17/04/2019, 12:19
???? ?????????? ?????
3/01/2019, 19:25
Гамшиг осол тохиолдсон үед Ард иргэдийн ирэх “Түр Цугаларах Талбай”-д
25/04/2019, 16:13
Миний харсан Энэтхэгчүүд
13/03/2019, 09:42
“Хүний эрх, эрх чөлөө" шог зургийн үзэсгэлэнгийн нээлт боллоо
17/12/2019, 14:42
Монгол, Их Британи улсын далбаатай галт тэрэг аялалд гарав
19/02/2019, 15:55
Жүжигчин М.Макконахи Техассын их сургуулийн профессор болжээ
30/08/2019, 13:22
Хоккайдо: Монголын өсвөрийн гэрэл зурагчид тэргүүллээ
8/08/2019, 16:13
Уран уургач, бугуйлчдын тэмцээнээс....
27/02/2019, 17:25
АНУ-ын шийдвэртэй холбоотойгоор алтны ханш буурч, нефтийн ханш өслөө
14/08/2019, 15:22
Уран уургач, бугуйлчдын тэмцээнээс....
27/02/2019, 17:25
????? ????????? SpaceX ????????? ????? ??????? ?????
19/09/2018, 11:38
9/10/2018, 12:01
Миний харсан Энэтхэгчүүд
13/03/2019, 09:42
Үндэсний сэтгүүл зүй үүсэж хөгжсөний 106 жилийн ойн баярын өдөр
6/03/2019, 17:04
Жүжигчин М.Макконахи Техассын их сургуулийн профессор болжээ
30/08/2019, 13:22
Г.Батхүү агсаны амь насаа алдсан Төрийн ордны газар
22/05/2019, 14:51
Хэвлэл мэдээллийн салбарын гэрэл зурагчид үзэсгэлэнгээ нээв
25/03/2019, 09:25
“Хүний эрх, эрх чөлөө" шог зургийн үзэсгэлэнгийн нээлт боллоо
17/12/2019, 14:42
26/09/2018, 10:41
"Монголыг чиглэсэн 100 мянган жуулчин агаарын тээврээс болж аяллаа цуцалдаг"
22/04/2019, 15:55
???? ?????????? ?????
3/01/2019, 19:25
Уяачдад Монгол Улсын цол хүртээв
3/02/2019, 14:32
Гайхамшигт Антрактид Девен Строссын нүдээр
21/02/2019, 10:18
?.???????? ?????? ?????? ??????? ??????????? ???-?? ?????? ?????? ???????
21/09/2018, 13:45
Б.Баярсайхан: Байгууллагууд дэргэдээ цэцэрлэг байгуулахад төр хувьсах зардлыг нь даана
12/08/2019, 19:11
Эзэмшлийн газар дээрээ автомашин худалдаалж буй 15 ИААНБ-ын газар эзэмших эрхийг цуцаллаа
30/08/2019, 12:46
Өсвөрийн шатарчдын улсын аварга багаар Хэнтий аймаг шалгарлаа
6/03/2019, 11:03
ЦАГИЙН САЛХИ СЭВЭЛЗҮҮЛСЭН "ЦАГИЙН ЗӨРҮҮ" ФОРУМ
17/04/2019, 12:19

