Д.Энхбаатар: Бүтээл маань гэрэл зураг ч, уран зураг ч биш, гэхдээ зурсан юм шиг харагдах нь миний хүсэл

Уран бүтээлч Д.Энхбаатар “Цацал” фото арт үзэсгэлэнгээ “Dugut”арт галерейд нэгдүгээр сарын 24-нөөс дэлгээд байна. Түүнтэй уулзаж уран бүтээлийнх нь талаар сонирхлоо.
-Үзэсгэлэнгээ яагаад “Цацал” хэмээн нэрийдэв. Энэ удаагийн үзэсгэлэн нь ямар онцлогтой вэ?
-Минийхийж байгаа ажилтайхолбоотой. Ажлаа хийж байхдаа адууны зургийгяаж авбал хүндилүүсэтгэгдэл төрүүлж харуулах бол гэж мэдэрч хийдэг. Уяатай сарлаг хүнд сэтгэгдэл төрүүлж харагдахгүй шүү дээ. Тиймээс адууныхаа онцлог, сарлагийн ааш занг илүү харуулах маягаар зураг авдаг.Сонирхолдоо хөтлөгдөөд,авсан зургааянзалж байгаад санаандаа хүрсэн тохиолдолд хэвлэж үздэг. Зургийг компьютероос харахад таашаалгүй байдаг шүү дээ. Зарим зургаа хоёр гурван жилийн өмнө аваад хадгалсан. Нэг мэдэхэд 20 гаруй зурагтай болсон байсан. Хадгалаад хураагаад байлтай биш гээд олон нийтийн сүлжээнд оруулахад “Томоор хэвлээд өгөөч, худалдаж авъя” гэсэн сэтгэгдэл бичсэн байдаг. Ер нь үзэсгэлэн гаргаж, дэлгэх гэхээр тохироо бүрдэхгүй байсан юм.
“Цацал” нэрний хувьд бэлгэдлийн чанартай, 9 цагаан морины зураг бий. Монголчууд сүүн цацал өргөдөг. Хөдөө хээр амьдарч байгаа хүн байгалиас шалтгаалж амьдардаг. Жишээлбэл, маргааш цас орох, цасан шуурга шуурах, өвөл зуд болох эсвэл байгалийн гэнэтийн үзэгдэл болж хамаг малыг нь хөөгөөд, гэрийг нь хийсгэх эсэхийг ч мэдэхгүй шүү дээ. Тэгэхээр өглөө бүр айлын эхнэр цай, сүүнийхээ дээжийг тэнгэртээ, хайрхандаа өргөдөг бэлгэдэл нь сайхан санагддаг.

Монгол Улсад 1300-1400 мянган өрх айлын20 хувьньгэхэд 40-50 мянган эмэгтэйдээжөргөж байгаа байх. Тэд бүгд л гэр бүлэээрүүл энх байгаасай, ажил төрөл минь бүтээсэй, улс орон цаашлаад дэлхий ертөнц амгалан байгаасай гэсэн үүднээс өргөж байгаа. Манай эмэгтэйчүүд дэлхийн 7 тэрбум хүний өмнөөс залбирчдээжээ өргөдөг.Цацалдаасүү, цайны дээж хийгээд өргөнө гэхээр монголчууд цагаан өнгийг эрхэмлэдэг нь харагддаг. Цагаан өнгийгэхийнцагаансүү мэт сэвгүй ариун сэтгэлийн бэлгэдэл гэхчлэн янз янзаар тайлбарладаг. Түүнийг зурж, эсвэл өөр өнцгөөр илэрхийлэхийг хүсдэг байсан юм. Зурах,видео клипээрхийхгэхээр арга нь олдохгүйбайсан. Тэгээд цагаан морьдоодавхиулаад, давхингуутнь9 цагаан морины зургийг дарсан. Тэгтэлмөрөөдөж явсан зүйлтэй маань холбогдон 9 цагаан морины бэлгэдлээр “Цацал” гээд нэрлэсэн. 9 цагаан морины зургийг тэр шөнөө фэйсбүүк дээр тавиад өглөө сэрсэн чинь маш олон хүнд таалагдсан байсан.Олон хүнд таалагдахзүйлгаргаж тавина гэдэг санааныхбиш.Олон хүнд таалагдсан нь нададсайхан санагдсан.

-Дээр хэлсэнчлэн таны зургууд ажилтай тань хэрхэн холбогддог нь сонирхолтой санагдлаа...?
-Нүүдэлчин амьдралын хэв маягийг гадаад дотоодын жуулчдад харуулахаар зорьж байгаа. Монгол ахуйг жуулчдад үзүүлэх, үндэсний өв соёл уламжлалаа таниулахаар 15 жил ажиллаж байна. Хүн бүрд өөрийн гэсэн хобби байдаг.Би2011 ондэнэажлаахийхээс өмнө 10гаруйжил барилга барих,наймаа хийх, уулуурхайюм уубизнес хийжмөнгө олъё гэсэнбодолтой явсан. Өмнө нь янз бүрийн ажил хийгээдтүүнээсээ нэлээдзалхсан л даа. Ер нь, хүний амьдрал10, 10жилээр сонирхол өөрчлөгддөгюм байна. Ажлаасаа,орлого олж байгаа хэлбэрмааньтаалагдахгүй болсон.Наймаа гэхээрнэгийг аваад нөгөөтийш нь зардаг, нэг л хэвийн сонирхолгүй, уйтгартай болдог ч юм уу. Дүрслэх урлагийн сургуулийн онцлог нь биднийг зураач,уран бүтээлч болгож хүмүүжүүлсэн.
Анх15, 16 настай орсон нөхдүүд 5 жилсуралцахадөөрбодолтой болдог юм билээ.

Би “Дүрслэх гэдэг сургуульд 15, 16 настай ороод хор уучихсан юм” гэж хошигнодог. Үргэлж өөр, өвөрмөц зүйл хиймээр бодогдоод тэр хор хүнээс хэзээ ч арилдаггүй юм билээ.

Манайхныүйлдвэрлэл, үйл ажиллагааныихэнх нь гаднаас нөлөөтэйбайдаг. Барааматериалаа гаднаас авчирна,нэгэндээавчирч зарна.Олсон мөнгөөбуцаагаад гадагш нь гаргана. Тэгэхээрдотоодоосоо мөнгө олдогжуулчныбааз байгуулах,  энтертайнмент шоу бизнесхийх гэдэг сонголттой тулгарсан.Жуулчны ажил бизнес болохоороо Монголдоо аялуулж,байгалиа үзүүлж, монгол хоолоор дайлж,буудалдаа хонуулж,монгол ахуйгааүзүүлбэр хэлбэрээрнайруулаадүзүүлж байна.Тэгэхээр биднийхүсээд,яриад байдагчлан үндэсний үйлдвэрлэлийг хөгжүүлж, жинхэнэүнэ цэнтэй орлого олж байна.
Тухайн үед манай хүүхэд 10гаруйнастай байсан юм. Гоожууронгойлгоод усавч,паалантай жорлонд сууж, дөрвөнхананы дундбишхөдөөгарчбайххэрэгтэй юм гэж бодсоны үндсэн дээр жуулчны баазаа байгуулж байсан.
-Гэрэл зургийг хэзээнээс сонирхож эхлэв?
-Ер нь, 20гаруйжилийн өмнөөсзураг авч эхэлсэн.Зургуудаа буцаагаад компьютероорянзалж байгаа.Шууд авахаарбусадзурагчныхтай адилхан уйтгартай болсон мэт санагддаг.Харин мэргэжилмааньнөлөөлж, авсанзургаатүүхий,дутуу байхаар нь оролдож байгаад орхичихдог. Жилийн дараа нөгөө зургаа дахин оролдох гэх мэтээр ажиллаж байна.

-Зураач хүнмал, амьтан, байгаль ахуйг гэрэл зургаар илэрхийлэх нь мэдээж маш өвөрмөц онцлогтой байх л даа.  Фото арт ч гэх юм уу холимог урлагийн шинэ чиглэлээр ажилладаг гэж ойлгож болох уу?
-Бизнесийн үйл ажиллагаа явуулдаг хүмүүс ийм загвараар явах ёстой гэсэн төлөвлөгөөтэй байх. Би хийж байгаа ажилдаа зураг зурж байгаа юм шиг ханддаг. Ер нь, өөрийнхөө сурсан мэргэжлээр жуулчин ирэхэд яаж хандах вэ, яаж үйлчлэх вэ гэж боддог. Мөн сарлаг, адуу, морь, тэмээг яаж хэвтүүлэх вэ, яаж алхуулах вэ, яаж харуулах вэ гээд төсөөлнө. Яг л зураг зурж байгаа юм шиг мэдрэмжээр явах дуртай. Зурагзурах хоббитой  ч гэсэн заримдаа заавал хавтгай дээр зурахгүй, хийж байгаа ажлаа зураг зурж байгаа юм шиг бүтээлээ хийж байна гэж өөрийгөө тайвшруулж, урамшуулдаг .
Дүрслэх урлагийн сургуульдсурсанарга барил нөлөөлж гэрэлзурагчдаас өөр загвартай, өөр зохиомжтой бүтээл гаргахыг хүсдэг. Үүнийг фото арт гэх юм уу, юу гэж тодорхойлохыг хэлж мэдэхгүй байна.-Онцгой агшныг онож буулгасан гэрэл зураг л үзэгч уншигчийг татдаг. Үзэсгэлэнд тавьсан 8 шарга морины нүд өөрийн эрхгүй нүдэнд тусаж байна. Тэсгим өвлийн жавар, цасан шуурганд цан хүүрэг татуулан давхиж яваа сарлаг хайнагийн зургийг хэрхэн буулгасан бол гэж санагдахуйц хүчирхэг өгүүлэмжтэй аж. Зургийн аппарат тэнд нь анаад хүлээж байсан юм шиг буулгана гэдэг гоё юм аа?
-Зурагчны самбааэгзэгтэйагшныгалддаггүйбайх хэрэгтэй. Заримзурагтзураачийнөнцгөөсийм байвалэнэтал нь илүү их тодрох юм болов уу гэж фотошопоор ажилладаг. Хүн харахыг хүссэнээ хайж,харахыг хүссэнээ бүтээдэг байх. Сарлагийгбүр хамаагүй томруулчихсан байгаа биз?

Миний хувьд, харж байгаагаа заавал харснаараа буулгахыг хүсдэггүй, уран зохиомж, уран сэтгэмжээрээ ажиллахыг хүсдэг. Уян налархай юмыг, бүдүүн хадуун, том аварга юмтай базаад тохируулчихсан гэсэн үг. Тухайн обьектынхоо хэвийн хэмжээнээс илүүтэй жижигхэн хэсгийг нь тодосгоход хэвийн биш болж хувирсан ч хэвийн юм шиг харагдана.

Түүнийг хүн ялгахын аргагүй тэгж хийнэ гэдэг нь бас л өөр түвшний таашаал,тэр таашаалаа хөгжүүлж байна гэж биойлгодог. Жишээлбэл,тэр нохдын зарим нь алга болчихсон, зарим нь үхсэн ч гэсэн гэрэл зурагт үлдсэн.Хамтдаа зургаа даруулсан хүмүүсийн зарим нь өдгөө үгүй болсон байдаг шиг  амьтан ч гэсэн орчлонгийн жамыг  амсаж эдэлдэг. Ахуй гэдэг өөрөө ийм зүй тогтолтой.
-Аливаа уран бүтээл тухайн эзнээрээ овоглогддог болохоор өөрийн гэсэн онцлогийг гэрэл зурагчин бүр илэрхийлэхийг эрхэмлэдэг байх. Уран бүтээлч Д.Энхбаатар ямар онцлогтоо илүү дуртай вэ?
-Зурагчин,сонирхлоороозураг авдаг хүмүүс ч гэсэн бүгд өөр өөрийн гэсэн онцлогтойбайдаг. Зураач нар ч гэсэн өөрийн уран бүтээлээрээ танигддаг.Тэгэхээр миний ноцолдсонажил ялгарчхарагдаж байгаад нь би баяртай байгаа. Бусад зурагчныхтай адилхан болчихволөөрт таалагдахгүй. МанайДүрслэхийнсургуулийнханорж ирээд, “голох юм биш,зүгээр байна” гэдэг.Хүн өөрийнхөө юманд эргэлзэнэ,харсаар байгаад заримдаа залхана.Ер ньгоц гойд өөр гэхээсээ илүүөөртөөитгэж байгаа. Ямар ч байсан мөрөөдөөд байсанзүйл маань учир сайхан санагддаг.
Үзэсгэлэнд тавьсан сарлаг,адуу,8 шарга морьгээдбүгдманай мал.Тиймээс малаа бэлчиж байхад ньзураг авахүе зөндөө гардаг. Ямар нэгэн нэг юм үзүүлэхийн тулд видео эвлүүлж, өнгө зүсийг нь янзлаад,хөгжим дуу оруулаад бодит байдлаархүмүүсийн сэтгэлийг хөдөлгөж болно. Харин би адууныч юмуу нүүдэлчинахуйн онцлог, өнгөтөрхийг лилүүмагтан дуулж, тодруулахыг хүсдэг. Түүнийгзураг дээртодруулахадарайамар байдаг. Жишээ нь,бэлчээртээбайгаа,зогсож байгаа сарлагийн зургийгхүмүүс зөндөө л авдаг. Харинби сарлаггэдэгамьтны өөрийнх нь онцлог,характерыг илүүгаргахыг хүсдэг. Нэг өнгөтэй,жаргалтайн дэлгэр зурагт би дургүй. Харинби байгалийн араншин, цасаншуурга гэх мэтийг үзүүлэхийг хүсдэг. Тэр нь ч хүнд онцгойсэтгэгдэл төрүүлэхсонирхолтой өнцөг болдог шиг байгаа юм.Ер нь, уран зураг суурьтай хүнзохиомж гэдгийг мэддэг,тэрньнүдэнд уран зураг шиг төсөөлөгддөг. Түүнийггэрэлзурагчнаас арай өөр өнцгөөр харж байна гэсэн үг.

Манайд гэрэл зураг авчихаад фотошопоор янзаллаа, өнгийг нь өөрчиллөө, эвлүүлээд тавилаа, бараг байж болшгүй гэж үздэг. Гэрэл зургийнхны тэр хандлага надад хамаагүй санагддаг. Бодит юм заавал бодит юмтай адилхан байх албагүй.

Тэр санаагаа яагаад өөрийнхөө хүсэжмөрөөдөөд байгаагаар гаргаж болохгүй гэж. Аль эсвэл зургаатосон будгаар будах,эсвэл шүршиж ч болох байсан. Тэгэхээрэцсийн үр дүн нь чухал болохоос, наанань юугаар хийх нь огт хамаагүй гэж үздэг.Дүрслэхийнсалбарынхан биш хүмүүсхарж байснаа, “зурсан зураг биш юм уу” гэдэг.Тэгэхээр “Зурсан юм шигхарагдажбайх нь”миний хүсээд байсанзүйл юм.

-Энэ удаагийнүзэсгэлэннь бие даасан хэд дэх удаагийнх вэ. Нийт хэчнээн бүтээл дэлгээд байна вэ?
-Анхны үзэсгэлэнгээ хөрөг зургаар “Монголномадик” жуулчны бааздээрээгаргаж байсан. Энэ удаагийнх хоёр дахь нь. Нийт 21 зураг дэлгээд байна. Сарын хугацаанд зураач, гэрэл зураг сонирхогч болон олон нийтэд нээлттэй ажиллаж байна.

-Танд уран бүтээлийн амжилт хүсье.
-За баярлалаа.скачать dle 12.0