Угийн бичиг удмын санд учирч болзошгүй аюулаас сэргийлнэ
Хүн есөн үеийн дотор цусныхаа тодорхой хувиар ижил хамаатай байдаг учир энэ хүрээнд ураг холбохыг монголчууд хатуу цээрлэдэг. Гэвч 3-4 дэх үеийн ах дүү нар хоорондоо гэрлэхэд илэрдэг түвшний цус ойртолт сүүлийн жилүүдэд ажиглагдах болжээ. Иймд гэр бүл бүр угийн бичгээ хөтөлж, үр удамдаа өвлүүлэн үлдээх нь Монгол хүний удмын санд учирч болзошгүй аюул болох цус ойртолтоос сэргийлэх хамгийн энгийн арга болохыг өнөөдөр болсон "Угийн бичиг-Улсын үндэс" үндэсний зөвлөгөөнөөр онцлов.
Генетикийн шинжлэх ухаан тогтоосноор цус ойртолтын улмаас хүний бие бялдрын хөгжил давжаа болж өвчинг эсэргүүцэх дархлаа сулардгаас гадна оюуны хомсдол, төрөлхийн гажиг, удамшлын өвчтэй хүүхэд төрөх нь элбэгшдэг байна. ЭХЭМҮТ-д дөрвөн жилийн хугацаанд арван төрлийн 600 гаруй төрөлхийн гажиг бүртгэгдсэн нь уртраг өргөргийн дагуу цус ойртолтын түвшин нэмэгдэж буйтай холбоотой байж болзошгүй хэмээн мэргэжлийн хүмүүс үзэж байна.
ҮАБЗ-ийн Стратеги судалгааны хүрээлэнгийн эрдэм шинжилгээний ажилтан, АУ-ы доктор Э.Энхмаа: "Нэг нутаг усныхан хоорондоо олон үе дамнан гэрлэхэд алсуур цус ойртолт бий болдог. Тиймээс аль болох аймаг сум алгасаж, ураг удмаа сайн судалсны үндсэн дээр хань ижлээ сонгохыг залуучууддаа зөвлөж байна. Монгол Улсын иргэн угийн бичиг хөтлөх үлгэрчилсэн загварыг 2008 онд БСШУСЯ-ны захиалгаар хүн судлаач эрдэмтэд бүтээсэн. Загварын дагуу бөглөсөн угийн бичгийг үндэслэн залуу хосууд цусны хамааралтай эсэхээ магадлах боломжтой" хэмээв.
Монголчууд эрт дээр үеэс ураг холбохдоо хоёр талын ургийн овог, угийн бичгийг чухалчлан үздэг байжээ. Гэвч 1920-иод онд төр засаг тодорхойгүй шалтгаанаар ургийн овог, угийн бичгийг хөтлөхийг хориглосон. Харин 1997 оны Монгол Улсын Засгийн газрын 17 дугаар тогтоолоор ургийн овгийг сэргээхдээ жинхэнэ овгоо мэдэхгүй бол зохиомол овог авч болно хэмээн заасан нь ургийн овог цус ойртолтоос сэргийлэх арга хэрэгсэл байх утгыг алдагдуулсан аж.
Үндэсний аюулгүй байдалд заналхийлж буй цус ойртох аюулаас урьдчилан сэргийлэхийн тулд Өмнөговь, Говь-Алтай, Дундговь, Сүхбаатар зэрэг аймгууд өөрсдийн санаачилгаар угийн бичиг хөтлөх сургагч багш нарыг бэлтгэн ажиллуулж байгаа ч төрөөс энэ асуудалд анхаарлаа хандуулж нэгдсэн арга хэмжээ авч хэрэгжүүлэх шаардлагатайг хэллээ.
Генетикийн шинжлэх ухаан тогтоосноор цус ойртолтын улмаас хүний бие бялдрын хөгжил давжаа болж өвчинг эсэргүүцэх дархлаа сулардгаас гадна оюуны хомсдол, төрөлхийн гажиг, удамшлын өвчтэй хүүхэд төрөх нь элбэгшдэг байна. ЭХЭМҮТ-д дөрвөн жилийн хугацаанд арван төрлийн 600 гаруй төрөлхийн гажиг бүртгэгдсэн нь уртраг өргөргийн дагуу цус ойртолтын түвшин нэмэгдэж буйтай холбоотой байж болзошгүй хэмээн мэргэжлийн хүмүүс үзэж байна.
ҮАБЗ-ийн Стратеги судалгааны хүрээлэнгийн эрдэм шинжилгээний ажилтан, АУ-ы доктор Э.Энхмаа: "Нэг нутаг усныхан хоорондоо олон үе дамнан гэрлэхэд алсуур цус ойртолт бий болдог. Тиймээс аль болох аймаг сум алгасаж, ураг удмаа сайн судалсны үндсэн дээр хань ижлээ сонгохыг залуучууддаа зөвлөж байна. Монгол Улсын иргэн угийн бичиг хөтлөх үлгэрчилсэн загварыг 2008 онд БСШУСЯ-ны захиалгаар хүн судлаач эрдэмтэд бүтээсэн. Загварын дагуу бөглөсөн угийн бичгийг үндэслэн залуу хосууд цусны хамааралтай эсэхээ магадлах боломжтой" хэмээв.
Монголчууд эрт дээр үеэс ураг холбохдоо хоёр талын ургийн овог, угийн бичгийг чухалчлан үздэг байжээ. Гэвч 1920-иод онд төр засаг тодорхойгүй шалтгаанаар ургийн овог, угийн бичгийг хөтлөхийг хориглосон. Харин 1997 оны Монгол Улсын Засгийн газрын 17 дугаар тогтоолоор ургийн овгийг сэргээхдээ жинхэнэ овгоо мэдэхгүй бол зохиомол овог авч болно хэмээн заасан нь ургийн овог цус ойртолтоос сэргийлэх арга хэрэгсэл байх утгыг алдагдуулсан аж.
Үндэсний аюулгүй байдалд заналхийлж буй цус ойртох аюулаас урьдчилан сэргийлэхийн тулд Өмнөговь, Говь-Алтай, Дундговь, Сүхбаатар зэрэг аймгууд өөрсдийн санаачилгаар угийн бичиг хөтлөх сургагч багш нарыг бэлтгэн ажиллуулж байгаа ч төрөөс энэ асуудалд анхаарлаа хандуулж нэгдсэн арга хэмжээ авч хэрэгжүүлэх шаардлагатайг хэллээ.
Сурталчилгаа
ХХОАТ-ын 2025 оны хөнгөлөлт, буцаан олголтыг иргэдийн дансанд шилжүүлж эхэлжээ
20/04/2026, 20:28
Г.Батсуурь: Уран зохиол дахь жендэрийн судалгаа эрчимжиж байна
20/04/2026, 20:26
"Эгэл хөвүүн Тэмүжин" таван боть романы эхний хоёр боть ном хэвлэгдлээ
20/04/2026, 20:25
Засгийн газрын Хяналт хэрэгжүүлэх газрын даргаар П. Батбаатарыг томилжээ
20/04/2026, 20:22
Дорнын их яруу найрагч Б.Явуухулангийн нэрэмжит “Мөнгөн хазаарын чимээ” наадам болно
20/04/2026, 20:21
С.Баярцогт: Намын дарга, бүлгийн даргын албан тушаалыг салгах нь зүйтэй гэж ярилцсан
20/04/2026, 20:20
Эрчим хүчний үнийг иргэдэд гэнэтийн дарамтгүйгээр үе шаттай шинэчилнэ
20/04/2026, 20:18
П.Наранбаяр:Өмнөх сайд нар руу буруугаа чихэж буй увайгүй үйлдлээ зогсоо
20/04/2026, 20:17
Санжаасүрэнгийн Зориг агсны 64 насны ой тохиож байна
20/04/2026, 20:16
Орос, тува, казахаар нэрлэсэн 319 газар усны нэрийг өөрчилнө
20/04/2026, 20:15
Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх Бүгд Найрамдах Казахстан Улсад төрийн айлчлал хийхээр мордлоо
20/04/2026, 20:11
ЗТЯ-ны Төрийн нарийн бичгийн даргаар Б.Баярмагнайг томилжээ
10/04/2026, 12:32
Элчин сайдууд итгэмжлэх жуух бичгээ барилаа
10/04/2026, 12:31
УИХ-ын гишүүнийг эгүүлэн татах хуулийг дэмжинэ, дэмжихгүй
10/04/2026, 12:26
Ормузын хоолойн хямрал Бээжин, Москвад ашигтай, АНУ болон түүний холбоотнуудад хохиролтой
10/04/2026, 12:22
Э.Даваанасан ААШТ-д түрүүлсэн Монголын 10 дахь эмэгтэй тамирчин боллоо
10/04/2026, 12:18
Б.Ган-Очир: Хөгжлийн үндсэн зарчим бол ердөө уламжлалаа шинэчлэх юм
10/04/2026, 12:16
Улстөржилтдөө улайрсан Х.Нямбаатар Дээд шүүхийн тогтоолыг хэрэгжүүлэхдээ хууль зөрчив
1/04/2026, 15:58
Туул гол уу, Туулын хурдны зам уу?
1/04/2026, 15:56
Монгол Улсын 35 дахь Ерөнхий сайд Н.Учрал
1/04/2026, 15:54
Ерөнхий сайдад нэр дэвшсэн Н.Учралыг УИХ-ын даргаас чөлөөллөө
1/04/2026, 15:52
Усны компакт төлөвлөсөн хугацаа, батлагдсан төсөвтөө хэрэгжив
1/04/2026, 15:50
Ч.Жачин: Монголын уран зохиолыг жинхэнэ уран зохиол болгосон бүтээлүүд бол “Миний нутаг”, “Учиртай 3 толгой“
1/04/2026, 15:47
“Оскар”-ын наадмын шилдгүүд тодорлоо
16/03/2026, 21:59
Н.Учрал: Хаврын ээлжит чуулганаар авлигын эсрэг эрх зүйн эрүүл орчныг бүрдүүлнэ
16/03/2026, 21:57
“Цагаан алт” хөтөлбөрийн хүрээнд өрхийн үйлдвэрлэлийг бүх талаар дэмжинэ
16/03/2026, 21:55
Улаанбаатар хотын Хаягдал ус дахин боловсруулах анхны үйлдвэр ашиглалтад орлоо
16/03/2026, 21:54
Ж.Батмөнх агсны мэндэлсний 100 жилийн ойд зориулсан дижитал үзэсгэлэнг нээлээ
10/03/2026, 20:29
Зэвсэгт хүчний алба хаагчдын нийгмийн баталгааг сайжруулна
10/03/2026, 20:26
“Хөх сувд” мөсний наадамд үндэсний хувцсаараа гоёсон иргэд
10/03/2026, 20:21
Г.Батхүү агсаны амь насаа алдсан Төрийн ордны газар
22/05/2019, 14:51
????? ????????? SpaceX ????????? ????? ??????? ?????
19/09/2018, 11:38
26/09/2018, 10:41
9/10/2018, 12:01
?.???????? ?????? ?????? ??????? ??????????? ???-?? ?????? ?????? ???????
21/09/2018, 13:45
АНУ-ын шийдвэртэй холбоотойгоор алтны ханш буурч, нефтийн ханш өслөө
14/08/2019, 15:22
"Монголыг чиглэсэн 100 мянган жуулчин агаарын тээврээс болж аяллаа цуцалдаг"
22/04/2019, 15:55
Хэвлэл мэдээллийн салбарын гэрэл зурагчид үзэсгэлэнгээ нээв
25/03/2019, 09:25
Гайхамшигт Антрактид Девен Строссын нүдээр
21/02/2019, 10:18
Бэлтгэл хошууч генерал Б.Баярмагнай: Медальон дурсгах нь цэргийн салбарт ихээхэн хөгжсөн соёл
15/03/2019, 12:37
ЦАГИЙН САЛХИ СЭВЭЛЗҮҮЛСЭН "ЦАГИЙН ЗӨРҮҮ" ФОРУМ
17/04/2019, 12:19
Эзэмшлийн газар дээрээ автомашин худалдаалж буй 15 ИААНБ-ын газар эзэмших эрхийг цуцаллаа
30/08/2019, 12:46
.jpg)
???? ?????????? ?????
3/01/2019, 19:25
Гамшиг осол тохиолдсон үед Ард иргэдийн ирэх “Түр Цугаларах Талбай”-д
25/04/2019, 16:13
Миний харсан Энэтхэгчүүд
13/03/2019, 09:42
“Хүний эрх, эрх чөлөө" шог зургийн үзэсгэлэнгийн нээлт боллоо
17/12/2019, 14:42
Монгол, Их Британи улсын далбаатай галт тэрэг аялалд гарав
19/02/2019, 15:55
Жүжигчин М.Макконахи Техассын их сургуулийн профессор болжээ
30/08/2019, 13:22
Хоккайдо: Монголын өсвөрийн гэрэл зурагчид тэргүүллээ
8/08/2019, 16:13
Уран уургач, бугуйлчдын тэмцээнээс....
27/02/2019, 17:25
АНУ-ын шийдвэртэй холбоотойгоор алтны ханш буурч, нефтийн ханш өслөө
14/08/2019, 15:22
Уран уургач, бугуйлчдын тэмцээнээс....
27/02/2019, 17:25
????? ????????? SpaceX ????????? ????? ??????? ?????
19/09/2018, 11:38
9/10/2018, 12:01
Миний харсан Энэтхэгчүүд
13/03/2019, 09:42
Үндэсний сэтгүүл зүй үүсэж хөгжсөний 106 жилийн ойн баярын өдөр
6/03/2019, 17:04
Жүжигчин М.Макконахи Техассын их сургуулийн профессор болжээ
30/08/2019, 13:22
Г.Батхүү агсаны амь насаа алдсан Төрийн ордны газар
22/05/2019, 14:51
Хэвлэл мэдээллийн салбарын гэрэл зурагчид үзэсгэлэнгээ нээв
25/03/2019, 09:25
“Хүний эрх, эрх чөлөө" шог зургийн үзэсгэлэнгийн нээлт боллоо
17/12/2019, 14:42
26/09/2018, 10:41
"Монголыг чиглэсэн 100 мянган жуулчин агаарын тээврээс болж аяллаа цуцалдаг"
22/04/2019, 15:55
???? ?????????? ?????
3/01/2019, 19:25
Уяачдад Монгол Улсын цол хүртээв
3/02/2019, 14:32
Гайхамшигт Антрактид Девен Строссын нүдээр
21/02/2019, 10:18
?.???????? ?????? ?????? ??????? ??????????? ???-?? ?????? ?????? ???????
21/09/2018, 13:45
Б.Баярсайхан: Байгууллагууд дэргэдээ цэцэрлэг байгуулахад төр хувьсах зардлыг нь даана
12/08/2019, 19:11
Эзэмшлийн газар дээрээ автомашин худалдаалж буй 15 ИААНБ-ын газар эзэмших эрхийг цуцаллаа
30/08/2019, 12:46
Өсвөрийн шатарчдын улсын аварга багаар Хэнтий аймаг шалгарлаа
6/03/2019, 11:03
ЦАГИЙН САЛХИ СЭВЭЛЗҮҮЛСЭН "ЦАГИЙН ЗӨРҮҮ" ФОРУМ
17/04/2019, 12:19