Угийн бичиг удмын санд учирч болзошгүй аюулаас сэргийлнэ
Хүн есөн үеийн дотор цусныхаа тодорхой хувиар ижил хамаатай байдаг учир энэ хүрээнд ураг холбохыг монголчууд хатуу цээрлэдэг. Гэвч 3-4 дэх үеийн ах дүү нар хоорондоо гэрлэхэд илэрдэг түвшний цус ойртолт сүүлийн жилүүдэд ажиглагдах болжээ. Иймд гэр бүл бүр угийн бичгээ хөтөлж, үр удамдаа өвлүүлэн үлдээх нь Монгол хүний удмын санд учирч болзошгүй аюул болох цус ойртолтоос сэргийлэх хамгийн энгийн арга болохыг өнөөдөр болсон "Угийн бичиг-Улсын үндэс" үндэсний зөвлөгөөнөөр онцлов.
Генетикийн шинжлэх ухаан тогтоосноор цус ойртолтын улмаас хүний бие бялдрын хөгжил давжаа болж өвчинг эсэргүүцэх дархлаа сулардгаас гадна оюуны хомсдол, төрөлхийн гажиг, удамшлын өвчтэй хүүхэд төрөх нь элбэгшдэг байна. ЭХЭМҮТ-д дөрвөн жилийн хугацаанд арван төрлийн 600 гаруй төрөлхийн гажиг бүртгэгдсэн нь уртраг өргөргийн дагуу цус ойртолтын түвшин нэмэгдэж буйтай холбоотой байж болзошгүй хэмээн мэргэжлийн хүмүүс үзэж байна.
ҮАБЗ-ийн Стратеги судалгааны хүрээлэнгийн эрдэм шинжилгээний ажилтан, АУ-ы доктор Э.Энхмаа: "Нэг нутаг усныхан хоорондоо олон үе дамнан гэрлэхэд алсуур цус ойртолт бий болдог. Тиймээс аль болох аймаг сум алгасаж, ураг удмаа сайн судалсны үндсэн дээр хань ижлээ сонгохыг залуучууддаа зөвлөж байна. Монгол Улсын иргэн угийн бичиг хөтлөх үлгэрчилсэн загварыг 2008 онд БСШУСЯ-ны захиалгаар хүн судлаач эрдэмтэд бүтээсэн. Загварын дагуу бөглөсөн угийн бичгийг үндэслэн залуу хосууд цусны хамааралтай эсэхээ магадлах боломжтой" хэмээв.
Монголчууд эрт дээр үеэс ураг холбохдоо хоёр талын ургийн овог, угийн бичгийг чухалчлан үздэг байжээ. Гэвч 1920-иод онд төр засаг тодорхойгүй шалтгаанаар ургийн овог, угийн бичгийг хөтлөхийг хориглосон. Харин 1997 оны Монгол Улсын Засгийн газрын 17 дугаар тогтоолоор ургийн овгийг сэргээхдээ жинхэнэ овгоо мэдэхгүй бол зохиомол овог авч болно хэмээн заасан нь ургийн овог цус ойртолтоос сэргийлэх арга хэрэгсэл байх утгыг алдагдуулсан аж.
Үндэсний аюулгүй байдалд заналхийлж буй цус ойртох аюулаас урьдчилан сэргийлэхийн тулд Өмнөговь, Говь-Алтай, Дундговь, Сүхбаатар зэрэг аймгууд өөрсдийн санаачилгаар угийн бичиг хөтлөх сургагч багш нарыг бэлтгэн ажиллуулж байгаа ч төрөөс энэ асуудалд анхаарлаа хандуулж нэгдсэн арга хэмжээ авч хэрэгжүүлэх шаардлагатайг хэллээ.
Генетикийн шинжлэх ухаан тогтоосноор цус ойртолтын улмаас хүний бие бялдрын хөгжил давжаа болж өвчинг эсэргүүцэх дархлаа сулардгаас гадна оюуны хомсдол, төрөлхийн гажиг, удамшлын өвчтэй хүүхэд төрөх нь элбэгшдэг байна. ЭХЭМҮТ-д дөрвөн жилийн хугацаанд арван төрлийн 600 гаруй төрөлхийн гажиг бүртгэгдсэн нь уртраг өргөргийн дагуу цус ойртолтын түвшин нэмэгдэж буйтай холбоотой байж болзошгүй хэмээн мэргэжлийн хүмүүс үзэж байна.
ҮАБЗ-ийн Стратеги судалгааны хүрээлэнгийн эрдэм шинжилгээний ажилтан, АУ-ы доктор Э.Энхмаа: "Нэг нутаг усныхан хоорондоо олон үе дамнан гэрлэхэд алсуур цус ойртолт бий болдог. Тиймээс аль болох аймаг сум алгасаж, ураг удмаа сайн судалсны үндсэн дээр хань ижлээ сонгохыг залуучууддаа зөвлөж байна. Монгол Улсын иргэн угийн бичиг хөтлөх үлгэрчилсэн загварыг 2008 онд БСШУСЯ-ны захиалгаар хүн судлаач эрдэмтэд бүтээсэн. Загварын дагуу бөглөсөн угийн бичгийг үндэслэн залуу хосууд цусны хамааралтай эсэхээ магадлах боломжтой" хэмээв.
Монголчууд эрт дээр үеэс ураг холбохдоо хоёр талын ургийн овог, угийн бичгийг чухалчлан үздэг байжээ. Гэвч 1920-иод онд төр засаг тодорхойгүй шалтгаанаар ургийн овог, угийн бичгийг хөтлөхийг хориглосон. Харин 1997 оны Монгол Улсын Засгийн газрын 17 дугаар тогтоолоор ургийн овгийг сэргээхдээ жинхэнэ овгоо мэдэхгүй бол зохиомол овог авч болно хэмээн заасан нь ургийн овог цус ойртолтоос сэргийлэх арга хэрэгсэл байх утгыг алдагдуулсан аж.
Үндэсний аюулгүй байдалд заналхийлж буй цус ойртох аюулаас урьдчилан сэргийлэхийн тулд Өмнөговь, Говь-Алтай, Дундговь, Сүхбаатар зэрэг аймгууд өөрсдийн санаачилгаар угийн бичиг хөтлөх сургагч багш нарыг бэлтгэн ажиллуулж байгаа ч төрөөс энэ асуудалд анхаарлаа хандуулж нэгдсэн арга хэмжээ авч хэрэгжүүлэх шаардлагатайг хэллээ.
Сурталчилгаа
Зурхайч нараас гадна нэмэлтээр хөтөч лам ажиллаж байна
23/02/2026, 13:23
МАН-аас Г.Занданшатар, АН-аас Н.Алтанхуяг Ерөнхийлөгчийн сонгуульд “тулах” уу?
23/02/2026, 13:21
1072 хувьцааны ногдол ашиг олгоно
23/02/2026, 13:20
Л.Оюун-Эрдэнийн “34 хувь”-ийг Г.Занданшатар “60 хувь” болголоо
23/02/2026, 13:19
Эзэн Богд Чингис хааны шүтээнд хүндэтгэл үзүүллээ
23/02/2026, 13:08
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх Есөн хөлт цагаан туганд хүндэтгэл үзүүлж, Төрийн золголт хийв
23/02/2026, 13:07
Б.Энхбаяр: Хууль зөрчиж хилийн зурваст 34000 га газар ашиглуулах шийдвэр гаргасан
16/02/2026, 18:09
Х.Булгантуяаг Д.Үүрийнтуяагаар солив
16/02/2026, 18:08
Ж.Гончигсүрэн: Ирэх жилийн өнгийг засах нь бус, өөрийгөө засах нь чухал
16/02/2026, 18:04
“Хүнсний хувьсгал”-ын дүнд “Грийн групп” экспортын үйлдвэрээ ашиглалтад оруулжээ
16/02/2026, 18:03
Дипломат албаны дээд цол хүртээлээ
16/02/2026, 18:02
Ардын багш Д.Сэрээтэрт Хөдөлмөрийн баатар цол хүртээлээ
16/02/2026, 18:00
Трамплинч Ф.Раймунд Германы багт хоёр дахь алтыг авчирлаа
10/02/2026, 13:16
СОР17-г зохион байгуулахад ЕХОБ-тай хамтран ажиллах сонирхолтой байна
10/02/2026, 12:53
Монгол судлалын хөгжилд АНУ-ын монголч эрдэмтдийн үүрэг оролцоо чухлыг онцлов
10/02/2026, 12:50
Стратегийн ордоос 60 хувийн өгөөжийг иргэдэд хүртээнэ
10/02/2026, 12:48
Монголын гүйлтийн цанын тамирчид олимпын спринт төрөлд өрсөлдөнө
10/02/2026, 12:03
Эрдэнэтийн зэсийн үүсмэл ордын өгөөжийн 60 хувийг ард түмэнд хүртээх урьдчилсан тохиролцоонд гарын үсэг зурлаа
10/02/2026, 12:02
Ү.Сайнзаяа: Морин хуурыг хийл, төгөлдөр хуур шиг дэлхийн хөгжим болгохыг мөрөөддөг
10/02/2026, 12:01
А.Сүхбат аварга 20 жилийн дараа дахин бөхийн өргөөнд зодоглов
10/02/2026, 11:58
Милан-Кортина 2026: Норвегийн тамирчид медалийн тоогоор тэргүүлж байна
10/02/2026, 11:55
Булгутова Арюна: Дэлхийн II дайны үед буриад цэргийн монгол бичгээр бичсэн захидал манай тосгоны музейд байдаг
2/02/2026, 15:01
Цагаан идээний борлуулалт 120 сая төгрөгт хүрчээ
2/02/2026, 14:58
“Давс үүрсэн 40 жил” баримтат киног Берлиний кино наадамд танилцуулна
2/02/2026, 14:56
Д.Сүхбаатар жанжны хөшөөнд хүндэтгэл илэрхийлэв
2/02/2026, 14:55
ГЭРЧ: Ц.Санжаачойпэл "Би Монголын хамгийн баян хүн, Г.Занданшатар миний аавын найз. Би хүн алаад шоронгоос зүгээр гараад ирдэг" гэж орилсон
30/01/2026, 15:27
GoGo.mn Ройтерс агентлагтай урт хугацааны хамтын ажиллагааны гэрээ байгууллаа
30/01/2026, 15:26
Б.Чойжилсүрэн сайдад 30 хоногийн хугацаа өгсөн нь “Огцруулна” гэсэн үг
30/01/2026, 15:24
Бүсийн “босс”-ууд
30/01/2026, 15:23
их цэвэрлэгээнд нийслэлийн бүх аж ахуйн нэгж оролцоно
30/01/2026, 14:59
Г.Батхүү агсаны амь насаа алдсан Төрийн ордны газар
22/05/2019, 14:51
????? ????????? SpaceX ????????? ????? ??????? ?????
19/09/2018, 11:38
26/09/2018, 10:41
9/10/2018, 12:01
?.???????? ?????? ?????? ??????? ??????????? ???-?? ?????? ?????? ???????
21/09/2018, 13:45
АНУ-ын шийдвэртэй холбоотойгоор алтны ханш буурч, нефтийн ханш өслөө
14/08/2019, 15:22
"Монголыг чиглэсэн 100 мянган жуулчин агаарын тээврээс болж аяллаа цуцалдаг"
22/04/2019, 15:55
Хэвлэл мэдээллийн салбарын гэрэл зурагчид үзэсгэлэнгээ нээв
25/03/2019, 09:25
Гайхамшигт Антрактид Девен Строссын нүдээр
21/02/2019, 10:18
Бэлтгэл хошууч генерал Б.Баярмагнай: Медальон дурсгах нь цэргийн салбарт ихээхэн хөгжсөн соёл
15/03/2019, 12:37
Эзэмшлийн газар дээрээ автомашин худалдаалж буй 15 ИААНБ-ын газар эзэмших эрхийг цуцаллаа
30/08/2019, 12:46
ЦАГИЙН САЛХИ СЭВЭЛЗҮҮЛСЭН "ЦАГИЙН ЗӨРҮҮ" ФОРУМ
17/04/2019, 12:19
.jpg)
???? ?????????? ?????
3/01/2019, 19:25
Гамшиг осол тохиолдсон үед Ард иргэдийн ирэх “Түр Цугаларах Талбай”-д
25/04/2019, 16:13
Миний харсан Энэтхэгчүүд
13/03/2019, 09:42
“Хүний эрх, эрх чөлөө" шог зургийн үзэсгэлэнгийн нээлт боллоо
17/12/2019, 14:42
Монгол, Их Британи улсын далбаатай галт тэрэг аялалд гарав
19/02/2019, 15:55
Жүжигчин М.Макконахи Техассын их сургуулийн профессор болжээ
30/08/2019, 13:22
Хоккайдо: Монголын өсвөрийн гэрэл зурагчид тэргүүллээ
8/08/2019, 16:13
Уран уургач, бугуйлчдын тэмцээнээс....
27/02/2019, 17:25
АНУ-ын шийдвэртэй холбоотойгоор алтны ханш буурч, нефтийн ханш өслөө
14/08/2019, 15:22
Уран уургач, бугуйлчдын тэмцээнээс....
27/02/2019, 17:25
????? ????????? SpaceX ????????? ????? ??????? ?????
19/09/2018, 11:38
9/10/2018, 12:01
Миний харсан Энэтхэгчүүд
13/03/2019, 09:42
Үндэсний сэтгүүл зүй үүсэж хөгжсөний 106 жилийн ойн баярын өдөр
6/03/2019, 17:04
Жүжигчин М.Макконахи Техассын их сургуулийн профессор болжээ
30/08/2019, 13:22
Г.Батхүү агсаны амь насаа алдсан Төрийн ордны газар
22/05/2019, 14:51
Хэвлэл мэдээллийн салбарын гэрэл зурагчид үзэсгэлэнгээ нээв
25/03/2019, 09:25
“Хүний эрх, эрх чөлөө" шог зургийн үзэсгэлэнгийн нээлт боллоо
17/12/2019, 14:42
26/09/2018, 10:41
"Монголыг чиглэсэн 100 мянган жуулчин агаарын тээврээс болж аяллаа цуцалдаг"
22/04/2019, 15:55
???? ?????????? ?????
3/01/2019, 19:25
Уяачдад Монгол Улсын цол хүртээв
3/02/2019, 14:32
Гайхамшигт Антрактид Девен Строссын нүдээр
21/02/2019, 10:18
?.???????? ?????? ?????? ??????? ??????????? ???-?? ?????? ?????? ???????
21/09/2018, 13:45
Б.Баярсайхан: Байгууллагууд дэргэдээ цэцэрлэг байгуулахад төр хувьсах зардлыг нь даана
12/08/2019, 19:11
Эзэмшлийн газар дээрээ автомашин худалдаалж буй 15 ИААНБ-ын газар эзэмших эрхийг цуцаллаа
30/08/2019, 12:46
Өсвөрийн шатарчдын улсын аварга багаар Хэнтий аймаг шалгарлаа
6/03/2019, 11:03
ЦАГИЙН САЛХИ СЭВЭЛЗҮҮЛСЭН "ЦАГИЙН ЗӨРҮҮ" ФОРУМ
17/04/2019, 12:19