Монгол банхар дэлхийн аварга болж, 2025 онд дэлхийд албан ёсны үүлдрээр бүртгүүлнэ

Олон улсын нохой судлалын холбооноос жил бүр зохион байгуулдаг дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн буюу “World dog show 2024” Хорватын нийслэл Загреб хотод болж, монгол банхар анх удаа дэлхийн тавцанд өрсөлдөн тэргүүн байр эзлээд өчигдөрэх орондоо ирлээ.

Тус тэмцээнд 98 улсын 376 үүлдрийн 18350 нохой оролцсоноос Монголын уугуул үүлдэр монгол банхар анх удаа дэлхийн дэвжээн дээр гарч өрсөлдсөн нь онцлог үйл явдал байлаа. Монголоос оролцож буй хамт олон монгол уламжлалт гэрийнхээ үзүүлэн,  эдлэл хэрэгсэл, уугуул банхрын түүхийг дэлгэн, үндэснийхээ хувцсыг өмссөн нь нохой сонирхогчид төдийгүй тэмцээний шүүгчдийн сонирхлыг их татжээ. FCI нь нийт нохдын ажлын чиглэл, үүрэг зориулалтаар 10 группт ангилдаг бөгөөд дэлхийд бүртгэгдээгүй ч бүртгүүлэхээр төлөвлөж байгаа үүлдрийн нохдыг 11-р группт тооцон өрсөлдүүлдэг. Монгол орноос улсын аварга цолтой Хангарьд, Толигор, Гүен дуудлагатай гурван нохой дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд оролцсон юм. Үүнээс Шандын харуул Хангарьд дуудлагатай нохой 11 дүгээр группт өрсөлдөн 18 үүлдрийн нохдоос тэргүүн байр эзэлж, цомын эзэн болсон. Харин Гүен, Толигор нар Хорватын аваргаар тодорчээ.

Монголын нохой судлалын холбоо, Монгол банхар судлалын холбооны хамт олон монгол банхраа дэлхийд бүртгүүлэх зорилго тавин ажиллаж байгаа ажлын нэг хэсэг нь энэ юм. Монголын нохой судлалын холбооноос “World Dog Show 2024” монгол банхар тэмцээнд оролцсоноор цаашдаа 2025 онд тус үүлдрийг Олон улсын нохой судлалын холбоонд бүртгүүлэх хүсэлт гаргахад том нөлөө үзүүлэхаж.Сонирхуулахад, Олон улсын нохой судлалын холбоонд нийт 367 үүлдэр албан ёсоор бүртгэлтэйбайдагбайна.

Энэ талаар Монголын нохой судлалын холбооны тэргүүн Б.Энхбаяр ярихдаа “Дэлхийн 100 гаруй орныг эгнээндээ нэгтгэсэн Олон улсын нохой судлалын холбоо гэж байгууллага бий. Уг байгууллагад манай холбоо 2009 онд гишүүнээр элсээд, өнгөрсөн жил албан ёсны эрхтэй гишүүн болсон. Харин ирэх жил монгол банхар нохойг албан ёсны үүлдэрээр бүртгүүлэх гэж байна. Энэ хүрээнд Монголоос гурван банхар “World Dog Show 2024” буюу дэлхийн аваргад амжилттай оролцлоо. Анх удаа оролцсон манай баг Хорватын аварга, 11-р группийн дэлхийн аваргад болоод эх орондоо ирж байна. Монгол банхар анх удаа дэлхийн рингэнд гарснаараа онцлогтой. Олон улсын нохой судлалын холбооноос тавьсан шаардлагуудыг хангасан учраас ДАШТ-д оролцох эрх авсан. Хол газрыг зорьсныхоо хэргийг гаргаж, өндөр амжилт үзүүллээ. Цэвэр үүлдрийн уугуул нохой мөн эсэхийг шалгадаг хэд хэдэн шалгуур бий. Тэр бүхнийг хангасан учраас 2025 онд Финландын Хельсинк хотод болох олон улсын чуулган дээр монгол банхрыг албан ёсоор танилцуулж, дэлхийн албан ёсны үүлдрээр бүртгэх юм. Загребт болсон тэмцээний үеэр дэлхийн нохойны мэргэжилтнүүд монгол банхартай албан ёсоор танилцлаа. Бид зөвхөн тэмцээнд оролцоод зогсохгүй эх орноо давхар сурталчиллаа” гэв.

Дэлхий дээр 260 гаруй цэвэр цусны үүлдэр бүртгэлтэй байдаг. Үүнээс 50 орчим үүлдрийн нохой Монголд бий. Тэгвэл Монголын нохой судлалын холбоонд 12 мянган цэвэр үүлдрийн нохой бүртгэлтэй байдгаас 8000 нь зөвхөн монгол банхар байдаг ажээ. Түүнчлэн ирэх сарын 14-16-нд “Mongol nomad 2024” нохойн олон улсын үзэсгэлэн, тэмцээнийг Улаанбаатар хотноо зохион байгуулах гэж байна. Тэгвэл дэлхийн аваргад түрүүлсэн Хангарьд хэмээх монгол банхар нь өдгөө таван настай бөгөөд анх удаа тэмцээнд оролцоод түрүүлсэн нь энэ.

Түүний эзэн Д.Түвшинтөр ярихдаа “Би нохой тэжээгээд 38 жил болжээ. Монгол банхарыг онцолж тэжээдгээрээ онцлогтой. Нохой маань Шандын харуул-Хангарьд гэдэг. Монгол нохой яг монгол хүн шиг ямар нөхцөлд маш хурдан дасан зохицох чадвартай, тэсвэр тэвчээртэй гэдгийг сая мэдэрлээ. Хоол солигдох, урт аялал, цаг агаар гэх мэт зүйлээс болж ядрах болов уу гэтэл огт тийм зүйл болоогүй. Хангарьд маань маш адал явдалтайгаар энэхүү тэмцээндээ оролцоод ирж байгаа юм. Хангарьд маань миний анх тэжээж байсан Хаба хэмээх нохойны минь гурав дахь үе. Монгол банхар хамгийн гол нь эрүүл бие цогцостой байх ёстой. Хэтэрхий том байх нь биеийн анатомийн гажигтай байх магадлалтай учраас монгол банхарт стандарт батлуулсан. Тухайн стандартаар банхарыг дундаж хэмжээнд байхаар батлууллаа. Монгол банхар цоо эрүүл, ажлын чадамж маш өндөр, өөртөө итгэлтэй байх ёстой” гэв.

Харин Хорватын аваргаар шалгарсан Гүен, Толигор нарын эзэн Л.Билгүүн “Миний хоёр нохой Хорватын аваргаар тодорлоо. Маш сайхан байна. Толигор дөрөв, Гүен нэг настай. Багаасаа л нохой тэжээх, үржүүлэх хоббитой байлаа. Харин 2016 оноос цэвэр цусны монгол банхар үржүүлж, тэжээж эхэлсэн. Толигор, Хангарьд нарын эцэг нь Дайчин нэртэй Монгол Улсын аварга нохой байдаг. Монгол банхар бусад үүлдрийн нохойг бодоход тэжээхэд хялбар, хүндрэл гарахгүй. Үндэсний онцлог юмуу даа. Дөрвөн улиралд маш сайн дасан зохицох чадвартай” хэмээн ярилаа.
скачать dle 12.0