МАН-ынхан эрх ашгийн төлөө хэмлэлдэж байхаар хэлмэгдсэн нөхөртөө анхаараач
Ах намынхан журамт нөхдөө ангалд хаячихаад өөрсдөө албан тушаал, эрх мэдлийн төлөө өдөр шөнөгүй тулалдаж, нэгнээ хэлмэгдэн, шүүхийн өмнө үнэнээ тэврээд зогсож байхад улам л түлхэнэ үү гэхээс хамгаалдаггүй бололтой.
Хамгийн сүүлийн жишээ гэхэд 2023 онд Зам, тээвэр хөгжлийн сайд асан Б.Энх-Амгаланг “Нүүрсний” гэх хэргээр хэлмэгдүүлэн цоллосон. Нүүрсний асуудал байхгүй учраас сүүлдээ замын ангилал сольсон, бусдад давуу байдал олгосон гэх үндэслэлээр яллагдагчаар татсан юм. Б.Энх-Амгалан хууль шүүхийн өмнө баримт түшиглэн, үнэнээ удаа дараа өчиж, дахин дахин давж заалдсан ч хүчгүйдэж байгаагийн цаана улс төр байна гэж хардахаас өөр аргагүй.
Түүнээс бус Б.Энх-Амгалан Зам тээвэр, хөгжлийн сайдаар ажиллаж байхдаа Засгийн газрын тогтоол хэрэгжүүлэх замаар 134 дүгээр шийдвэр гарган, Өмнөговь, Цогтцэций сумаас Говьсүмбэр, Сүмбэр сум хүртэлх орон нутгийн чанартай автозамыг улсын чанартай автозамын ангилалд шилжүүлсэн явдал. Хэрэв энэ замыг улсын чанартай ангилалд шилжүүлээгүй бол Улаанбаатар-Даланзадгад чиглэлийн автозам эвдэрч, тээвэр хийх боломжгүй байв. Цар тахлын улмаас хил боомтууд хаагдаж, Монгол Улсын экспорт энэ замаар л дамжсан. Тиймдээ ч валютын нөөцөө шавхчихгүй цар тахлыг давж гарсан.
Товчхон дурдахад "Их дэлгэмэл Ингүүн" компани "Страто" компанитай нүүрс тээвэрлэх гэрээтэй байсан учраас "Энэ замыг бид өөрийн хөрөнгөөр тусгай зориулалттын хатуу хучилттай зам болгоё. Тиймээс бидэнд эзэмших эрхийг нь түр олгооч. Бид аюулгүй байдлыг нь хангаад явъя" гэх хүсэлтийг Зам, тээвэр хөгжлийн яаманд тавьсан. Тухайн үед яам судалж үзээд "Улсын төсвөөс нэг ч төгрөг гарахгүйгээр энэ зам хариуцах эзэнтэй болох юм байна" гэдэг саналыг сайддаа танилцуулаад шийдвэр нь гарч байсан зүйл. Өөрөөр хэлбэл эдийн засагт өндөр ач холбогдолтой ажил хийхийн зэрэгцээ улсын төсөв хэмнэсэн.
Тэгээд ч замын ангилал өөрчлөх нь зөвхөн Б.Энх-Амгалан сайдын үед хөндсөн асуудал биш. Зам, тээвэр хөгжлийн сайдаар ажиллаж асан Ж.Бат-Эрдэнэ, Я.Содбаатар нарын үед “Эдийн засагт ач холбогдолтой хүнд даацын тээвэрлэлт хийх шаардлагатай байна. Тус замыг улсын ангилалд оруулж өгөөч" гэсэн саналыг салбар яамандаа тавьсан. Ийнхүү дээрх сайдуудын үед замын ангиллыг өөрчлөх асуудлаар дамжин өнгөрөх гурван аймгийн Засаг даргад хандсаны дараа Б.Энх-Амгалангийн үед шийдвэр нь гарсан байдаг. Процесс гэвэл ердөө энэ. Шуудхан хэлэхэд ямар ч гэмт хэргийн бүрэлдэхүүнгүй, хэлмэгдүүлчихсэн. Энэ талаар түүний өмгөөлөгч болон бусад хуульчид ч байр сууриа илэрхийлсэн.
Б.Энх-Амгалан Аюулгүй байдлын ажлын албанаас хөдөлмөрийнхөө гарааг эхлүүлж, Төрд дөрвөн удаа тангараг өргөсөн жинхэнэ Төрийн хүн. Бага залуугаасаа МАН хэмээх айлд итгэл үнэмшлээ өгөн, энэ айлын төлөө, Төрийн төлөө шударгаар зүтгэж ирсэн хүн гэдгийг хэн хүнгүй мэднэ. Гэтэл хэлмэгдчихээд байхад нь намынхан нь нэг ч удаа анхаарал хандуулж, журамт нөхрөө хамгаалахгүй байгаа нь ямар учиртай юм. Эрх баригч намын өндөрлөгүүд хууль, шүүх, хүчний байгууллагын толгой томилгоог гарддаг биз дээ. Ядахад “Б.Энх-Амгалангийн асуудлыг сайтар нягтлан судалж үзээч” гэх хандлага ч алга.
Songolt.mn
Хамгийн сүүлийн жишээ гэхэд 2023 онд Зам, тээвэр хөгжлийн сайд асан Б.Энх-Амгаланг “Нүүрсний” гэх хэргээр хэлмэгдүүлэн цоллосон. Нүүрсний асуудал байхгүй учраас сүүлдээ замын ангилал сольсон, бусдад давуу байдал олгосон гэх үндэслэлээр яллагдагчаар татсан юм. Б.Энх-Амгалан хууль шүүхийн өмнө баримт түшиглэн, үнэнээ удаа дараа өчиж, дахин дахин давж заалдсан ч хүчгүйдэж байгаагийн цаана улс төр байна гэж хардахаас өөр аргагүй.
Түүнээс бус Б.Энх-Амгалан Зам тээвэр, хөгжлийн сайдаар ажиллаж байхдаа Засгийн газрын тогтоол хэрэгжүүлэх замаар 134 дүгээр шийдвэр гарган, Өмнөговь, Цогтцэций сумаас Говьсүмбэр, Сүмбэр сум хүртэлх орон нутгийн чанартай автозамыг улсын чанартай автозамын ангилалд шилжүүлсэн явдал. Хэрэв энэ замыг улсын чанартай ангилалд шилжүүлээгүй бол Улаанбаатар-Даланзадгад чиглэлийн автозам эвдэрч, тээвэр хийх боломжгүй байв. Цар тахлын улмаас хил боомтууд хаагдаж, Монгол Улсын экспорт энэ замаар л дамжсан. Тиймдээ ч валютын нөөцөө шавхчихгүй цар тахлыг давж гарсан.
Товчхон дурдахад "Их дэлгэмэл Ингүүн" компани "Страто" компанитай нүүрс тээвэрлэх гэрээтэй байсан учраас "Энэ замыг бид өөрийн хөрөнгөөр тусгай зориулалттын хатуу хучилттай зам болгоё. Тиймээс бидэнд эзэмших эрхийг нь түр олгооч. Бид аюулгүй байдлыг нь хангаад явъя" гэх хүсэлтийг Зам, тээвэр хөгжлийн яаманд тавьсан. Тухайн үед яам судалж үзээд "Улсын төсвөөс нэг ч төгрөг гарахгүйгээр энэ зам хариуцах эзэнтэй болох юм байна" гэдэг саналыг сайддаа танилцуулаад шийдвэр нь гарч байсан зүйл. Өөрөөр хэлбэл эдийн засагт өндөр ач холбогдолтой ажил хийхийн зэрэгцээ улсын төсөв хэмнэсэн.
Тэгээд ч замын ангилал өөрчлөх нь зөвхөн Б.Энх-Амгалан сайдын үед хөндсөн асуудал биш. Зам, тээвэр хөгжлийн сайдаар ажиллаж асан Ж.Бат-Эрдэнэ, Я.Содбаатар нарын үед “Эдийн засагт ач холбогдолтой хүнд даацын тээвэрлэлт хийх шаардлагатай байна. Тус замыг улсын ангилалд оруулж өгөөч" гэсэн саналыг салбар яамандаа тавьсан. Ийнхүү дээрх сайдуудын үед замын ангиллыг өөрчлөх асуудлаар дамжин өнгөрөх гурван аймгийн Засаг даргад хандсаны дараа Б.Энх-Амгалангийн үед шийдвэр нь гарсан байдаг. Процесс гэвэл ердөө энэ. Шуудхан хэлэхэд ямар ч гэмт хэргийн бүрэлдэхүүнгүй, хэлмэгдүүлчихсэн. Энэ талаар түүний өмгөөлөгч болон бусад хуульчид ч байр сууриа илэрхийлсэн.

Б.Энх-Амгалан Аюулгүй байдлын ажлын албанаас хөдөлмөрийнхөө гарааг эхлүүлж, Төрд дөрвөн удаа тангараг өргөсөн жинхэнэ Төрийн хүн. Бага залуугаасаа МАН хэмээх айлд итгэл үнэмшлээ өгөн, энэ айлын төлөө, Төрийн төлөө шударгаар зүтгэж ирсэн хүн гэдгийг хэн хүнгүй мэднэ. Гэтэл хэлмэгдчихээд байхад нь намынхан нь нэг ч удаа анхаарал хандуулж, журамт нөхрөө хамгаалахгүй байгаа нь ямар учиртай юм. Эрх баригч намын өндөрлөгүүд хууль, шүүх, хүчний байгууллагын толгой томилгоог гарддаг биз дээ. Ядахад “Б.Энх-Амгалангийн асуудлыг сайтар нягтлан судалж үзээч” гэх хандлага ч алга.
Songolt.mn






