Д.Дуламсүрэн: Аялал жуулчлалын салбарт тогтвортой ажиллах боловсон хүчнийг бэлтгэх шаардлагатай байна

Монгол орны хойморт орших Хөвсгөл аймаг аялал жуулчлал хөгжүүлэх гол бүс нутаг юм.

Хөвсгөл аймагт аялал жуулчлалын салбар 1991 оноос хөгжиж, анхны жуулчны бааз “Тойлогт”-ыг 1991 оны 5 дугаар сард Хатгал тосгоны Жанхайн Тойлогтын хошуу хэмээх газарт 5 гэрт, 10 ажилтантай байгуулж эхний жилдээ 15 гадаадын жуулчин хүлээн авч байжээ.



Хөвсгөл аймаг аялал жуулчлалын тулгуур төв болох зорилт дэвшүүлэн ажиллаж жил бүр Цааны баяр, Цасны баяр, Мөсний баяр, Цаатан фестиваль, Сарлаг наадам, Далийн баяр зэрэг 5-6 үйл ажиллагааг холбогдох газруудтай хамтран тогтмол зохион байгуулж байна. Жилд хоймор нутгийг 100 гаруй мянган жуулчин зорин ирдэг болжээ. Энэ чиглэлээр Хөвсгөл аймгийн Байгаль орчны газрын Аялал жуулчлал хариуцсан мэргэжилтэн Д.Дуламсүрэнтэй ярилцлаа.
-Хөвсгөл аймаг “Аялал жуулчлалын тулгуур төв” болох зорилт дэвшүүлсэн. Үүний хүрээнд хэрэгжүүлж буй ажлуудын талаар тодруулна уу?
-Аялал жуулчлалыг хөгжүүлэх богино, дунд хугацааны бодлогын баримт бичгүүдийг боловсруулан 2009 оноос эхлэн тасралтгүй хэрэгжүүлж ирсэн. Хамгийн том нь Аялал жуулчлалын мастер төлөвлөгөөг 2018-2028 он хүртэл баталсан юм.
Аль ч салбарын хөгжлийн үндэс нь дэд бүтэц байдаг. Хөвсгөл аймаг2014 онд Улаанбаатар хоттой хатуу хучилттай замаар холбогдсоноор жуулчдын урсгал жил бүр нэмэгдсээр байна.
Мөн далайн эргийн жуулчны баазууд цахилгаан эрчим хүчээр хангагдаж бүх үүрэн телефоны сүлжээ орж, интернэтэд холбогдсоноориргэдаялж явахдаа ч ажлаа хийх боломж бүрдсэн.

Азийн хөгжлийн банкны санхүүжилтээр иргэдийн амьжиргааг дэмжиж тогтвортой аялал жуулчлалыг хөгжүүлэх төсөл 2016-2019 онд Хөвсгөл нуурын орчны бүсийн сумдад маш амжилттай хэрэгжсэн.
Мөн 2019-2026 онд 19 сая ам. долларын аялал жуулчлалын дэд бүтцийг хөгжүүлэх төсөл хэрэгжиж, бүтээн байгуулалтууд өрнөж, эхнээсээ ашиглалтад ороод явж байна.


Аймгийн хэмжээнд хувийн хэвшлийн хөрөнгө оруулалтаар томоохон жуулчны бааз, зочид буудал, амралтын газар, гэр буудлууд ашиглалтад орж нэг ээлждээ 10300 орчим хүн хүлээн авах хүчин чадалтай болсон байна. Том сүлжээ дэлгүүрүүд салбараа нээсэн. Мөн аялал жуулчлалын 50, 100 цогцолбор, Соёмбо цогцолборууд ашиглалтад орж аялагч жуулчдын зорин очих, чөлөөт цагаа зөв зохистой өнгөрүүлэх таатай орчин бий болсон.“Жуулчдын мэдээллийн төв” аялал жуулчлалын улиралд тогтвортой ажиллаж жуулчдыг мэдээллээр хангаж байна.

-Иргэд Хөвсгөл нуурыг л үзэх гэж ирдэг байсан. Одоо харин Дархадын хотгор, Даян дээрх гээд үзэсгэлэнт олон газрыг зорьдог болж. Тусгай хөтөлбөр, маршрут байгаа юу?
-Хөвсгөлаймаг аялал жуулчлалын мастер төлөвлөгөөгөө 2018 онд аймгуудаас хамгийн анх боловсруулж батлуулсан.

Судалгаа сайн хийж, томоохон эрдэмтэн судлаачдын баг боловсруулсан байдаг. Үүнд аймгийн хэмжээнд аялал жуулчлалын 5 цагариг буюу 5 бүсэд хэрхэн хөгжүүлэх талаар тодорхой тусгаж, эдийн засгийн үр ашгийг нь тооцон гаргасан, сумд аялал жуулчлал хөгжүүлэх хөтөлбөрүүдээ мөн уялдуулан гаргаж, аялал жуулчлалаас орон нутгийн иргэд ашиг орлого олох боломж бүрдсэн.
Ихэнх сум аялал жуулчлалын тогтмолжсон үйл ажиллагаатай болж нутаг орноо сурталчлахаас гадна иргэд нутгийн онцлог бүхий брэнд бүтээгдэхүүн, гар урлалаас тодорхой хэмжээний орлого олох боломж бүрдэж байна. Иргэдийн гар урлалын бүтээлүүд чанаржиж, бүтээгдэхүүний сав баглаа боодол нь сайжирч байна.

-Ирж буй жуулчид ихэнх нь урин дулааны цагт ирж байна. Өвлийн аялал жуулчлалыг хөгжүүлэхийн тулд  юунд анхаарч ажиллаж байна вэ?
-Сүүлийн жилүүдэджуулчид улирлын хамааралгүй аялдаг болсон. Ялангуяа Хөвсгөлийн өвлийг үзэх жуулчдын тоо жил ирэх тусам нэмэгдэж байна.Тухайлбал, Рэнчинлхүмбэ сумын мөнх ногоон ургамалтай Жарганатын гол руу аяллын урсгал бий болсон.Өвлийн улиралдтохилог жуулчны бааз байгуулж жуулчдаа авч эхэлсэн. Хатгалын төв,Хөвсгөлнуурын баруун эрэг дагуу 5-6жуулчны бааз өвлийн улиралд тогтмол үйл ажиллагаа явуулж байна.


“Хөх сувд” бол өвлийн томоохон мөсний баяр. Цаашид өвлийн улирлын аялагчдын тоог нэмэгдүүлэхийн тулд аялагчдын сонирхол татах үйл ажиллагааг нэмэгдүүлэхээр төлөвлөж байна. 

Дархад хурд,Цагаан адууны баяр, Тэсийн голын нүүдэлчид, "Сэрүүн сайхан хангай" уртын дууны наадам, Шагайн харвааны наадам, Монгол бөхийн баяр, Алунгоо эхийн сургаалын баяр зэргийг 2-4 жил тутамд зохион байгуулж байна.




-Ирэх жилийн Мөсний баяр сар шинийн өдрүүдтэй давхцаж байсан. Ямар зохицуулалт хийх вэ?
-Ирэх жилийнЦагаан сар 3 дугаар сарын 1-нд тохиож байгаа. Иймээс Мөсний баярыг 2 дугаар сарын 21-23-ны хооронд зохион байгуулах саналаа боловсруулж, шинээр байгуулагдсан ССАЖЗЯ-нд хүргүүлсэн.
Хуульдаа 10 дугаар сарын 1 гэхэд зарлахаар туссан байдаг.Удахгүйшийдвэрлэжолон нийтэд албан ёсоор зарлах байх.

-Аялал жуулчлалын салбарт тулгамддаг гол асуудал бол үйлчилгээ байдаг. Энэ тал дээр ямар бодлого баримталж байна вэ?
-Зочлох үйлчилгээбол хүний нүдэн дээр ил явагдаж байдаг “эмзэг” зүйл. Нэг хүнд сайхан үйлчлээд явуулахад цаана нь 10 хүнд түгээж байдаг бол сэтгэлд нь хүрэхгүй үйлчилгээ үзүүлбэл 100 байтугай 1000  хүнд ч түгээж мэдэх цахим орчинд бид амьдарч байгаа. Үйлчилгээний салбарын боловсон хүчнийг чадавхжуулах богино хугацааны сургалтуудыг жил бүр хийдэг. Хамгийн олон хүн хамруулсан сургалтыг  2019, 2020 онд 2 удаа  хийж 2000 гаруй хүнийг зочлох үйлчилгээний 10 голлох мэргэжлээр  богино хугацааны сургалтаар бэлтгэсэн.


Зочлох үйлчилгээний салбарт ажиллагсад ажлын байрандаа тогтвортой ажилладаггүй, нэг байгууллагаас 10 хүн сургалтад хамрагдлаа гэхэд дараа жил нь зөвхөн 2-3 хүн л ажлын байранд үлддэг.

Аялал жуулчлал, зочлох үйлчилгээний салбар боловсон хүчний дутагдалтай, ажил олгогчдын хувьд хамгийн их санаа зовоосон зүйлийн нэг болсон. Мэргэжилтэй ажилтан бэлтгэх, давтан сургах, ажлын байранд нь тогтвортой ажиллуулахад төр, хувийн хэвшил хамтран ажиллах нь чухал байгааюм. Политехник коллежид мэргэжилтэй ажилтан  бэлтгэх  анги нээсэн хэдий ч суралцагсдын тоо төдийлөн нэмэгдэхгүй байна.

-Аялал жуулчлалын салбарт гадаад харилцааг хэр өргөжүүлж байна вэ?
-Монгол Улсын Засгийн газраас 2023-2025 оныг Монголд зочлох жилээр зарлаж, энэ хүрээнд гадаад сурталчилгааг маш өргөн хүрээнд хийсэн. Энэ дагуу Хөвсгөлийн үзэсгэлэнт байгаль, ахуйг сурталчлан цахим орчинд хамгийн олон дагагчтай инфлюсерүүдийг урьж тэднээр дамжуулан томоохон сурталчилгааг 2023 оны зун хийсэн нь 100 сая гаруй хүнд хүрсэнсудалгаа гарсан.


Хөвсгөлаймаг 2023 оныг “Хөвсгөлд зочлох жил”-ээр зарлаж, 11 ажил зохион байгуулж, гадаад, дотоод зах зээлд сурталчилгаа сайн хийснээр хамгийн олон жуулчин хүрэлцэн ирсэн жил болсон.

"АЙ ТИ ЭМ" олон улсын аялал жуулчлалын үзэсгэлэнд “Түнш аймаг”-аар оролцож томоохон сурталчилгаа хийсэн. Хувийн хэвшлийнхэн маань өөрсдийн санаачилгаар ОХУ-ын Иркутск хотод зохион байгуулдаг Байкал тур, БНСУ-д зохион байгуулдаг КОТПА, Япон улсад зохион байгуулсан INTEX OSAKA зэрэг томоохон үзэсгэлэнд тогтмол оролцож, Хөвсгөл аймгаа сурталчлахад хувь нэмрээ оруулж байна.

-Хөвсгөл аймаг ОХУ-тай хиллэдэг. Хөрш орнуудын хувьд аялал жуулчлалыг хамтран хөгжүүлэх ямар боломж байгаа вэ?
-Ханх сумын иргэд хөрш зэргэлдээ ОХУ-ын Бүгд Найрамдах Буриад улсын Монды, Кырен руу байнга зорчиж, өөрсдийн хэрэглээний хүнсийг оруулах мөн Буриадад тодорхой хугацаагаар ажил эрхлэх нөхцөлөөр хангагдсан байдаг. Жил бүр уламжлалт “Эв модны наадам”-ыг  Ахын аймаг, Тункин аймаг, Ханх сум хамтран ээлжлэн зохион байгуулж хэвшсэн.



ОХУ-аас ирж байгаа иргэд Хөвсгөл нуурыг үзэх, завиар зугаалах, загасчлах, ууланд авирах, малчин айлын амьдралтай танилцах зорилгоор ирдэг.Мөн жуулчдын зарим нь шашин шүтлэгтэй холбоотойгоор Монголын бөө удгантай уулзах /засал хийлгэх/ зорилгоор ирэх нь бий.

ОХУ-аасэнэоны эхний 8 сарын байдлаар 4124 жуулчинХөвсгөлийг зорин иржээ. Ханх-Мондын боомтыг олон улсын зэрэглэлтэй болгобол аялал жуулчлал хөгжих олон боломж нээгдэнэ гэж үзэж байна. скачать dle 12.0